Hasarsızlık basamağı nedir?
Hasarsızlık basamağı, trafik sigortasında sigortalının hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primi çarpan bir katsayı sistemidir; ilk poliçe 4. basamaktan başlar, her hasarsız dönem bir üst basamağa taşır.
Basamak sistemi nasıl işler: 4. basamaktan başlangıç, 0–8 aralığı
Hasarsızlık basamağı, azami primin hangi katsayıyla çarpılacağını belirleyen dokuz kademeli bir sistemdir (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik geçici md. 11). İlk kez işleten olan kişi 4. basamaktan başlar; katsayısı 1,00’dir. Basamak yükseldikçe katsayı düşer, basamak indikçe yükselir:
| Basamak | Katsayı | Anlamı |
|---|---|---|
| 0 | 3,00 | En yüksek prim, sık hasarlı geçmiş |
| 4 (başlangıç) | 1,00 | İlk poliçe veya nötr geçmiş |
| 7 | 0,60 | En az beş dönem hasarsızlık gerektirir |
| 8 | 0,50 | En düşük prim |
Kaynak: Tarife Uygulama Esasları Yönetmeliği Ek-2. Taksi, minibüs ve otobüs gruplarında 7. basamağın katsayısı 0,70’tir; diğer gruplarda 0,60 uygulanır.
Hasarsız ve hasarlı dönemde basamak nasıl değişir
Bir sigorta süresi sonunda basamağın nasıl değişeceği üç kurala bağlıdır (geçici md. 11/7, 11/8, 11/14):
- Tazminatsız dönem: Basamak bir üst kademeye çıkar. 7. basamaktaki işleten bu kuralın istisnasıdır: 8. basamağa geçmek için en az beş sigorta süresini 7. basamakta hasarsız tamamlamış olmak gerekir.
- Maddi tazminat ödemesi: Her ödeme basamağı bir düşürür.
- Sakatlanma veya destekten yoksun kalma (ölüm) tazminatı ödemesi: Her ödeme basamağı iki düşürür.
- 0. basamağa özel kural: Yalnızca 1. basamaktaki işletenin aynı dönemde üç veya daha fazla kazadan tazminat ödenmesi hâlinde basamak 0’a iner; diğer durumlarda hasarla inilebilecek en alt basamak 1’dir.
Basamak değişiminin prime etkisi: Ankara’da otomobil örneği
Ankara’da özel kullanımlı, elektrikli olmayan bir otomobilin 4. basamak tavanı Eylül 2026’da 18.855 TL’dir. Aynı tavan, basamağa göre şöyle değişir:
| Basamak | Katsayı | Ankara otomobil tavanı (TL) |
|---|---|---|
| 3 | 1,45 | 27.340 |
| 4 (başlangıç) | 1,00 | 18.855 |
| 5 | 0,95 | 17.913 |
Kaynak: SBM Azami Brüt Prim Tablosu, Eylül 2026. Tazminatsız geçen bir dönemden sonra 4. basamaktaki sürücünün yenileme tavanı 5. basamağa çıkar ve 942 TL azalır (18.855 − 17.913). Aynı dönemde tek bir maddi tazminat ödenmiş olsaydı basamak 3’e iner ve tavan 27.340 TL’ye, yani başlangıca göre 8.485 TL daha yükseğe çıkardı. Küçük bir hasarı sigortadan karşılatmanın sonraki dönemlere yayılan maliyetini hasarsızlık basamak simülatöründe kendi rakamlarınızla hesaplayabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar: basamak kişiye değil işletene aittir
Basamakla ilgili en sık karışıklık, kimin geçmişinin esas alındığıdır. İndirim ve artırım poliçeyi yaptıran işleteni izler, aracı veya sürücüyü değil (md. 5/4); bu nedenle araç satıldığında basamak yeni malike geçmez, aracı kullanan farklı bir sürücü olsa da basamak değişmez. “Sürücü bazlı basamak” adıyla anılan, basamağın araç sahibinden bağımsız olarak sürücüye bağlanacağı bir model Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte değildir. Diğer sık hatalar arasında küçük bir maddi hasarı basamak kaybını hesaplamadan bildirmek ve 7. basamakta geçirilen dönem sayısını (8. basamak için en az beş dönem) gözden kaçırmak yer alır. Basamağın uygulandığı tavanın il, araç grubu ve kullanım türüne göre nasıl değiştiğini azami prim maddesinde, hasar sürecinin tamamını zorunlu trafik sigortası rehberinde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Basamağımı nereden öğrenirim?
SBM'nin poliçe sorgulama hizmetinden veya acentenizden öğrenebilirsiniz. Basamak, poliçenin düzenlendiği işletene bağlıdır (Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik md. 5/4); sürücü temelli bir basamak sistemi yürürlükte değildir.
Hasar sonrasında basamak kaç basamak düşer?
Dönem içinde ödenen her maddi tazminat basamağı bir, her sakatlanma veya destekten yoksun kalma (ölüm) tazminatı ödemesi iki basamak düşürür (geçici md. 11/8). Birden fazla ödeme aynı dönemde yapılmışsa düşüşler toplanır.
8. basamağa nasıl geçilir?
En az beş sigorta süresi 7. basamakta kalan ve son dönemini tazminatsız kapatan işletenin sonraki poliçesi 8. basamaktan yapılır (geçici md. 11/14). Beş dönem şartı sağlanmadan 8. basamağa geçilmez.
0. basamağa ne zaman düşülür?
Yalnızca 1. basamaktaki bir işletenin aynı sigorta süresinde üç veya daha fazla kazadan tazminat ödenmesi hâlinde 0. basamağa inilir (geçici md. 11/14). Diğer basamaklarda hasarla inilebilecek en alt basamak 1'dir.
Araç satıldığında basamak yeni sahibe geçer mi?
Hayır. İndirim ve artırım işleteni izler, aracı değil (md. 5/4); yeni malik kendi geçmişine göre belirlenen basamaktan poliçe yaptırır. Bir kişinin birden fazla aracı varsa her araç için basamak ayrı belirlenir (md. 5/5).
İlgili terimler
- Azami prim (tavan prim)Maximum premium
- Azami prim, zorunlu trafik sigortasında SEDDK'nın il, araç grubu, kullanım şekli ve hasarsızlık basamağına göre belirlediği, şirketlerin üzerine çıkamayacağı üst prim sınırıdır; SBM tabloyu her ay günceller.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
- RücuRecourse
- Rücu, bir ödemeyi yapan tarafın bu ödemeyi nihai olarak sorumlu olan kişiden geri isteme hakkıdır.
