Sigorta ettiren nedir?
Sigorta ettiren, sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde güvence altına almak üzere sigortacıyla sigorta sözleşmesini kuran ve primi ödemekle yükümlü kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md. 4).
Sigorta ettirenin sözleşmedeki rolü
Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md. 4’e göre sigorta ettiren, sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde güvence altına almak üzere sigortacıyla sigorta sözleşmesini kuran kişidir. Teklifi yapan, poliçeyi imzalayan ve primi ödemekle yükümlü olan taraf odur. Bireysel poliçelerde sigorta ettiren ile sigortalı aynı kişidir; ama TTK md. 1454 sigorta ettirenin üçüncü bir kişinin menfaatini de sigortalatabileceğini düzenler ve bu hâlde sözleşmeden doğan haklar sigortalıya ait olur.
Sigorta ettirenin başlıca yükümlülükleri
Kanun, sigorta ettirene sözleşme süresince birden fazla yükümlülük yükler:
| Yükümlülük | İçeriği | Dayanak |
|---|---|---|
| Prim ödeme | Aksine sözleşme yoksa primi peşin ve nakden ödemek | TTK md. 1430 |
| Rizikoyu ağırlaştırmama | Sigortacının izni olmadan rizikoyu artıracak değişiklik yapmamak | TTK md. 1444 |
| Riziko gerçekleştiğinde bildirim | Durumu öğrenir öğrenmez gecikmeksizin sigortacıya haber vermek | TTK md. 1446 |
| Doğru beyan | Sözleşme kurulurken rizikoyla ilgili bildiği önemli hususları doğru beyan etmek | TTK md. 1435-1439 |
Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, sigorta ettirenin borçlarına ilişkin hükümler.
Örnek: konut poliçesinde sigorta ettiren olan ev sahibi, evi yıl içinde küçük bir imalathane olarak kullanmaya başlarsa bu değişiklik rizikonun ağırlaşmasıdır. Durumu sigortacıya bildirmezse ve hasar sonrasında öğrenilirse sigortacı sözleşmeyi feshedebilir veya artan riziko oranında prim farkı isteyebilir.
Sigorta ettiren kimin menfaatini sigortalatabilir?
Sigorta ettiren yalnızca kendi menfaatini değil, başkasının menfaatini de sigortalatabilir. Örnek: bir lojistik şirketi, müşterisine ait depoladığı malları kendi adına ama müşterisi lehine sigortalatırsa, şirket sigorta ettiren, müşteri sigortalı olur. Prim ödeme borcu yine şirkete, yani sigorta ettirene aittir; hasar tazminatını isteme hakkı ise sigortalıya, yani müşteriye aittir.
Grup sigortalarında bu ayrım daha belirgindir: TTK md. 1496 uyarınca en az on kişilik bir grup için tek sözleşmeyle yapılan sigortalarda, sözleşmeyi kuran işveren veya kuruluş sigorta ettiren, gruptaki her kişi ayrı ayrı sigortalıdır.
Sigorta ettiren değişirse ne olur?
Sigortalanan malın veya menfaatin sahibi değişirse, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer (TTK md. 1470). Genel şartlar bu konuda farklı hüküm koyabilir: konut ve işyeri poliçelerinin tabi olduğu Yangın Sigortası Genel Şartları’nın C.5 maddesine göre sigorta devam eder ve sigorta ettirenin hak ve borçları yeni hak sahibine geçer. Örnek: 2.000.000 TL bedelli bir konut poliçesinin sigorta ettireni evi sattığında, eski ve yeni malik değişikliği 15 gün içinde sigortacıya bildirir; sigortacı değişikliği, yeni malik de sigortanın varlığını öğrendiği tarihten itibaren 8 gün içinde sözleşmeyi feshedebilir ve fesihte kalan prim gün esasıyla yeni malike iade edilir. Değişiklik poliçeye zeyilname ile işlenir. Zorunlu deprem sigortasında (DASK) ise satışta farklı bir kural uygulanır.
Sık sorulan sorular
Sigorta ettiren ile sigortalı neden farklı kişiler olabilir?
Çünkü sigorta ettiren üçüncü bir kişinin menfaatini de sigortalatabilir (TTK md. 1454). Bir şirketin, kiraladığı binayı bina sahibi adına sigortalatması buna örnektir; şirket sigorta ettiren, bina sahibi sigortalıdır.
Primi her zaman sigorta ettiren mi öder?
Evet, prim ödeme borcu sözleşmeyle kararlaştırılmışsa sigorta ettirene aittir (TTK md. 1430). Sigortalı farklı bir kişiyse bile prim yükümlüsü değişmez, aksi kararlaştırılmadıkça sigorta ettirendir.
Sigorta ettiren poliçeyi tek taraflı sonlandırabilir mi?
Sınırlı hâllerde evet. Sigortacının sorumluluğu henüz başlamamışsa sigorta ettiren, kararlaştırılan primin yarısını ödeyerek sözleşmeden cayabilir (TTK md. 1430/3); ayrıca kanunda sayılan diğer fesih hâlleri de uygulanır.
Sigortalanan malın sahibi değişirse sigorta ettiren de değişir mi?
Poliçenin tabi olduğu genel şartlara bağlıdır. TTK md. 1470'e göre aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer; ancak konut ve işyeri poliçelerinin tabi olduğu Yangın Sigortası Genel Şartları (C.5) sigortanın devam ettiğini ve hak ile borçların yeni sahibe geçtiğini düzenler. Değişiklik 15 gün içinde sigortacıya bildirilir; sigortacı ve yeni sahip 8 gün içinde sözleşmeyi feshedebilir.
Birden fazla kişi aynı poliçede sigorta ettiren olabilir mi?
Evet, özellikle grup sigortalarında sigorta ettiren tek bir işveren veya kuruluş olur ve en az on kişilik grup adına tek sözleşme kurulur (TTK md. 1496).
İlgili terimler
- SigortalıInsured
- Sigortalı, zarar sigortalarında menfaati teminat altına alınan, can sigortalarında ise üzerinde rizikonun gerçekleşme ihtimali bulunan kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md.
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- PrimPremium
- Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir.
- LehtarBeneficiary
- Lehtar, can sigortalarında sözleşmeye taraf olmamakla birlikte sözleşme lehine yapılan ve riziko gerçekleştiğinde sigorta tazminatını sigortacıdan isteme hakkı bulunan kişidir (Bilgilendirme Yönetmeliği md.
- ZeyilnameEndorsement
- Zeyilname, yürürlükteki bir poliçede teminat, sigorta bedeli, adres, riziko bilgisi veya menfaat sahibi gibi unsurları değiştirmek için düzenlenen ek belgedir.
