Sürprim nedir?
Sürprim, sigortacının standart tarife priminin üzerine, sigortalının taşıdığı ek risk nedeniyle uyguladığı ilave tutardır. Sağlık sigortasında mevcut hastalık, hayat ve ferdi kaza sigortasında yanlış beyan veya risk artışı gerekçesiyle alınabilir.
Sürprim ne zaman uygulanır: risk artışı ve eksik beyan
Sürprim, sigortacının bir kişiyi standart tarifeyle sigortalamayı riskli bulduğu, ancak reddetmek yerine ek bir tutar karşılığında teminat vermeyi seçtiği durumlarda ortaya çıkar. İki temel tetikleyicisi vardır: sözleşme kurulurken beyan edilen ve tarifeyi ağırlaştıran bir durum (mevcut hastalık, tehlikeli meslek) veya sözleşme süresince ortaya çıkan bir risk artışı (yeni teşhis edilen hastalık, meslek veya spor değişikliği). Her iki hâlde de tutar, net prim üzerine ayrıca eklenir ve poliçede ayrı kalem olarak gösterilir.
Sürprim, prim tutarını genel piyasa koşullarına göre değil kişiye özel risk değerlendirmesine göre artırdığından, aynı teminatı taşıyan iki sigortalının ödediği toplam prim birbirinden farklı olabilir.
Sağlık sigortasında hastalık ek primi: yalnızca ilk sözleşmede
Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği’nin 7. maddesi, mevcut veya riskli bir hastalık için şirkete dört araç tanır: hastalık ek primi, o hastalığa özel limit, sigortalı katılım payı veya hastalığı teminat dışında bırakma (md. 7/6). Şirket bu araçlardan istediğini, yalnızca ömür boyu yenileme garantisi kazanılmadan önceki ilk sözleşmede kullanabilir; garanti kazanıldıktan sonra ortaya çıkan hastalıklar için hastalık ek primi dahil dört araç da uygulanamaz (md. 7/7).
| Aşama | Hastalık ek primi uygulanabilir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk ÖBYG taahhütlü sözleşme | Evet | md. 7/6 |
| ÖBYG kazanıldıktan sonra ortaya çıkan hastalık | Hayır | md. 7/7 |
| Genel prim artışı (aktüeryal) | Her aşamada uygulanır | md. 7/4 |
Kaynak: Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği md. 7/4, 7/6 ve 7/7 (RG 20.10.2025/33053).
Hayat ve ferdi kaza sigortasında prim farkı ve munzam prim
Hayat sigortasında sürprim, genellikle beyan yükümlülüğünün ihlaliyle bağlantılıdır. TTK md. 1439’a göre sigortacı, sözleşmenin ilk 5 yılında önemli bir hususun yanlış veya eksik beyan edildiğini öğrenirse kastınız yoksa cayabilir veya rizikonun ağırlığıyla orantılı prim farkı isteyebilir; bu farkı 10 gün içinde kabul etmezseniz cayılmış sayılır (md. 1440). Beş yıl geçtikten sonra artık cayma hakkı doğmaz, yalnızca prim farkı istenebilir (TTK md. 1498).
Ferdi kaza sigortasında aynı mantık “munzam prim” adıyla işler: sigorta süresince mesleğinizde veya sağlığınızda rizikoyu ağırlaştıran bir değişiklik olursa bunu 8 gün içinde bildirmekle yükümlüsünüz; sigortacı bu bildirim üzerine munzam prim alarak sözleşmeyi sürdürebilir veya 8 gün içinde feshedebilir (Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 11 ve 12).
Sürprimi kabul etmezseniz ne olur?
Sonuç, hangi sözleşmeye ve hangi aşamaya bağlı olduğunuza göre değişir. Hayat sigortasında ilk 5 yıl içinde istenen prim farkını 10 gün içinde kabul etmezseniz sözleşme cayılmış sayılır ve işlemeyen süreye ait prim iade edilir. Ferdi kaza sigortasında munzam primi kabul etmezseniz sigortacı sözleşmeyi feshedebilir; bu durumda işlemeyecek günlere ait prim gün esasına göre size geri ödenir (Genel Şartlar md. 12).
Sağlık sigortasında hastalık ek primini reddetmek, teklifi baştan kabul etmemek anlamına gelir; sözleşme zaten ek primle veya ilgili hastalık teminat dışı bırakılarak kurulur, sonradan tek taraflı reddetme hakkı yoktur. Sürprim tutarının poliçenizde ayrı gösterilip gösterilmediğini teklif ve bilgilendirme formu üzerinden kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Sürprim ile normal prim artışı aynı şey mi?
Hayır. Genel prim artışı bütün sigortalılara aktüeryal esaslara göre uygulanır; sürprim yalnızca belirli bir kişinin taşıdığı ek riske karşılık, o kişiye özel olarak eklenen tutardır.
Sürprim hangi sigorta türlerinde uygulanır?
En sık sağlık ve hayat sigortasında görülür; sağlıkta mevcut hastalık, hayat ve ferdi kaza sigortasında yanlış beyan veya sözleşme sonrası ortaya çıkan risk artışı sürprim gerekçesidir.
Ömür boyu yenileme garantisi kazandıktan sonra sağlık sigortasında sürprim istenebilir mi?
Hayır. Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği md. 7/7'ye göre garanti kazanıldıktan sonra ortaya çıkan hastalıklar için hastalık ek primi uygulanamaz; yalnızca genel prim artışı devam eder.
Hayat sigortasında yanlış beyan nedeniyle sürprim istenirse ne yapmalıyım?
Talebi 10 gün içinde kabul etmezseniz, sigortacının ilk 5 yıl içinde cayma hakkı doğar; 5 yıl geçtikten sonra yalnızca prim farkı istenebilir, sözleşme feshedilemez (TTK md. 1439 ve 1498).
Ferdi kaza sigortasında meslek değişikliği bildirilirse sürprim istenebilir mi?
Evet. Riziko ağırlaştırıcı değişikliği 8 gün içinde bildirirseniz sigortacı munzam prim alarak sözleşmeyi sürdürebilir veya 8 gün içinde feshedebilir (Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 12).
İlgili terimler
- PrimPremium
- Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir.
- Net primNet premium
- Net prim, poliçede BSMV ve Güvence Hesabı katılma payı gibi vergi ve fon yükleri eklenmeden önceki prim tutarıdır; bu yükler net prim üzerinden hesaplanır.
- Brüt primGross premium
- Brüt prim, sigorta ettirenin poliçe için ödediği ve net prime BSMV, yangın sigortası vergisi, Güvence Hesabı katılma payı gibi yüklerin eklenmesiyle bulunan toplam tutardır.
- İhbar yükümlülüğüDuty of notification
- İhbar yükümlülüğü, sigorta ettirenin sözleşme kurulurken önemli hususları, sözleşme süresince rizikonun ağırlaşmasını ve rizikonun gerçekleştiğini süresi içinde sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür.