Hasar/prim oranı nedir?
Hasar/prim oranı, bir sigorta branşında belirli bir dönemde gerçekleşen ödenen ve muallak hasarların toplamının, aynı dönemde kazanılan prime bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır; branşın hasar maliyetinin prim gelirine göre ağırlığını gösterir.
Hasar/prim oranı nasıl hesaplanır?
Hasar/prim oranı, bir branşta belirli bir dönemde gerçekleşen ödenen ve muallak hasarların toplamının, aynı dönemde kazanılan prime bölünmesiyle hesaplanır ve yüzde olarak ifade edilir. Kazanılan prim, yazılan prim değil, o dönemde risk taşınan süreye karşılık gelen prim tutarıdır. Oran %100’ün altındaysa branş hasar maliyetini prim geliriyle karşılıyor demektir; %100’ün üzerinde olması, hasar ödemelerinin prim gelirini aştığını ve branşın teknik olarak zararda olduğunu gösterir. Sigorta şirketleri bu oranı branş ve şirket bazında, TSB ise sektör genelinde düzenli olarak izler ve yayımlar. Ödenen hasar, muallak hasar ve kazanılmış prim tutarlarını girerek oranı hasar/prim oranı hesaplama aracında bulabilir, aynı araçta gider oranını ekleyerek bileşik rasyoyu da görebilirsiniz.
Türkiye’de branş bazında hasar/prim oranı: trafik %140,2, kasko %69,4
TSB’nin 2025 mali ve teknik tablolarına göre sektörün brüt hasar/prim oranı %64,9’dan %63,3’e geriledi; ancak branşlar arasındaki fark büyük. Trafik sigortasında oran %136,6’dan %140,2’ye çıktı; yani 2025’te toplanan her 100 TL prime karşılık 140,2 TL hasar ödendi veya karşılık ayrıldı. Kaskoda oran %67,9’dan %69,4’e, genel sorumlulukta %78,4’ten %120,5’e yükseldi; hastalık-sağlık branşında oran %74,0 oldu.
| Branş | Hasar/prim oranı 2024 | Hasar/prim oranı 2025 |
|---|---|---|
| Trafik sigortası | %136,6 | %140,2 |
| Kara araçları (kasko) | %67,9 | %69,4 |
| Hastalık-sağlık | – | %74,0 |
| Genel sorumluluk | %78,4 | %120,5 |
Kaynak: TSB, 9 Özet 2025-4 tablosu (21.04.2026 revize veri); ayrıntı TSB 2025 teknik kâr haberinde.
Brüt ve net hasar/prim oranı farkı
Oran brüt (reasüransa devirden önceki) veya net (reasürans payı düşüldükten sonraki) olarak hesaplanabilir; TSB’nin özet tabloları brüt oranı esas alır, şirketler kendi finansal tablolarında genellikle her ikisini birden raporlar. Reasüransa devrettiği risk payı yüksek bir şirkette brüt ve net hasar/prim oranı birbirinden belirgin şekilde ayrılabilir; bu yüzden iki şirketin brüt oranını karşılaştırırken reasürans yapısını da göz önünde bulundurmak gerekir.
Hasar/prim oranı yüksek çıkınca ne olur?
Hasar/prim oranı tek başına şirketin kârda mı zararda mı olduğunu göstermez; faaliyet giderleri, reasürans komisyonları ve yatırım geliri de sonucu etkiler. Hasar/prim oranına faaliyet gideri oranının eklenmesiyle bulunan ölçüt bileşik rasyodur ve sigortacılık faaliyetinin yatırım geliri hariç kârlı olup olmadığını gösterir. Trafik sigortasında hasar/prim oranı tek başına %140,2 olduğu için bileşik rasyo da bu oranın üzerindedir; bu da branşın 2025’te 59,2 milyar TL teknik zarar açıklamasının başlıca nedenidir. Acenteler ve sigortalılar için pratik sonuç şudur: zararda olan bir branşta bile şirketler zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz (5684 sayılı Kanun md. 13).
Sık sorulan sorular
Hasar/prim oranı nasıl hesaplanır?
Belirli bir dönemde ödenen ve muallak kalan hasarların toplamı, aynı dönemde kazanılan prime bölünerek hesaplanır ve yüzde olarak ifade edilir; kazanılan prim yazılan prim değil, risk taşınan süreye karşılık gelen prim tutarıdır.
Türkiye'de trafik sigortasının hasar/prim oranı kaç?
TSB'nin 2025 verisine göre trafik sigortasında brüt hasar/prim oranı %140,2'dir; 2024'te bu oran %136,6 idi (TSB, 9 Özet 2025-4 tablosu, 21.04.2026 revize veri).
Hasar/prim oranının %100'ün üzerinde olması ne anlama gelir?
Branşta toplanan primin, o dönemde ödenen ve karşılık ayrılan hasarları karşılamadığı, yani branşın teknik olarak zararda olduğu anlamına gelir.
Hasar/prim oranı ile bileşik rasyo aynı şey mi?
Hayır. Hasar/prim oranı yalnızca hasarı prime oranlar; bileşik rasyo bu orana faaliyet gideri oranını da ekleyerek sigortacılık faaliyetinin yatırım geliri hariç kârlı olup olmadığını gösterir.
Brüt ve net hasar/prim oranı arasındaki fark nedir?
Brüt oran reasüransa devirden önceki hasar ve primi, net oran ise reasürans payı düşüldükten sonraki tutarları esas alır; TSB'nin sektör özetleri brüt oranı kullanır.
İlgili terimler
- Bileşik rasyoCombined ratio
- Bileşik rasyo, bir sigorta şirketinin veya branşının hasar/prim oranı ile faaliyet gideri oranının toplanmasıyla bulunan orandır; yatırım geliri hariç yalnızca sigortacılık faaliyetinin kârlılığını ölçer.
- Brüt primGross premium
- Brüt prim, sigorta ettirenin poliçe için ödediği ve net prime BSMV, yangın sigortası vergisi, Güvence Hesabı katılma payı gibi yüklerin eklenmesiyle bulunan toplam tutardır.
- Net primNet premium
- Net prim, poliçede BSMV ve Güvence Hesabı katılma payı gibi vergi ve fon yükleri eklenmeden önceki prim tutarıdır; bu yükler net prim üzerinden hesaplanır.
- Muallak hasarOutstanding claims reserve
- Muallak hasar, ihbarı yapılmış ancak tutarı eksper raporu, uzlaşma veya mahkeme kararıyla henüz kesinleşip ödenmemiş tazminat talebidir; şirket bu dosyalar için bilançosunda muallak tazminat karşılığı adlı bir teknik karşılık ayırır.