Prim nedir?
Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir. Aksine sözleşme yoksa peşin ve nakden ödenir; sigortacının sorumluluğu da primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (TTK md. 1421, 1430).
Prim nasıl belirlenir: serbest tarife ve zorunlu sigorta tarifeleri
Sigorta tarifeleri, sigortacılık esasına ve aktüeryal tekniklere uygun olarak şirketlerce serbestçe belirlenir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 12/1). Zorunlu sigortalarda ise teminat tutarları, tarife ve talimatlar kamu otoritesince belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Poliçedeki tutarın vergi ve fon eklenmemiş kısmı net prim, yükler eklenmiş toplamı brüt prim olarak adlandırılır.
- Kasko: şirketin kendi tarifesiyle fiyatlanır; TSB 2025 Sektör Raporu kasko prim üretiminin serbest tarifeyle sağlandığını belirtir.
- Trafik sigortası: şirketler il, araç grubu ve basamağa göre ilan edilen azami primi aşamaz; basamak, hasarsızlık basamağı sistemine göre değişir.
- Zorunlu deprem sigortası: prim, sigorta bedeline risk grubu ve yapı tarzına göre binde oranlı tarife uygulanarak bulunur; her risk grubu için asgari prim vardır (ZDS Tarife ve Talimatı md. 2).
Aşağıdaki DASK örneği, 2000 sonrası ruhsatlı ve 4–7 katlı binada ilk kez yaptırılan poliçeyi varsayar; bu binada indirim veya ek prim uygulanmaz:
| Kalem | 100 m² betonarme konut | 60 m² betonarme konut |
|---|---|---|
| Sigorta bedeli, Eylül 2026 (TL) | 1.173.700 | 704.220 |
| I. risk grubu tarife fiyatı | binde 2,82 | binde 2,82 |
| Tarifeyle hesaplanan prim (TL) | 3.309,83 | 1.985,90 |
| I. risk grubu asgari primi (TL) | 2.317 | 2.317 |
| Ödenecek prim (TL) | 3.309,83 | 2.317,00 |
Kaynak: Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı md. 2 ve 4 (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025, sayı 33124; Eylül 2026 metrekare bedeli 11.737 TL).
Küçük konutta tarifeyle bulunan prim asgari primin altında kaldığı için 2.317 TL ödenir. Kendi adresinizin risk grubuyla hesap için DASK prim hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Prim ne zaman ödenir ve sigortacının sorumluluğu ne zaman başlar?
Sigorta ettiren, sözleşmeyle kararlaştırılan primi ödemekle yükümlüdür; aksine sözleşme yoksa prim peşin ve nakden ödenir (TTK md. 1430). Taksitli ödemede kurallar şöyledir:
- İlk taksit: sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında ödenir; ilk taksit nakden ödenmişse sonraki primler için kambiyo senedi verilebilir (md. 1430/2, 1431/1).
- İzleyen taksitler: ödeme zamanı, tutarı ve vadesinde ödenmemenin sonuçları poliçeyle birlikte yazılı bildirilir veya poliçeye yazılır (md. 1431/2).
- Sorumluluğun başlaması: aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (md. 1421).
- Sorumluluk başlamadan cayma: sigorta ettiren, kararlaştırılan primin yarısını ödeyerek sözleşmeden cayabilir (md. 1430/3).
Trafik sigortasında primler peşin ödenir; taksitle tahsile ilişkin düzenleme yapılabilir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 91).
Prim ödenmezse ne olur: üç ay ve on gün kuralları
Primin zamanında ödenmemesi, sözleşmenin sona ermesine kadar giden sonuçlar doğurur:
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Peşin prim veya ilk taksit ödenmedi | Sigortacı vadeden itibaren üç ay içinde sözleşmeden cayabilir; bu sürede dava veya takip başlatılmazsa sözleşmeden cayılmış sayılır | TTK md. 1434/2 |
| İzleyen bir taksit ödenmedi | Noter veya iadeli taahhütlü mektupla on gün süre verilir; süre sonunda borç ödenmezse sözleşme feshedilmiş olur | TTK md. 1434/3 |
| Bir dönemde iki ihtar gönderildi | Sigortacı dönem sonunda hüküm doğurmak üzere sözleşmeyi feshedebilir | TTK md. 1434/4 |
| Taksitler sürerken hasar oldu | Tazminata ilişkin primlerin tümü muaccel olur; prim alacağı tazminattan düşülebilir | TTK md. 1431/3 ve 1431/5 |
Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1431 ve 1434.
Primin indirilmesi ve iadesi
Prim, sözleşme süresince değişebilir ve bazı hâllerde iade edilir:
- Riziko hafiflerse: primi etkileyen sebeplerde rizikonun hafiflemesini gerektiren değişiklik olursa prim indirilir ve gerekirse geri verilir (TTK md. 1433).
- Sözleşme sona ererse: kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen günlere ait ödenmiş prim geri verilir (md. 1419). Zorunlu deprem sigortasında sigortalı yerin ortadan kalkması nedeniyle yapılan iptalde kalan süreye isabet eden prim gün esasıyla iade edilir (ZDS Genel Şartları C.2); konut satışında işlemeyen günlerin primi başvuru üzerine geri verilir (C.4).
- İade yapılmayan hâller: riziko kasten gerçekleştirilirse sigortacı aldığı primleri geri vermez (md. 1429); kaskoda tam hasarda sigortacı primin tamamına hak kazanır (Kasko Genel Şartları B.4.1).
Süresinden önce sona eren poliçede iade tutarını poliçe iptal ve iade hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz. Süre içindeki değişiklikler ek prim veya iade olarak poliçeye zeyilnameyle işlenir.
Sık sorulan sorular
Prim ile sigorta bedeli aynı şey mi?
Hayır. Sigorta bedeli sigortacının ödeyeceği tutarın üst sınırı, prim ise bu riski üstlenmesinin karşılığıdır. Eylül 2026'da 1.173.700 TL bedelli 100 m² betonarme konutun birinci risk grubundaki DASK primi 3.309,83 TL'dir.
Taksitli poliçede hasar olursa kalan taksitler ne olur?
Riziko gerçekleşince ödenecek tazminata ilişkin primlerin tümü muaccel olur (TTK md. 1431/3). Sigortacı prim alacağını ödeyeceği tazminattan düşebilir (md. 1431/5).
Trafik sigortası primini şirketler serbestçe belirler mi?
Tamamen değil. Zorunlu sigortaların tarife ve talimatları kamu otoritesince belirlenip Resmî Gazete'de yayımlanır (5684 sayılı Kanun md. 12/1). Trafik sigortasında şirketler il, araç grubu ve basamağa göre ilan edilen azami primi aşamaz.
Poliçe süresinden önce sona ererse prim iade edilir mi?
Kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen günlere ait ödenmiş prim sigorta ettirene geri verilir (TTK md. 1419). Kaskoda tam hasarla teminat sona ererse sigortacı primin tamamına hak kazanır (Kasko Genel Şartları B.4.1).
İlgili terimler
- Net primNet premium
- Net prim, poliçede BSMV ve Güvence Hesabı katılma payı gibi vergi ve fon yükleri eklenmeden önceki prim tutarıdır; bu yükler net prim üzerinden hesaplanır.
- Brüt primGross premium
- Brüt prim, sigorta ettirenin poliçe için ödediği ve net prime BSMV, yangın sigortası vergisi, Güvence Hesabı katılma payı gibi yüklerin eklenmesiyle bulunan toplam tutardır.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
- PoliçeInsurance policy
- Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md.
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- Azami prim (tavan prim)Maximum premium
- Azami prim, zorunlu trafik sigortasında SEDDK'nın il, araç grubu, kullanım şekli ve hasarsızlık basamağına göre belirlediği, şirketlerin üzerine çıkamayacağı üst prim sınırıdır; SBM tabloyu her ay günceller.
- Hasarsızlık basamağıNo-claims step (bonus-malus)
- Hasarsızlık basamağı, trafik sigortasında sigortalının hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primi çarpan bir katsayı sistemidir; ilk poliçe 4.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
