Lehtar nedir?
Lehtar, can sigortalarında sözleşmeye taraf olmamakla birlikte sözleşme lehine yapılan ve riziko gerçekleştiğinde sigorta tazminatını sigortacıdan isteme hakkı bulunan kişidir (Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4).
Lehtar, sigortalıdan ve sigorta ettirenden nasıl ayrılır?
Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4, lehtarı can sigortalarında sözleşmeye taraf olmayan ama sözleşme lehine yapılan ve riziko gerçekleştiğinde tazminatı isteme hakkı bulunan kişi olarak tanımlar. Sigorta ettiren sözleşmeyi kurar ve primi öder; sigortalı üzerinde riziko gerçekleşme ihtimali bulunan kişidir; lehtar ise üçüncü bir kişi olarak yalnızca tazminatın alıcısıdır. TTK md. 1489, sigorta ettirenin gerçek veya tüzel kişi lehine sigorta sözleşmesi yapabileceğini düzenler; bu kavram yalnızca hayat sigortası gibi can sigortalarında anlam taşır, zarar sigortalarında lehtar kavramı kullanılmaz.
Örnek: bir baba, kendi hayatı üzerine hayat sigortası yaptırıp çocuğunu lehtar gösterirse, baba hem sigorta ettiren hem sigortalıdır; vefat tazminatını isteme hakkı ise çocuğa aittir.
Lehtar tayini ve bildirimi
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Lehtar tayini | Sigorta ettirenin tek taraflı işlemi; sigortacının onayı gerekmez, bildirim zorunludur | TTK md. 1493/2 ve 5 |
| Değiştirme hakkı | Tereddüt hâlinde sigorta ettirenin bu hakkı sakladığı kabul edilir | TTK md. 1493 |
| Değiştirme hakkından vazgeçme | Poliçe lehtara teslim edilip vazgeçme açıkça yazdırılırsa lehtar değiştirilemez | TTK md. 1493 |
| Vazgeçmeye rağmen istisna | Mirasçılıktan çıkarma, hibeden rücu veya atama sebebinin ortadan kalkması hâlinde yine değiştirilebilir | TTK md. 1493 |
Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1493.
Lehtar tayini sigortacının katılımını gerektirmediği için sigorta ettiren, poliçe düzenlendikten sonra da lehtar belirleyebilir veya değiştirebilir; değişiklik sigortacıya bildirilip poliçeye işlenir.
Değiştirme hakkından vazgeçmenin sonuçları
Sigorta ettiren, lehtarı değiştirme hakkından açıkça vazgeçtiğini poliçeye yazdırıp poliçeyi lehtara teslim ederse, bu kişiyi tek taraflı olarak artık değiştiremez. Bu durum, lehtara sözleşme süresince güvence sağlar. Kanun yine de sigorta ettireni tamamen bağlamaz: mirasçılıktan çıkarma veya hibeden rücu hâlleri gerçekleşirse ya da lehtarın atanma sebebi ortadan kalkarsa, vazgeçmeye rağmen değişiklik yapılabilir (TTK md. 1493).
Kredi bağlantılı hayat sigortasında lehtarlık
Konut veya taşıt kredisiyle birlikte yaptırılan hayat sigortalarında banka, kalan kredi borcu tutarı kadar lehtar veya dain-i mürtehin olarak gösterilir. Sigortalı vefat ederse tazminat önce bu tutar kadar bankaya ödenir; sigorta bedeli kalan borcu aşıyorsa fazla kısım sigortalının belirlediği diğer lehtarlara veya mirasçılarına kalır. Bu düzenleme, poliçeye özel şart olarak veya ayrı bir lehtar kaydıyla yapılır.
Sık sorulan sorular
Lehtar, sigorta sözleşmesine taraf mıdır?
Hayır. Lehtar sözleşmeyi imzalamaz ve prim ödemez; yalnızca riziko gerçekleştiğinde sigortacıdan tazminatı isteme hakkına sahiptir (Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4).
Lehtar tayini için sigortacının onayı gerekir mi?
Hayır. Lehtar tayini sigorta ettirenin tek taraflı işlemidir ve sigortacının onayına tabi değildir (TTK md. 1493/5); ancak sigorta ettiren tayini sigortacıya bildirmek zorundadır (TTK md. 1493/2).
Sigorta ettiren belirlediği lehtarı sonradan değiştirebilir mi?
Kural olarak evet; tereddüt hâlinde sigorta ettirenin bu hakkı sakladığı kabul edilir. Ancak poliçeyi lehtara teslim edip değiştirme hakkından açıkça vazgeçmişse artık değiştiremez (TTK md. 1493).
Değiştirme hakkından vazgeçilse bile bir istisna var mı?
Evet. Mirasçılıktan çıkarma veya hibeden rücu hâlleri gerçekleşmiş ya da lehtarın atanma sebebi ortadan kalkmışsa, vazgeçmeye rağmen lehtar yine değiştirilebilir (TTK md. 1493).
Kredi bağlantılı hayat sigortasında lehtar kim olur?
Genellikle krediyi kullandıran banka, kalan borç tutarı kadar dain-i mürtehin sıfatıyla lehtar gösterilir; borcu aşan kısım varsa sigortalının belirlediği diğer lehtarlara veya mirasçılarına kalır.
İlgili terimler
- SigortalıInsured
- Sigortalı, zarar sigortalarında menfaati teminat altına alınan, can sigortalarında ise üzerinde rizikonun gerçekleşme ihtimali bulunan kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md.
- Sigorta ettirenPolicyholder
- Sigorta ettiren, sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde güvence altına almak üzere sigortacıyla sigorta sözleşmesini kuran ve primi ödemekle yükümlü kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md.
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- Dain-i mürtehinLoss payee
- Dain-i mürtehin, sigortalı bir malın üzerinde rehin veya ipotek hakkı bulunan ve bu hakkını korumak için poliçeye alacaklı olarak kaydettiren kişi ya da kurumdur.
