Eksper nedir?
Eksper, sigortalı bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen, SEDDK'dan ruhsat alarak TOBB Sigorta Eksperleri Levhası'na kayıtlı bağımsız uzmandır.
Eksperin görevi: hasarın nedenini, niteliğini ve tutarını bağımsız tespit
Eksper, sigorta edilen risklerin gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen kişidir (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği md. 15/1). Sözleşme öncesinde mutabakatlı kıymet tespiti veya ön ekspertiz raporu hazırlayabilir, hasar öncesi risk gözetimi de yapabilir (md. 15/2). Eksper raporları delil niteliği taşır; yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında eksper raporu kaza tespit tutanağı hükmündedir (Sigortacılık Kanunu md. 22/17). Ekspertiz; sigorta şirketi, sigorta ettiren veya sözleşmeden yararlanan taraf tarafından atanan eksperce yapılır, atama ve ücret esasları ayrı bir yönetmelikle belirlenir (md. 22/19).
Ruhsat ve Levha kaydı: sekiz eksperlik dalı
Eksperlik yapmak isteyen kişi önce SEDDK’dan ruhsat alır, ardından TOBB’un tuttuğu Sigorta Eksperleri Levhası’na kaydolur; unvan ancak bu kayıttan sonra kazanılır (Kanun md. 22/2, 22/4). Ruhsatname dal bazında verilir:
| Dal | Kapsam örneği |
|---|---|
| Kara araçları | Otomobil, kamyon, motosiklet hasarları (kasko, trafik) |
| Yangın, doğal afet, kaza ve hırsızlık | Konut, işyeri, deprem, sel, hırsızlık |
| Mühendislik | Makine kırılması, montaj, inşaat, elektronik cihaz |
| Sağlık, hastalık ve ferdi kaza | Tedavi giderleri, maluliyet tespiti |
| Hava, deniz ve demiryolu araçları | Uçak, gemi, tekne, vagon |
Kaynak: Sigorta Eksperleri Yönetmeliği md. 4. Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) eksperleri kurs, sınav ve staj hükümlerinden muaftır ve ayrı bir listede tutulur (Yönetmelik md. 28). Bir hasar birden fazla dalı ilgilendiriyorsa her dalda ruhsatı olan eksperler konuyu ayrı ayrı inceler (md. 21/3).
Eksper olma şartları ve tarafsızlık kuralı
Ruhsat için Türkiye’de yerleşik olmak, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak, belirli suçlardan (zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik gibi) hüküm giymemiş ve iflas etmemiş olmak, kara araçları dalında en az iki yıllık, diğer dallarda dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak gerekir (Yönetmelik md. 5). Bu şartları taşıyan aday kursu ve kurs bitirme sınavını tamamladıktan sonra aynı dalda en az beş yıl fiilen çalışan bir eksperin yanında altı ay staj yapar (md. 8). Eksper mesleği mutat meslek olarak icra eder; sigorta acenteliği veya brokerlik yapamaz, birden fazla büro açamaz ve taraflardan biriyle akrabalık ya da borç ilişkisi varsa görevi kabul edemez (Kanun md. 22/10-11, 22/13). 2026 Levha kayıt ücreti 28.000 TL, yıllık aidat 4.200 TL’dir; eksperler en az beş yılda bir SEGEM yenileme eğitimine katılır (md. 12).
Ekspertiz ücreti, rapor süresi ve sık yapılan hatalar
Ekspertiz ücreti, SEDDK’nın TÜFE değişimine göre güncellediği taban tarifeye bağlıdır; güncel tarife 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerlidir. Eksper, incelemeyi tamamladıktan sonra raporu en geç yedi iş günü içinde imzalı olarak atayan tarafa teslim eder (Yönetmelik md. 20/6); rapor ve dayanak belgeleri beş yıl saklanır (md. 24). Sık yapılan hatalardan biri, sigorta şirketinin kendi bünyesindeki hasar uzmanıyla bağımsız eksperi karıştırmaktır: eksper tarafsız çalışır ve sigorta şirketi, acente veya broker yöneticileri eksperlik yapamaz (md. 22/14). Bir diğer hata, eksper atanmasını beklemeden Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmaktır; eksper süresinde atanmış ve raporu şirkete yüklenemeyen bir nedenle gecikiyorsa, rapor tamamlanmadan yapılan başvuru talebin reddedildiği şartını karşılamaz. Eksperliğe adım atmak isteyenler sigorta eksperi nasıl olunur rehberine, araç hasarında pert kararının eksper tarafından nasıl verildiğine pert maddesine bakabilir.
Sık sorulan sorular
Eksperi kim atar, ücretini kim öder?
Ekspertiz; sigorta şirketi, sigorta ettiren veya sözleşmeden yararlanan taraf tarafından atanan eksperce yapılır. Atama sırası ve ücret esasları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir; taban ücret tarifesi SEDDK tarafından yıllık TÜFE değişimine göre güncellenir.
Eksper ile sigorta şirketinin hasar uzmanı aynı kişi midir?
Hayır. Eksper bağımsız çalışır; sigorta şirketi, acente veya brokerin ortağı, yöneticisi veya çalışanı eksperlik yapamaz (Kanun md. 22/14). Taraflardan biriyle akrabalık veya borç ilişkisi varsa eksper görevi kabul edemez (md. 22/13).
Eksper raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet, ilgili taraf itiraz edebilir; itiraz genellikle yeni bir eksper görüşü veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuruyla değerlendirilir. Ancak kesinleşmiş bir tam veya ağır hasar kararı gibi tespitler, eksperin vereceği nihai karar dışında sonradan değiştirilemez.
Eksper olmak için hangi şartlar aranır?
Türkiye'de yerleşik olmak, medeni hakları kullanma ehliyeti, belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak, iflas etmemiş olmak ve kara araçları dalında en az iki yıllık, diğer dallarda dört yıllık yükseköğretim mezuniyeti gerekir (Yönetmelik md. 5); ardından kurs, sınav ve altı ay staj tamamlanır.
Eksper raporu ne kadar sürede teslim edilir?
Rapor, ekspertizin tamamlanmasından itibaren en geç yedi iş günü içinde imzalı olarak atayan tarafa verilir (Yönetmelik md. 20/6); sigortalı talep ederse bir örneği ayrıca kendisine verilir.
İlgili terimler
- Pert (tam hasar ve ağır hasar)Total loss
- Pert, sigorta eksperinin tam hasarlı veya ağır hasarlı saydığı araçtır.
- Rayiç değerMarket value
- Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
- Kaza tespit tutanağıAccident report form (material damage only)
- Kaza tespit tutanağı, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların birlikte doldurduğu, kusur oranını %0, %50 veya %100 olarak belirleyen resmî belgedir; SBM'nin standart tutanak formu kullanılır.
