Sigorta şirketi nedir?

Sigorta şirketi anonim şirket mi, kooperatif mi olarak kurulur?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 3. maddesi, Türkiye’de kurulacak sigorta şirketlerinin hukuki çerçevesini çizer: şirket anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulabilir. Piyasadaki şirketlerin büyük bölümü anonim şirket statüsündedir; kooperatif modeli daha az sayıda kuruluşta görülür. Kooperatif olarak kurulan bir sigorta şirketi yalnızca kendi ortaklarıyla sözleşme yapabilir, mütüel (karşılıklı) sigortacılık ilkesiyle çalışmak zorundadır ve ortak sayısını 200’ün altına düşüremez; üye dışı kişilerle sözleşme yapabilmesi ancak esas sözleşmesinde öngörülmüşse ve Hazine ve Maliye Bakanlığının izniyle mümkündür. Bu modelde poliçe satın alan kişi aynı zamanda kooperatife ortak olur ve kâr, anonim şirketlerdeki gibi hissedarlara değil ortakların risk havuzuna döner; Atlas Mutuel Sigorta bu yapının Türkiye’deki örneklerinden biridir.

Branş bazında faaliyet ruhsatı: SEDDK’nın rolü

Bir sigorta şirketi, ancak SEDDK’dan aldığı faaliyet ruhsatıyla sınırlı branşlarda sözleşme yapabilir; ruhsat tek tek branşlar için ayrı ayrı verilir, tüm branşları kapsayan genel bir “sigortacılık ruhsatı” yoktur. SEDDK ayrıca şirketlerin uyacağı genel şartları ve zorunlu sigortalarda azami prim tarifelerini onaylar; şirketler bu çerçevenin dışına çıkamaz. Mali bünyesi zayıflayan bir şirkette SEDDK önce iyileştirme planı, sermaye artırımı veya portföy devri gibi kademeli tedbirler ister (Kanun md. 20); bu tedbirler sonuç vermezse ilgili branşta veya şirketin tüm branşlarında ruhsatı iptal edebilir (md. 7).

Ruhsat iptal edildiğinde ne olur? Arex Sigorta örneği

Ruhsat iptalinin sonuçları da kanunla düzenlidir: ruhsatı iptal edilen şirket, o branşlara ait portföyünü SEDDK’nın vereceği ve altı ayı geçmeyen süre içinde başka bir şirkete devretmek zorundadır; devir yapılmazsa SEDDK re’sen devir dahil tasfiye tedbirleri alabilir (md. 7/2). SEDDK Kurulu’nun 11 Mart 2026 tarihli 1611 sayılı kararı bu sürecin somut bir uygulamasıdır: kefalet branşı ruhsatı 10 Nisan 2025’te iptal edilen Arex Sigorta’nın kalan tüm branş ruhsatları da bir yıl sonra iptal edildi ve şirkete portföyünü altı ay içinde devretme yükümlülüğü getirildi.

Kaynak: SEDDK, Arex Sigorta ruhsat iptali haberi; 5684 sayılı Kanun md. 7 ve 20.

Ruhsatı bulunmayan bir şirket hiçbir branşta yeni sözleşme yapamaz; sigortalıların tazminat ve hasar süreçleri, aksi netleşene kadar mevcut poliçe şartlarına göre devam eder.

Sigorta şirketi türleri: hayat dışı, hayat ve emeklilik, reasürans, kooperatif

Türkiye’de faaliyet gösteren her sigorta, reasürans ve emeklilik şirketi, 5684 sayılı Kanun’un 24. maddesi uyarınca Türkiye Sigorta Birliği’ne üye olmak zorundadır; Birlik üyeliği ruhsat alındığı anda kendiliğinden doğar. Sigortalk, şirket sayfalarında faaliyet alanına göre dört tür kullanır: kasko ve konut gibi hasar sigortalarını yazan hayat dışı şirketler, hayat ve bireysel emeklilik ürünlerini birlikte sunan hayat ve emeklilik şirketleri, sigorta şirketlerinin riskini devraldığı reasürans şirketleri ve mütüel esasla çalışan sigorta kooperatifleri. Bir şirketin hangi branşlarda ruhsatlı olduğu ve temel göstergeleri sigorta şirketleri rehberinden görülebilir; şirketlerin teknik kârlılığını ölçen hasar/prim oranı ve bileşik rasyo gibi göstergeler ayrı maddelerde anlatılır.