Hasar frekansı nedir?
Hasar frekansı, belirli bir dönemde hasar dosyası açılan poliçe sayısının, o dönemdeki toplam poliçe sayısına bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır. Hasarın parasal büyüklüğünden bağımsız olarak yalnızca sıklığını ölçer.
Hasar frekansı nasıl hesaplanır: sıklık ile tutarın ayrımı
Hasar frekansı, bir portföyde belirli bir dönemde hasar dosyası açılan poliçe sayısının, aynı dönemdeki toplam poliçe sayısına bölünmesiyle hesaplanır ve yüzde olarak ifade edilir. Ölçüt yalnızca hasarın sıklığını gösterir; hasarın parasal büyüklüğü ayrı bir gösterge olan ortalama hasar tutarına (hasar şiddetine) bakılarak değerlendirilir. İki portföyün hasar frekansı aynı olsa da, ortalama hasar tutarı farklıysa hasar/prim oranları birbirinden uzaklaşabilir; bu yüzden aktüerler fiyatlama yaparken frekans ve şiddeti ayrı ayrı izler, yalnızca tek bir toplam orana bakmaz.
Hasar frekansı segmentler arasında neden farklılaşır: varsayımsal bir karşılaştırma
Hasar frekansı, aynı branşta bile sürücü deneyimi, araç kullanım yoğunluğu ve risk profili gibi etkenlere göre segmentten segmente değişir. Bunu varsayımsal iki grupla göstermek mümkündür: aynı büyüklükte iki kasko portföyünden biri en az beş yıldır sigortalı olan deneyimli sürücülerden, diğeri ilk kez poliçe yaptıran yeni sürücülerden oluşsun.
| Grup | Poliçe sayısı | Hasar dosyası sayısı | Hasar frekansı |
|---|---|---|---|
| Deneyimli sürücüler | 5.000 | 400 | %8 |
| Yeni sürücüler | 5.000 | 800 | %16 |
Kaynak: varsayımsal örnek, Sigortalk hesabı. Yeni sürücü grubunun hasar frekansı, deneyimli gruba göre iki kat yüksektir; aynı ortalama hasar tutarıyla bile bu grubun risk primi ihtiyacı iki katına çıkar. Şirketler bu tür farkları tek tek poliçe bazında değil, tarife grupları ve hasarsızlık basamağı sistemiyle fiyata yansıtır; yeni sürücüler trafik sigortasına 4. basamaktan başladığı için hasarsız geçmiş biriktirene kadar bu grubun tavan primi de görece yüksek kalır.
Hasar frekansı fiyatlamada nasıl kullanılır: örnek hesap
Aktüeryal fiyatlamada saf risk primi, kabaca hasar frekansı ile ortalama hasar tutarının (şiddetin) çarpımından türetilir. Varsayımsal bir portföyde 10.000 poliçeden 1.200’ünde hasar açılmış (frekans %12) ve ortalama hasar tutarı 45.000 TL olsun:
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Poliçe sayısı | 10.000 |
| Hasar dosyası sayısı | 1.200 |
| Hasar frekansı (1.200 / 10.000) | %12 |
| Ortalama hasar tutarı (şiddet) | 45.000 TL |
| Toplam hasar maliyeti (1.200 × 45.000) | 54.000.000 TL |
| Poliçe başına saf risk primi (54.000.000 / 10.000) | 5.400 TL |
Kaynak: varsayımsal örnek, Sigortalk hesabı. Bu 5.400 TL, yalnızca beklenen hasar maliyetini karşılar; şirketin gerçek net primi, buna faaliyet gideri payı ve kâr marjı eklenerek belirlenir.
Hasar frekansı, hasar/prim oranı ve bileşik rasyodan nasıl ayrılır
Üç ölçüt birbirini tamamlar ama farklı şeyi ölçer: hasar frekansı kaç poliçede hasar olduğunu (adet), hasar/prim oranı ödenen hasarın kazanılan prime oranını (tutar), bileşik rasyo ise bu tutar oranına faaliyet gideri oranını da ekleyerek sigortacılık faaliyetinin teknik kârlılığını gösterir. Bir branşta hasar frekansı düşse bile ortalama hasar tutarı hızla artıyorsa hasar/prim oranı yine de yükselebilir; bu yüzden sektör raporlarında üç ölçütün birlikte okunması, tek bir orana bakmaktan daha güvenilir bir tablo verir.
Sık sorulan sorular
Hasar frekansı nasıl hesaplanır?
Belirli bir dönemde hasar dosyası açılan poliçe sayısı, aynı dönemdeki toplam poliçe sayısına bölünerek yüzde olarak hesaplanır. Örneğin 10.000 poliçeden 1.200'ünde hasar açılmışsa hasar frekansı %12'dir.
Hasar frekansı ile hasar/prim oranı aynı şey mi?
Hayır. Hasar frekansı hasarın kaç poliçede gerçekleştiğini adet olarak ölçer; hasar/prim oranı ise ödenen hasarların tutarını kazanılan prime oranlar. Aynı frekansa sahip iki portföy, ortalama hasar tutarı farklıysa çok farklı hasar/prim oranına sahip olabilir.
Hasar frekansı neden segmentlere göre farklı hesaplanır?
Deneyim süresi, araç kullanım yoğunluğu ve risk profili gibi etkenler segmentler arasında hasar sıklığını değiştirebilir; şirketler bu farkı ayrı tarife grupları ve hasarsızlık basamağı sistemiyle fiyata yansıtır.
Hasar frekansı yüksek bir portföyün primi de mutlaka yüksek mi olur?
Tek başına değil. Fiyatlamada frekans, ortalama hasar tutarıyla (şiddetle) birlikte değerlendirilir; frekansı yüksek ama şiddeti düşük bir portföyün risk primi ihtiyacı, frekansı düşük ama şiddeti yüksek bir portföyünkinden az olabilir.
İlgili terimler
- Hasar/prim oranıLoss ratio
- Hasar/prim oranı, bir sigorta branşında belirli bir dönemde gerçekleşen ödenen ve muallak hasarların toplamının, aynı dönemde kazanılan prime bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır; branşın hasar maliyetinin prim gelirine göre ağırlığını gösterir.
- Bileşik rasyoCombined ratio
- Bileşik rasyo, bir sigorta şirketinin veya branşının hasar/prim oranı ile faaliyet gideri oranının toplanmasıyla bulunan orandır; yatırım geliri hariç yalnızca sigortacılık faaliyetinin kârlılığını ölçer.
- Muallak hasarOutstanding claims reserve
- Muallak hasar, ihbarı yapılmış ancak tutarı eksper raporu, uzlaşma veya mahkeme kararıyla henüz kesinleşip ödenmemiş tazminat talebidir; şirket bu dosyalar için bilançosunda muallak tazminat karşılığı adlı bir teknik karşılık ayırır.
- Hasarsızlık basamağıNo-claims step (bonus-malus)
- Hasarsızlık basamağı, trafik sigortasında sigortalının hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primi çarpan bir katsayı sistemidir; ilk poliçe 4.
- KaskoMotor own-damage insurance
- Kasko, aracınızın çarpışma, çarpma, devrilme, yanma, çalınma ve üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketlerinden doğan maddi zararını hasar tarihindeki rayiç değerine kadar karşılayan, isteğe bağlı bir araç sigortasıdır.