Reasürans nedir?

Reasürans nasıl işler: sedan şirket, reasürör ve sigortalının konumu

Reasürans, bir sigorta şirketinin poliçelerle üstlendiği riskin bir bölümünü, ödediği prim karşılığında başka bir şirkete devretmesidir. Riski devreden şirkete sedan şirket, devralan şirkete reasürör denir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 2. maddesi reasürans şirketini “Türkiye’de kurulmuş reasürans şirketi ile yurt dışında kurulmuş reasürans şirketinin Türkiye’deki teşkilatı” olarak tanımlar. Reasürans sözleşmesi yalnızca sedan şirket ile reasürör arasındadır; sigortalı bu ilişkinin tarafı değildir ve tazminatını her zaman poliçeyi düzenleyen sigorta şirketinden talep eder. Reasürörün mali durumunda yaşanan bir değişiklik, sigortalının poliçesindeki teminatı veya hasar sürecini etkilemez.

Sigorta şirketleri iki temel gerekçeyle reasüransa başvurur: tek bir büyük hasarın veya bir yılda birikecek toplam hasarın özkaynaklarını aşmasını önlemek ve yüksek bedelli poliçeleri yazabilecek kapasiteye ulaşmak. Reasürans, koasüranstan bu noktada ayrılır: koasüransta sigortalının karşısında birden fazla şirket önceden belirlenmiş paylarla birlikte yer alır, reasüransta ise sigortalının muhatabı tek şirkettir; o şirket kendi payını ayrı bir anlaşmayla devreder.

Anlaşmalı ve ihtiyari reasürans: kotpar, eksedan ve hasar fazlası

Reasürans iki yöntemle kurulur. Anlaşmalı (trete) reasüransta sedan şirket, önceden belirlenmiş bir branştaki bütün poliçelerini otomatik olarak reasüröre devreder; ihtiyari reasüransta ise tek bir poliçe veya riziko, reasüröre ayrı ayrı teklif edilip kabul ettirilir.

Kaynak: Reasürans piyasasında yerleşik anlaşma türleri; oran, saklama hattı ve öncelik tutarları her sözleşmede ayrı belirlenir.

Örneğin saklama hattı 10 milyon TL olan bir eksedan anlaşmasında, sigorta bedeli 30 milyon TL’lik bir poliçenin 10 milyon TL’si sedan şirkette kalır, 20 milyon TL reasüröre devredilir (varsayımsal örnek). Önceliği 20 milyon TL olan bir hasar fazlası anlaşmasında ise 20 milyon TL’nin altındaki her hasar sedan şirkette kalır; yalnızca önceliği aşan kısım reasüröre yüklenir.

Retrosesyon ve reasüransın DASK gibi zorunlu sigortalardaki yeri

Reasürörün devraldığı riskin bir bölümünü başka reasürörlere devretmesine retrosesyon denir; böylece risk tek bir reasürörde yoğunlaşmadan piyasaya yayılır. Deprem gibi büyük ölçekli riskler taşıyan DASK sigortasında reasürans ayrıca düzenlenir: 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’na göre DASK Yönetim Kurulu risk paylaşımı, reasürans ve retrosesyon planını onaylar; DASK’ın gelirleri arasında yurt içi ve yurt dışı reasürans ödemeleri ile reasürans ve retrosesyon primleri yer alır (md. 9). DASK’ın reasürans programı dahil teknik işlerini 2020’den beri Türk Reasürans yürütür.

Türkiye’de faaliyet gösteren reasürans şirketleri

Türkiye’de kurulu reasürans şirketleri arasında 1929’da kurulan Millî Reasürans, 2019’da faaliyete geçen kamu sermayeli Türk Reasürans, onun 2021’de kurduğu Türk Katılım Reasürans ve VHV Reasürans yer alır. Yabancı reasürörler ise Türkiye’deki riskleri doğrudan ihtiyari anlaşmalarla veya bir sedan şirketin trete programına katılarak üstlenebilir. Reasürans anlaşmalarının en yoğun yenilendiği tarih 1 Ocak’tır; kapasite ve fiyat, sonbahar aylarındaki uluslararası piyasa buluşmalarında şekillenir. Reasüransın Türkiye piyasasındaki büyüklüğü ve trete türleri reasürans rehberinde ayrıntılı ele alınır; risk paylaşımının bir başka biçimi olan koasürans maddesinde anlatılır.