Teminat nedir?
Teminat, sigortacının poliçe karşılığında üstlendiği ve belirli bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde tazminat veya bedel ödemeyi kapsayan güvencedir. Kapsamı, istisnaları ve limitleri genel şartlarla ve poliçe özel şartlarıyla belirlenir.
Teminatın hukuki dayanağı: sigortacının üstlendiği edim
TTK md. 1401, sigorta sözleşmesini sigortacının prim karşılığında bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya can sigortalarında belirli bir parayı ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Sigortacının bu üstlendiği edim, piyasada “teminat” olarak adlandırılır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 2, brokerin sözleşme öncesi hazırlık çalışmalarını “teminat almak isteyen kişilerin hak ve menfaatlerini gözeterek” yürüttüğünü belirterek aynı kavramı kullanır.
Teminatın somut sınırları poliçede değil, çoğunlukla genel şartlarda yazılıdır. Her branşın genel şartları, önce hangi rizikoların karşılandığını, sonra hangi hâllerin kapsam dışı olduğunu ayrı bölümlerde sıralar.
Ana teminat, ek teminat, istisna ve muafiyet farkı
Bir poliçede güvence kapsamını dört farklı kavram birlikte belirler:
| Kavram | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Ana teminat | Poliçenin temel koruma kapsamı; ek prim gerekmez | Konut poliçesinde bina ve sabit tesisatın yanma rizikosu |
| Ek teminat | Ana teminata ek prim karşılığında eklenen koruma | Konut poliçesine ek prim ödenerek eklenen hırsızlık teminatı |
| İstisna | Poliçenin hiçbir koşulda karşılamadığı hâl | Kasko poliçesinde sigortalının kasten sebep olduğu hasar |
| Muafiyet | Teminat kapsamındaki hasarda sigortalının üzerinde kalan pay | Zorunlu deprem sigortasında bina hasarının %2’si |
Kaynak: TTK md. 1401 ve ilgili genel şartların kapsam ve istisna bölümleri.
İstisna ile muafiyet karıştırılır ama sonuçları farklıdır: istisnada rizikonun kendisi teminat dışıdır ve hiç ödeme yapılmaz; muafiyette riziko teminat içindedir, yalnızca tazminattan belirli bir pay düşülür.
Teminat kapsamının değişmesi: ek teminat ve zeyilname
Sigorta ettiren, poliçe süresi içinde teminat kapsamını genişletebilir veya daraltabilir. Bu değişiklik ayrı bir sözleşme değil, mevcut poliçenin eki olan zeyilname ile yapılır. Ek teminat eklenmesi ek prim gerektirir; teminatın kaldırılması ise genellikle prim iadesi doğurur.
Örnek: yıllık konut poliçesinde yalnızca yangın teminatı bulunan bir sigortalı, poliçe süresinin dördüncü ayında dahili su basması teminatını ek prim ödeyerek ekletirse, bu tarihten sonraki su hasarları teminat kapsamına girer; öncesindeki hasarlar için teminat yoktur.
Teminatın başlaması ve sigorta bedeliyle ilişkisi
Aksine sözleşme yoksa sigortacının teminat kapsamındaki sorumluluğu, primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (TTK md. 1421). Teminatın parasal üst sınırı ise sigorta bedeli ile belirlenir: sigortacı, riziko gerçekleşse bile bu tutardan fazlasını ödemez (TTK md. 1461).
Bir işyeri poliçesinde yangın teminatı 5.000.000 TL sigorta bedeliyle alınmışsa, 6.000.000 TL’lik bir yangın hasarında sigortacının ödemesi 5.000.000 TL ile sınırlı kalır; aşan kısım sigortalı üzerinde kalır.
Sık sorulan sorular
Teminat ile sigorta bedeli aynı şey mi?
Hayır. Teminat, sigortacının karşıladığı riziko kapsamını; sigorta bedeli ise bu kapsamda ödenecek tazminatın üst sınırını gösterir (TTK md. 1461). Bir konut poliçesinde yangın teminatı vardır; bu teminat kapsamında en fazla sigorta bedeli kadar ödeme yapılır.
Ek teminat almazsam poliçem geçersiz olur mu?
Hayır. Ek teminat almamak yalnızca o rizikoya karşı güvenceniz olmadığı anlamına gelir; ana teminatlar geçerliğini sürdürür. Örneğin konut poliçesinde hırsızlık ek teminatı yoksa yangın teminatı yine de işler.
İstisna ile muafiyet arasındaki fark nedir?
İstisna, poliçenin hiçbir koşulda karşılamadığı hâldir; o rizikoya hiç tazminat ödenmez. Muafiyet ise teminat kapsamındaki bir hasarda sigortalının kendi üzerinde bıraktığı paydır (bkz. muafiyet).
Teminat tutarını poliçe süresi içinde artırabilir miyim?
Evet. Teminat ve sigorta bedeli değişiklikleri, ek prim veya iade hesaplanarak zeyilnameyle poliçeye işlenir; değişiklik zeyilname tarihinden itibaren geçerli olur.
Sigortacının teminat kapsamındaki sorumluluğu ne zaman başlar?
Aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (TTK md. 1421). Prim ödenmeden gerçekleşen bir riziko teminat dışında kalır.
İlgili terimler
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- RizikoRisk
- Riziko, sigorta sözleşmesiyle güvence altına alınan ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının tazminat veya bedel ödeme yükümlülüğünü doğuran tehlike ya da olaydır (TTK md.
- PoliçeInsurance policy
- Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
