Sigorta sözlüğü
116 terim, alfabetik sırayla. Her maddede kısa tanım, İngilizce karşılık, mevzuat dayanağı, örnek ve ilgili terimler yer alır.
A 6 terim
- Acente komisyonuInsurance agent commission
- Acente komisyonu, sigorta acentesinin aracılık ettiği prim üzerinden acentelik sözleşmesinde branş bazında belirlenen oranla sigorta şirketinden aldığı ücrettir; oranın net veya brüt prim üzerinden hesaplanacağı sözleşmeden sözleşmeye değişir (Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 15/1-d).
- Sektör ve meslek
- AktüerActuary
- Aktüer, sigorta ve emeklilik şirketlerinde istatistik, matematik, finansman ve demografi yöntemleriyle prim, teknik karşılık ve yatırım getirisi hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan, riskleri ölçüp geleceğe yönelik tahminler yapan ve SEDDK'nın Aktüerler Sicili'ne kayıtlı kişidir.
- Sektör ve meslek
- Anlaşmalı kurumNetwork provider
- Anlaşmalı kurum, sağlık sigortası şirketinin doğrudan ödeme (provizyon) yapmak üzere sözleşme imzaladığı hastane, klinik veya tıp merkezidir. Tamamlayıcı sağlık sigortasında bu kurumun ayrıca SGK ile sözleşmeli olması şarttır.
- Sağlık
- Anlaşmalı servisApproved repair network
- Anlaşmalı servis, kasko şirketinin hasar onarımı için sözleşme yaptığı yetkili veya özel servistir; poliçede tazmin yöntemi bu servise bağlanmışsa başka bir yerde yaptırılan onarımda tazminat yine poliçedeki tazmin yöntemine göre hesaplanır.
- Araç sigortaları
- Aşkın sigortaOverinsurance
- Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin değerini aşmasıdır. Değeri aşan kısım geçersizdir; sigortacı gerçek zarardan fazlasını ödemez, bedel ve prim indirilir ve tahsil edilmiş fazla prim iade edilir (TTK md. 1463).
- Hasar
- Azami prim (tavan prim)Maximum premium
- Azami prim, zorunlu trafik sigortasında SEDDK'nın il, araç grubu, kullanım şekli ve hasarsızlık basamağına göre belirlediği, şirketlerin üzerine çıkamayacağı üst prim sınırıdır; SBM tabloyu her ay günceller.
- Araç sigortaları
B 9 terim
- BankasüransBancassurance
- Bankasürans, bir bankanın şube ağı, çağrı merkezi veya dijital kanalları üzerinden bir sigorta şirketinin ürünlerini sigorta acentesi sıfatıyla pazarlamasıdır; bankalar bu faaliyet için TOBB Levhasına kayıt şartından muaftır (5684 sayılı Kanun md. 23/3).
- Sektör ve meslek
- Bekleme süresiWaiting period
- Bekleme süresi, sağlık sigortası poliçesinde açıkça yazılı bir rahatsızlığın veya doğum gibi özel bir durumun teminat kapsamına girmesi için geçmesi gereken süredir; yalnızca ilk sigorta döneminde işler ve süre dolmadan o teminattan tazminat ödenmez.
- Sağlık
- Beyan yükümlülüğüPre-contractual duty of disclosure
- Beyan yükümlülüğü, sigorta ettirenin sözleşme kurulurken bildiği veya bilmesi gereken, sözleşmenin hiç ya da aynı şartlarla yapılmamasını gerektirecek önemli hususları sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür (TTK md. 1435).
- Sözleşme ve süreç
- Bileşik rasyoCombined ratio
- Bileşik rasyo, bir sigorta şirketinin veya branşının hasar/prim oranı ile faaliyet gideri oranının toplanmasıyla bulunan orandır; yatırım geliri hariç yalnızca sigortacılık faaliyetinin kârlılığını ölçer. Oran %100'ün altındaysa teknik kâr, üzerindeyse teknik zarar vardır.
- Sektör ve meslek
- Bilgilendirme formuInsurance information form
- Bilgilendirme formu, sigortacının sözleşme kurulmadan önce sigorta ettirene imza karşılığı vermek zorunda olduğu, teminatın kapsamını ve tarafların temel haklarını kısaca anlatan standart belgedir.
- Sözleşme ve süreç
- Bireysel emeklilik sistemiPrivate pension system
- Bireysel emeklilik sistemi (BES), katılımcının ödediği katkı paylarının emeklilik yatırım fonlarında değerlendirildiği, devlet katkısıyla desteklenen ve emeklilik hakkı için sisteme girişten itibaren 10 yıl geçmesi ile 56 yaş şartının birlikte arandığı gönüllü bir tasarruf sistemidir.
- Hayat ve BES
- Birikimli hayat sigortasıEndowment life insurance
- Birikimli hayat sigortası, sigortalının poliçe süresinde ölmesi veya süre sonunda hayatta olması hâlinde sigorta bedelinin ödendiği; ayrıca poliçe bir yıl yürürlükte kaldıktan sonra ayrılma değeri ve ödünç alma hakkı doğuran hayat sigortası türüdür (TTK md. 1500-1501; Genel Şartlar md. 8).
- Hayat ve BES
- Brüt primGross premium
- Brüt prim, sigorta ettirenin poliçe için ödediği ve net prime BSMV, yangın sigortası vergisi, Güvence Hesabı katılma payı gibi yüklerin eklenmesiyle bulunan toplam tutardır. Sektör istatistiklerinde ise reasürans payı düşülmeden önce yazılan primi ifade eder.
- Genel
- BSMVBanking and insurance transaction tax
- BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi), sigorta şirketlerinin poliçe primi üzerinden ödediği, 6802 sayılı Kanun'a dayanan ve genel oranı yüzde 5 olan bir işlem vergisidir; mükellefi sigorta şirketidir.
- Mevzuat
C 1 terim
- Cayma hakkıRight of withdrawal
- Cayma hakkı, sigorta ettirenin kanunda veya sözleşmede öngörülen hâllerde, gerekçe göstermeksizin ve genellikle kısmi ya da tam prim iadesiyle sözleşmeden dönebilmesidir; süresi ve koşulları sigorta türüne göre değişir.
- Sözleşme ve süreç
D 8 terim
- Dahili su teminatıInternal water damage cover
- Dahili su teminatı, bina içindeki su, kalorifer ve pis su tesisatının patlaması, taşması, sızması, tıkanması veya donmasıyla ortaya çıkan zararı karşılayan ve yangın sigortasına ek sözleşmeyle eklenen bir teminattır.
- Konut ve deprem
- Dain-i mürtehinLoss payee
- Dain-i mürtehin, sigortalı bir malın üzerinde rehin veya ipotek hakkı bulunan ve bu hakkını korumak için poliçeye alacaklı olarak kaydettiren kişi ya da kurumdur. Kayıt geçerli olduğu sürece tazminat öncelikle bu alacaklıya ödenir (TTK md. 1456).
- Sözleşme ve süreç
- DASKTurkish Catastrophe Insurance Pool
- DASK, 6305 sayılı Kanun'a göre tapuya kayıtlı meskenler için zorunlu olan deprem sigortasını hem yürüten kurumu hem de gündelik dilde bu poliçenin kendisini ifade eder; prim, metrekare bedeli ve deprem risk grubuna göre hesaplanır.
- Konut ve deprem
- Değer kaybıDiminished value
- Değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın usulüne uygun onarılmış olsa bile ikinci el piyasasındaki satış değerinin kaza öncesine göre düşmesidir; tutar, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farkla belirlenir.
- Araç sigortaları
- Deprem risk grubuEarthquake risk group
- Deprem risk grubu, DASK tarifesinde binanın deprem tehlikesine göre I ile VII arasında sınıflandırıldığı ve prim oranını belirleyen gruptur; grup, adres bazında Türkiye Deprem Tehlike Haritası kaynakları ve zemin verileriyle belirlenir.
- Konut ve deprem
- Deprem teminatıEarthquake cover
- Deprem teminatı, konut veya işyeri poliçesine yangın sigortasına ek sözleşmeyle eklenen ihtiyari bir teminattır; DASK'ın azami teminatını aşan bina değerini, eşyayı ve DASK kapsamı dışındaki binaları deprem zararına karşı güvenceye alır.
- Konut ve deprem
- Devlet destekli tarım sigortasıState-subsidized agricultural insurance
- Devlet destekli tarım sigortası, üreticinin ürününü, serasını, hayvanını veya kovanını doğal afet, kaza ve hastalık risklerine karşı güvenceye alan; 5363 sayılı Kanun'a göre yalnızca TARSİM havuzunca sunulan ve priminin bir kısmını devletin karşıladığı sigortadır.
- Ticari ve sorumluluk
- Devlet katkısıState contribution
- Devlet katkısı, bireysel emeklilik sistemine (BES) veya otomatik katılım sistemine (OKS) ödenen katkı paylarının, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen bir oranda katılımcının hesabına ayrıca eklenen tutardır; 2026'da oran %20, yıllık üst sınır 79.272 TL'dir.
- Hayat ve BES
E 7 terim
- Ek teminatAdditional (optional) cover
- Ek teminat, bir sigorta poliçesinin ana teminatına ek prim karşılığında eklenen ve ayrıca kararlaştırılmadıkça poliçe kapsamına girmeyen ilave güvencedir. Konutta hırsızlık ve dahili su, kaskoda hukuksal koruma ve deprem bu şekilde eklenir.
- Genel
- Eksik sigortaUnderinsurance
- Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerinden düşük olmasıdır. Kısmi hasarda sigortacı, aksine sözleşme yoksa zararı bedelin değere oranı kadar öder (TTK md. 1462).
- Hasar
- EksperInsurance loss adjuster / surveyor
- Eksper, sigortalı bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen, SEDDK'dan ruhsat alarak TOBB Sigorta Eksperleri Levhası'na kayıtlı bağımsız uzmandır.
- Sektör ve meslek
- Ekspertiz raporuLoss adjuster's report
- Ekspertiz raporu, sigorta eksperinin bir hasarın nedenini, niteliğini ve tutarını incelediği; trafik, İMM ve kaskoda SEDDK'nın 13 Mayıs 2026 tarihli 2026/11 sayılı genelgesiyle üç standart şablona bağlanan resmî belgedir.
- Hasar
- Emeklilik yatırım fonuPension investment fund
- Emeklilik yatırım fonu, bireysel emeklilik veya otomatik katılım katkı paylarının Sermaye Piyasası Kurulu gözetiminde değerlendirildiği, tüzel kişiliği bulunmayan ve malvarlığı kurucusu emeklilik şirketinden ayrı tutulan yatırım fonudur.
- Hayat ve BES
- Emtia nakliyat sigortasıCargo insurance
- Emtia nakliyat sigortası, bir malın taşınması sırasında fırtına, çatışma, yangın veya geminin batması gibi nakliye tehlikeleri nedeniyle uğrayacağı ziya veya hasarı, malın taşıyıcıya teslim edildiği andan alıcıya ulaştığı ana kadar, poliçedeki sigorta değerine kadar karşılayan mal sigortasıdır.
- Ticari ve sorumluluk
- Eşdeğer parçaEquivalent part
- Eşdeğer parça, orijinal araç parçasıyla kıyaslanıp uygunluğu yetkili bir kuruluş belgesiyle kanıtlanan parçadır; bu belge varsa aksi ispatlanana kadar orijinaliyle eşdeğer kalitede sayılır.
- Araç sigortaları
F 2 terim
- Ferdi kaza sigortasıPersonal accident insurance
- Ferdi kaza sigortası, ani ve dıştan gelen bir olayın sigortalının iradesi dışında yol açtığı ölüm veya bedensel zarar hâlinde poliçedeki vefat ve sürekli sakatlık bedelini ödeyen bir can sigortasıdır; hastalık sonucu ölüm veya sakatlık kapsam dışıdır.
- Hayat ve BES
- Fon toplam gider kesintisiTotal fund expense ratio
- Fon toplam gider kesintisi, bireysel emeklilik fonunun varlıklarından günlük olarak alınan ve fon grubuna göre yıllık %1,09 ile %2,28 arasında üst sınırı bulunan, katılımcının getirisini doğrudan azaltan kesinti türüdür.
- Hayat ve BES
G 3 terim
- Genel şartlarGeneral terms and conditions
- Genel şartlar, bir sigorta branşındaki tüm poliçelerde aynı biçimde uygulanan, SEDDK onaylı standart sözleşme hükümleridir; teminatın kapsamını, istisnaları ve tarafların yükümlülüklerini belirler.
- Mevzuat
- Gün esasıPro-rata (daily) basis
- Gün esası, sigorta sözleşmesi süresinden önce sona erdiğinde işlemeyen günlere ait ödenmiş primin, kalan gün sayısının toplam poliçe süresine oranına göre sigorta ettirene iade edilmesidir (TTK md. 1419).
- Sözleşme ve süreç
- Güvence HesabıGuarantee fund
- Güvence Hesabı, sigortasız, tespit edilemeyen veya çalıntı bir aracın yol açtığı bedensel zararı ile iflas eden ya da ruhsatı iptal edilen sigorta şirketinin zorunlu sigorta borcunu karşılayan ve ödediği tazminatı sorumlulardan rücu yoluyla geri alan güvence fonudur.
- Araç sigortaları
H 9 terim
- HalefiyetSubrogation
- Halefiyet, sigortacının ödediği tazminat tutarınca, sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı sahip olduğu haklara kanunen ve kendiliğinden sahip olmasıdır (TTK md. 1472).
- Hasar
- Hasar frekansıClaim frequency
- Hasar frekansı, belirli bir dönemde hasar dosyası açılan poliçe sayısının, o dönemdeki toplam poliçe sayısına bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır. Hasarın parasal büyüklüğünden bağımsız olarak yalnızca sıklığını ölçer.
- Sektör ve meslek
- Hasar ihbarıClaim notification
- Hasar ihbarı, sigortalının veya hak sahibinin bir rizikonun gerçekleştiğini sigorta şirketine bildirmesidir; süresi branşa göre değişir, süresinde yapılmazsa gecikme yüzünden büyüyen zarar tazminattan düşülebilir.
- Hasar
- Hasar/prim oranıLoss ratio
- Hasar/prim oranı, bir sigorta branşında belirli bir dönemde gerçekleşen ödenen ve muallak hasarların toplamının, aynı dönemde kazanılan prime bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır; branşın hasar maliyetinin prim gelirine göre ağırlığını gösterir.
- Sektör ve meslek
- Hasarsızlık basamağıNo-claims step (bonus-malus)
- Hasarsızlık basamağı, trafik sigortasında sigortalının hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primi çarpan bir katsayı sistemidir; ilk poliçe 4. basamaktan başlar, her hasarsız dönem bir üst basamağa taşır.
- Araç sigortaları
- Hasarsızlık indirimiNo-claims discount (motor own-damage)
- Hasarsızlık indirimi, kaskoda hasarsız geçen dönemler için özel şartlarla uygulanan prim indirimidir; kademeleri, oranları ve hasar sonrası nasıl değişeceği poliçede yazılıdır ve zorunlu trafik sigortasındaki 0-8 basamak sisteminden bağımsızdır.
- Araç sigortaları
- Hayat sigortasıLife insurance
- Hayat sigortası, sigortacının prim karşılığında sigortalının ölümü veya belirli bir süre sonunda hayatta olması hâlinde poliçede yazılı sigorta bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir; vefat ve yaşam olmak üzere iki temel teminatı vardır (TTK md. 1487).
- Hayat ve BES
- Hırsızlık teminatıTheft insurance cover
- Hırsızlık teminatı, sigortalı yere kırma, tırmanma, kopya anahtar veya gizlice girme yoluyla ya da cebir ve tehditle yapılan hırsızlık veya hırsızlığa teşebbüsün sigortalı mallarda doğrudan yol açtığı zararı karşılayan, ayrı bir genel şarta dayanan teminattır.
- Konut ve deprem
- Hukuksal korumaLegal expenses insurance
- Hukuksal koruma, sigortalının taraf olduğu hukuki uyuşmazlıklarda dava, icra ve tahkim giderleri ile avukatlık ücretini poliçede belirlenen limite kadar karşılayan bir teminattır; motorlu araç, sürücü, taşınmaz mal ve kişi-aile alanlarında ayrı ayrı verilebilir (Hukuksal Koruma Sigortası Genel Şartları A.1-A.2).
- Genel
İ 6 terim
- İhbar yükümlülüğüDuty of notification
- İhbar yükümlülüğü, sigorta ettirenin sözleşme kurulurken önemli hususları, sözleşme süresince rizikonun ağırlaşmasını ve rizikonun gerçekleştiğini süresi içinde sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür.
- Sözleşme ve süreç
- İhtiyari mali mesuliyet sigortası (İMM)Voluntary (excess) third-party liability insurance
- İhtiyari mali sorumluluk sigortası (İMM), zorunlu trafik sigortasının teminat limitini aşan üçüncü kişi zararlarını poliçede belirlenen ek limite kadar karşılayan, isteğe bağlı bir sorumluluk sigortasıdır.
- Araç sigortaları
- İkame araçReplacement vehicle
- İkame araç, kasko poliçesinde kullanım ve gelir kaybı teminatı ek sözleşmeyle alınmışsa, kısmi hasarda onarım süresince veya tam hasarda tazminat ödenene kadar sigortalıya sağlanan geçici kullanım aracıdır; süresi ve sınıfı poliçede yazılıdır.
- Araç sigortaları
- İlk riziko sigortasıFirst loss insurance
- İlk riziko sigortası, sigorta bedeline kadarki zararın eksik sigortadaki orantı kuralı uygulanmadan tam ödendiği sigortadır. Bedeli aşan kısım sigortalı üzerinde kalır; TTK md. 1462'deki orantı kuralı emredici olmadığından taraflar bunu kararlaştırabilir.
- Hasar
- İşveren sorumluluk sigortasıEmployer's liability insurance
- İşveren sorumluluk sigortası, işyerinde meydana gelen bir iş kazası nedeniyle çalışanın veya hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu yardımlarının üstünde ve dışında işverenden istediği tazminatı ile SGK'nın işverene açtığı rücu davalarında ödenecek tutarı, poliçe limitine kadar karşılayan sorumluluk sigortasıdır.
- Ticari ve sorumluluk
- İşyeri sigortasıCommercial property insurance
- İşyeri sigortası, bir işletmenin binasını, makine ve demirbaşını, emtiasını, gelirini ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu tek poliçede toplayan; her teminatı ayrı genel şartlara dayanan isteğe bağlı bir paket sigortadır.
- Ticari ve sorumluluk
K 11 terim
- Kâr kaybı sigortasıBusiness interruption insurance
- Kâr kaybı sigortası, bir yangın sigortası kapsamında teminat altına alınmış bir hasarın işletmenin ticari faaliyetini durdurması veya aksatması sonucunda ortaya çıkan brüt kâr kaybını, poliçedeki azami tazminat süresi ve sigorta bedeli ile sınırlı olarak karşılayan sigorta türüdür.
- Ticari ve sorumluluk
- KaskoMotor own-damage insurance
- Kasko, aracınızın çarpışma, çarpma, devrilme, yanma, çalınma ve üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketlerinden doğan maddi zararını hasar tarihindeki rayiç değerine kadar karşılayan, isteğe bağlı bir araç sigortasıdır.
- Araç sigortaları
- Kasko değer listesiMotor own-damage value list
- Kasko değer listesi, Türkiye Sigorta Birliği'nin marka, model ve model yılına göre yayımladığı; şirketlerin kasko rayiç değerini belirlerken poliçede referans gösterebileceği bir listedir. TSB, liste için sorumluluk üstlenmez.
- Araç sigortaları
- Katılım sigortacılığıParticipation (takaful) insurance
- Katılım sigortacılığı, katılımcılardan toplanan katkı paylarının faizsiz finans ilkelerine göre bir risk fonunda toplandığı, riskin karşılıklı yardımlaşmayla paylaşıldığı ve şirketin bu fonu vekâletle, yatırımları mudaraba yöntemiyle yönettiği sigortacılık modelidir.
- Sektör ve meslek
- Kaza tespit tutanağıAccident report form (material damage only)
- Kaza tespit tutanağı, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların birlikte doldurduğu, kusur oranını %0, %50 veya %100 olarak belirleyen resmî belgedir; SBM'nin standart tutanak formu kullanılır.
- Araç sigortaları
- Kısa dönem esasıShort-rate basis
- Kısa dönem esası, sigortalının kendi isteğiyle erken iptal ettiği poliçelerde, kalan süreye orantılı gün esası yerine şirketin kısa süreli tarife tablosuna göre daha düşük bir prim iadesi hesaplanmasıdır.
- Sözleşme ve süreç
- KlozClause
- Kloz, bir sigorta poliçesinin genel şartlarına ek olarak konulan, teminatın kapsamını genişleten veya daraltan ve poliçede ayrı bir başlık altında yer alan özel şart maddesidir.
- Sözleşme ve süreç
- KoasüransCoinsurance
- Koasürans, büyük bir rizikonun tek bir poliçe ve tek bir prim üzerinden birden fazla sigorta şirketi arasında önceden belirlenen paylarla paylaşılmasıdır; sigortalıya karşı işlemleri genellikle lider şirket yürütür.
- Genel
- Konut sigortasıHome insurance
- Konut sigortası, meskeni ve içindeki eşyayı yangın, deprem, sel, dahili su ve hırsızlık gibi risklere karşı güvenceye alan, DASK'ın aksine isteğe bağlı bir paket mal sigortasıdır; yangın ana teminat olup diğer riskler ek sözleşmeyle eklenir.
- Konut ve deprem
- Kredi bağlantılı hayat sigortasıCredit-linked life insurance
- Kredi bağlantılı hayat sigortası, bir banka kredisiyle ilişkilendirilen ve kredi süresinde ölüm hâlinde kalan borcu kapatmaya yönelik hayat sigortasıdır. Açık talep olmadan yaptırılamaz ve teminat tutarı kalan borca göre zamanla azalır (Yönetmelik md. 10 ve 13).
- Hayat ve BES
- Kusur oranıDegree of fault
- Kusur oranı, bir trafik kazasında her sürücünün kural ihlaline göre taşıdığı sorumluluğun yüzde olarak ifadesidir; kaza tespit tutanağındaki işaretlemeye veya kaza şekline göre %0, %50 ya da %100 gibi değerler alır ve ödenecek tazminatı doğrudan belirler.
- Araç sigortaları
L 1 terim
- LehtarBeneficiary
- Lehtar, can sigortalarında sözleşmeye taraf olmamakla birlikte sözleşme lehine yapılan ve riziko gerçekleştiğinde sigorta tazminatını sigortacıdan isteme hakkı bulunan kişidir (Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4).
- Genel
M 6 terim
- MaluliyetDisability
- Maluliyet, bir kazanın veya hastalığın vücutta yol açtığı kalıcı işlev kaybıdır. Ferdi kaza sigortasında 'daimi maluliyet teminatı' sigorta bedelinin sakatlık oranına göre ödenmesini sağlar; SGK'da ise çalışma gücünün en az %60'ının kaybı malullük aylığı hakkı doğurur.
- Hayat ve BES
- Mesafeli satışDistance selling
- Mesafeli satış, sigorta veya bireysel emeklilik sözleşmesinin, taraflar aynı anda fiziksel olarak bir araya gelmeden telefon, internet veya benzeri bir uzaktan iletişim aracıyla kurulmasıdır; tüketici bu sözleşmelerden 14 gün içinde gerekçe göstermeksizin cayabilir (6502 sayılı Kanun md. 49).
- Sözleşme ve süreç
- Mesleki sorumluluk sigortasıProfessional indemnity insurance
- Mesleki sorumluluk sigortası, sigortalının poliçede tanımlanan mesleki faaliyetini yaparken üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğunu, olay veya talep esasına göre poliçede yazılı limite kadar karşılayan sorumluluk sigortasıdır.
- Ticari ve sorumluluk
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır. Tenzili muafiyette bu tutar her hasardan düşülür; zorunlu deprem sigortasında (DASK) muafiyet her hasarda sigorta bedelinin %2'sidir.
- Genel
- Muallak hasarOutstanding claims reserve
- Muallak hasar, ihbarı yapılmış ancak tutarı eksper raporu, uzlaşma veya mahkeme kararıyla henüz kesinleşip ödenmemiş tazminat talebidir; şirket bu dosyalar için bilançosunda muallak tazminat karşılığı adlı bir teknik karşılık ayırır.
- Hasar
- Mühendislik sigortalarıEngineering insurances
- Mühendislik sigortaları, inşaat ve montaj işlerini, makineleri ve elektronik cihazları kuruluş veya çalışma döneminde ani ve beklenmedik fiziksel zararlara karşı güvenceye alan sigortaların sektördeki ortak adıdır; SEDDK'nin genel şartlar listesinde dört ayrı ürün olarak yer alır.
- Ticari ve sorumluluk
N 1 terim
- Net primNet premium
- Net prim, poliçede BSMV ve Güvence Hesabı katılma payı gibi vergi ve fon yükleri eklenmeden önceki prim tutarıdır; bu yükler net prim üzerinden hesaplanır. Şirket finansal tablolarındaki net yazılan prim ise brüt primden reasüröre devredilen payın düşülmesiyle bulunur.
- Genel
O 1 terim
- Otomatik katılım sistemiAutomatic enrollment system
- Otomatik katılım sistemi (OKS), 45 yaşını doldurmamış çalışanların işvereni aracılığıyla bir emeklilik planına otomatik olarak dahil edildiği, prime esas kazancın %3'ünün kesilerek emeklilik hesabına aktarıldığı zorunlu bireysel emeklilik türüdür.
- Hayat ve BES
Ö 2 terim
- Ömür boyu yenileme garantisiLifetime renewal guarantee
- Ömür boyu yenileme garantisi (ÖBYG), sağlık sigortası şirketinin sözleşmeyi aynı planla ömür boyu yenileme taahhüdüdür. Şirket, 60 yaşını doldurmamış sigortalıya bu taahhüdü içeren bir sözleşme sunmak zorundadır ve şartları sağlayan kişiye garanti vermekten kaçınamaz.
- Sağlık
- Özel sağlık sigortasıPrivate health insurance
- Özel sağlık sigortası (ÖSS), sigortalının SGK güvencesi aranmadan, sigorta süresinde hastalanması veya kazada yaralanması hâlinde tedavi giderlerini poliçedeki plan, teminat limiti ve ödeme yüzdesine göre karşılayan sağlık sigortasıdır.
- Sağlık
P 4 terim
- Pert (tam hasar ve ağır hasar)Total loss
- Pert, sigorta eksperinin tam hasarlı veya ağır hasarlı saydığı araçtır. KDV dahil onarım masrafı aracın hasar tarihindeki değerinin %60'ını aşarsa ağır hasar, değeri aşar ve araç onarım kabul etmezse tam hasar oluşur.
- Araç sigortaları
- PoliçeInsurance policy
- Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md. 1424, 1425).
- Sözleşme ve süreç
- Poliçe iptaliPolicy cancellation
- Poliçe iptali, sigorta sözleşmesinin süresi dolmadan taraflardan birinin talebiyle veya kanunda sayılan bir nedenle sona erdirilmesidir; kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen güne ait ödenmiş prim sigorta ettirene geri verilir (TTK md. 1419).
- Sözleşme ve süreç
- PrimPremium
- Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir. Aksine sözleşme yoksa peşin ve nakden ödenir; sigortacının sorumluluğu da primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (TTK md. 1421, 1430).
- Genel
R 7 terim
- Rayiç değerMarket value
- Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir. Kaskoda tazminat bu değerle sınırlıdır; esas alınacak referans poliçede yazılır, yazılmamışsa eksper raporundaki rayiç değer kullanılır.
- Araç sigortaları
- ReasüransReinsurance
- Reasürans, bir sigorta şirketinin (sedan şirket) poliçelerle üstlendiği riskin bir bölümünü, ödediği prim karşılığında başka bir sigorta veya reasürans şirketine devretmesidir; sigortalı bu sözleşmenin tarafı değildir ve poliçesindeki hak ve yükümlülükleri değişmez.
- Sektör ve meslek
- RetrosesyonRetrocession
- Retrosesyon, bir reasürörün, sigorta şirketinden (sedan şirket) devraldığı riskin bir bölümünü ödediği prim karşılığında başka bir reasürans şirketine (retrosesyoner) yeniden devretmesidir; işleyişi reasüransla aynıdır, yalnızca bir kademe geriden başlar.
- Sektör ve meslek
- Risk hayat sigortasıTerm life insurance
- Risk hayat sigortası, yalnızca sigortalının poliçe süresi içinde ölmesi hâlinde sigorta bedelini öder; birikim veya ayrılma değeri oluşturmaz, ödenen prim o dönemin ölüm riskinin karşılığıdır (Hayat Sigortası Genel Şartları md. 8).
- Hayat ve BES
- RizikoRisk
- Riziko, sigorta sözleşmesiyle güvence altına alınan ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının tazminat veya bedel ödeme yükümlülüğünü doğuran tehlike ya da olaydır (TTK md. 1401).
- Genel
- Rizikonun ağırlaşmasıIncrease of risk
- Rizikonun ağırlaşması, sigorta sözleşmesi kurulduktan sonra rizikonun gerçekleşme ihtimalini veya olası zarar tutarını artıran değişikliktir; sigortacıya, öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshetme veya prim farkı isteme hakkı tanır (TTK md. 1444, 1445).
- Sözleşme ve süreç
- RücuRecourse
- Rücu, bir ödemeyi yapan tarafın bu ödemeyi nihai olarak sorumlu olan kişiden geri isteme hakkıdır. Sigortacılıkta hem halefiyet yoluyla kusurlu üçüncü kişiye, hem de belirli hâllerde sigortacının kendi sigortalısına karşı kullanılır.
- Hasar
S 16 terim
- Sağlık beyanıHealth declaration
- Sağlık beyanı, sağlık veya hayat sigortası sözleşmesi kurulurken sigortalının mevcut ve geçmiş sağlık durumu hakkında sigortacıya verdiği yazılı ya da sözlü bilgidir; eksik veya yanlış beyan tazminatı azaltabilir ya da sözleşmenin feshine yol açabilir.
- Sağlık
- Sel ve su baskını teminatıFlood and inundation cover
- Sel ve su baskını teminatı, nehir, çay, dere ve kanal taşması, yağış seli, kanalizasyonun geri tepmesi ve yeraltı sularının verdiği zararı karşılayan; yangın sigortasına ek sözleşmeyle eklenen bir teminattır.
- Konut ve deprem
- Sermaye yeterliliği oranıSolvency ratio
- Sermaye yeterliliği oranı, bir sigorta, reasürans veya emeklilik şirketinin özsermayesinin, yönetmelikte tanımlanan yöntemle hesaplanan gerekli özsermaye tutarına bölünmesiyle bulunan ve şirketin yükümlülüklerini karşılama gücünü gösteren orandır.
- Sektör ve meslek
- Seyahat sağlık sigortasıTravel health insurance
- Seyahat sağlık sigortası, seyahat sırasında aniden ortaya çıkan hastalık veya kazanın tedavi ve nakil masraflarını poliçe limitleri içinde karşılayan sigortadır; Schengen vizesi başvurusunda en az 30.000 avro teminatlı olması şartı aranır.
- Sağlık
- Sigorta acentesiInsurance agent
- Sigorta acentesi, bir sözleşmeyle belirli bir yer veya bölgede sürekli olarak sigorta şirketi adına ve hesabına sözleşme yapan ya da yapılmasına aracılık eden, riski üstlenmeyen bağımsız tacirdir; faaliyet için TOBB Levhası kaydı ve SEDDK uygunluk belgesi zorunludur.
- Sektör ve meslek
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md. 1461). Bedel, sigortalı malın gerçek değeri olan sigorta değerinden düşükse eksik sigorta, yüksekse aşkın sigorta doğar.
- Genel
- Sigorta brokeriInsurance broker
- Sigorta brokeri, sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyeni temsil ederek şirketlerden teklif toplayan, karşılaştıran ve sunan; SEDDK ruhsatıyla çalışan, poliçe düzenlemeyen ve tazminat ödemeyen bağımsız aracıdır.
- Sektör ve meslek
- Sigorta değeriInsurable value
- Sigorta değeri, sigortalanan menfaatin tam değeridir (TTK md. 1460); eksik ve aşkın sigortanın ölçütü olarak rizikonun gerçekleştiği andaki bu değer esas alınır. Sigorta bedeli bu değerin altında kalırsa eksik sigorta, üstüne çıkarsa aşkın sigorta doğar.
- Genel
- Sigorta ettirenPolicyholder
- Sigorta ettiren, sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde güvence altına almak üzere sigortacıyla sigorta sözleşmesini kuran ve primi ödemekle yükümlü kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md. 4).
- Genel
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md. 1401).
- Sözleşme ve süreç
- Sigorta şirketiInsurance company
- Sigorta şirketi, Türkiye'de anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulan, SEDDK'dan branş bazında faaliyet ruhsatı alarak sigorta sözleşmesi yapan ve riziko gerçekleştiğinde tazminat veya sigorta bedelini ödemeyi üstlenen kuruluştur (5684 sayılı Kanun md. 3).
- Sektör ve meslek
- Sigorta tahkimiInsurance arbitration
- Sigorta tahkimi, sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki uyuşmazlıkların mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesindeki bağımsız hakemler eliyle çözüldüğü, şirketin sisteme üye olmasına bağlı ihtiyari bir usuldür.
- Mevzuat
- Sigorta tazminatıInsurance indemnity
- Sigorta tazminatı, zarar sigortalarında rizikonun gerçekleşmesi sonucu sigortacının sigortalıya ödediği parasal karşılıktır. Tutarı sigorta bedeliyle sınırlıdır ve rizikoyla ilgili belgelerin verilmesinden sonra en geç kırk beş gün içinde muaccel olur (TTK md. 1427, 1461).
- Hasar
- SigortalıInsured
- Sigortalı, zarar sigortalarında menfaati teminat altına alınan, can sigortalarında ise üzerinde rizikonun gerçekleşme ihtimali bulunan kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md. 4).
- Genel
- SovtajSalvage
- Sovtaj, tam veya ağır hasar gören aracın hasarlı haliyle taşıdığı değerdir. Araç sigortalıya bırakılırsa bu değer tazminattan düşülür; sigorta şirketi bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır.
- Hasar
- SürprimPremium loading
- Sürprim, sigortacının standart tarife priminin üzerine, sigortalının taşıdığı ek risk nedeniyle uyguladığı ilave tutardır. Sağlık sigortasında mevcut hastalık, hayat ve ferdi kaza sigortasında yanlış beyan veya risk artışı gerekçesiyle alınabilir.
- Genel
T 8 terim
- Tam değer sigortasıFull value insurance
- Tam değer sigortası, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerine tam olarak eşit olduğu sigortadır. Bedel ile değer eşit olduğundan tazminat hesabında eksik sigortadaki orantı kuralı uygulanmaz (TTK md. 1460, 1461).
- Hasar
- Tam hasarTotal loss
- Tam hasar, sigortalı malın tamamen yok olması veya onarımının ekonomik olmaktan çıkacak ölçüde ağır zarar görmesidir; sigortacı, orantı uygulamadan sorumluluğunun üst sınırı olan sigorta bedelini öder ve poliçedeki teminat sona erer (TTK md. 1461).
- Hasar
- Tamamlayıcı sağlık sigortasıComplementary health insurance
- Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS), Sosyal Güvenlik Kurumu'nda (SGK) genel sağlık sigortalısı olan kişilere yapılan bir sağlık sigortasıdır; SGK'nın ödediği bedelin üzerindeki ilave ücreti ve poliçede yazılı SGK dışı giderleri karşılar.
- Sağlık
- Teknik personelLicensed sales staff (insurance agency)
- Teknik personel, bir sigorta acentesinde pazarlama, bilgilendirme ve satış işlemlerini yürütmeye SEGEM sınavını kazanarak ve Ek-1'deki mesleki deneyimi tamamlayarak yetkili kılınan kişidir; bu unvan olmadan teklif verilemez ve poliçe düzenlenemez.
- Sektör ve meslek
- TeminatCoverage
- Teminat, sigortacının poliçe karşılığında üstlendiği ve belirli bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde tazminat veya bedel ödemeyi kapsayan güvencedir. Kapsamı, istisnaları ve limitleri genel şartlarla ve poliçe özel şartlarıyla belirlenir.
- Genel
- Teminat dışı hallerExclusions
- Teminat dışı haller, bir sigorta poliçesinin hiçbir koşulda karşılamadığı ve genel şartlarda ayrıca sayılan rizikolardır. Bu hâllerde tazminat hiç ödenmez; bu yönüyle tazminatın yalnızca belirli bir payının sigortalıda kaldığı muafiyetten farklıdır.
- Genel
- TOBB LevhasıTOBB insurance agents' register
- TOBB Levhası, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin faal sigorta acentelerinin kaydını tuttuğu sicildir; kayıt olmadan acentelik yapılamaz ve kayıttan önce SEDDK'nın verdiği uygunluk belgesi aranır.
- Sektör ve meslek
- TRAMERTraffic Insurance Information and Supervision Centre
- TRAMER, SBM'nin (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) 16 Aralık 2003'teki ilk kuruluş adı olan 'Trafik Sigortası Bilgi Merkezi'nin kısaltmasıdır. SBM Yönetmeliği md. 10 uyarınca bugün de SBM bünyesinde trafik ve kasko verilerini toplayan birimi adlandırır; ayrı bir tüzel kişilik veya internet sitesi değildir.
- Hasar
Ü 1 terim
- Üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortasıThird-party liability insurance
- Üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortası, sigortalının poliçede belirtilen sıfat veya faaliyeti nedeniyle üçüncü kişilerin ölümüne, yaralanmasına veya mallarında zarara yol açması hâlinde doğan hukuki sorumluluğunu, poliçede yazılı meblağlara kadar karşılayan genel sorumluluk sigortasıdır.
- Ticari ve sorumluluk
V 1 terim
- Vefat teminatıDeath benefit
- Vefat teminatı, hayat sigortalısının poliçe süresinde teminat dışı bir sebeple ölmesi hâlinde sigorta bedelinin lehtara veya kanuni hak sahiplerine ödenmesini sağlayan temel hayat sigortası teminatıdır (TTK md. 1487; Hayat Sigortası Genel Şartları md. 8).
- Hayat ve BES
Y 2 terim
- Yangın sigortasıFire insurance
- Yangın sigortası, yangının, yıldırımın ve infilakın sigortalı bina veya eşyada doğrudan yol açtığı maddi zararı sigorta bedeline kadar karşılayan ve konut ile işyeri paket poliçelerinin ana teminatını oluşturan mal sigortasıdır.
- Konut ve deprem
- Yeşil KartGreen Card (international motor insurance certificate)
- Yeşil Kart, Türkiye'den yurt dışına çıkan veya Türkiye'ye giren motorlu araçların, gidilen ya da girilen ülkede geçerli bir zorunlu trafik sigortası yerine geçen ve Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB) tarafından yürütülen uluslararası sorumluluk sigortası belgesidir.
- Araç sigortaları
Z 4 terim
- ZamanaşımıStatute of limitations
- Zamanaşımı, sigorta sözleşmesinden doğan tazminat ve bedel taleplerinin kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmezse dava yoluyla istenemez hâle gelmesidir; genel süre, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıldır.
- Mevzuat
- ZeyilnameEndorsement
- Zeyilname, yürürlükteki bir poliçede teminat, sigorta bedeli, adres, riziko bilgisi veya menfaat sahibi gibi unsurları değiştirmek için düzenlenen ek belgedir. Değişiklik primi etkiliyorsa zeyilnameyle ek prim tahakkuk ettirilir ya da prim iadesi yapılır.
- Sözleşme ve süreç
- Zorunlu sigortalarCompulsory insurances
- Zorunlu sigortalar, kanun veya Cumhurbaşkanı kararıyla belirli bir faaliyeti yürütenlere yaptırma yükümlülüğü getirilen sigortalardır; kapsam ve asgari teminat mevzuatla belirlenir, şirket teklifi reddedemez.
- Mevzuat
- Zorunlu trafik sigortasıCompulsory motor third-party liability insurance
- Zorunlu trafik sigortası, bir motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verdiği maddi ve bedeni zararı kaza tarihindeki yasal limitler içinde karşılayan, araç işleteni için kanunen zorunlu bir sorumluluk sigortasıdır; kendi aracınızın hasarını ödemez.
- Araç sigortaları