Sigorta sözleşmesi nedir?

Son güncelleme: 16 Eylül 2026 · Hazırlayan: Nazlıcan Saydam

Tanım

Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md. 1401).

İngilizcesi: Insurance contractDayanak: TTK md. 1401, 1405, 1408, 1421, 1423, 1424, 1454; Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik (RG 14.02.2020, 31039)Diğer adları: Sigorta akdi

Sigorta sözleşmesinin tarafları ve temel unsurları

TTK md. 1401 sözleşmeyi iki tür yükümle tanımlar: zarar sigortalarında zararın tazmini, can sigortalarında belirli bir paranın ödenmesi. Sözleşmenin geçerliliği için sigortalanan menfaatin var olması gerekir. Menfaat sözleşme anında yoksa sözleşme geçersizdir; süre içinde ortadan kalkarsa o anda geçersiz olur (md. 1408).

Taraf veya unsur	Tanım	Dayanak
Sigortacı	Belli bir prim karşılığında sözleşmeyle risk üstlenen kişi	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4
Sigorta ettiren	Sözleşmeyi yapan ve prim ödeyerek sigortalının menfaatini teminat altına alan kişi	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4
Sigortalı	Zarar sigortalarında menfaati teminat altına alınan, can sigortalarında üzerinde riziko gerçekleşme ihtimali olan kişi	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4
Lehtar	Can sigortalarında sözleşmeye taraf olmadan tazminatı isteme hakkı bulunan kişi	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4
Prim	Riskin üstlenilmesinin karşılığı; aksine sözleşme yoksa peşin ödenir	TTK md. 1430

Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete, 14 Şubat 2020, sayı 31039).

Sigorta ettiren ile sigortalı farklı kişiler olabilir. Sigorta ettiren üçüncü bir kişinin menfaatini sigortalatabilir ve sözleşmeden doğan haklar sigortalıya ait olur (TTK md. 1454). En az on kişilik bir grup için tek sözleşmeyle grup sigortası yapılabilir; gruptaki her kişiye poliçe içeriğini kısaca gösteren bir belge verilir (md. 1496).

Sözleşmenin kuruluşunda teklifname, aydınlatma ve poliçe süreleri

Sözleşme, sigorta yaptırmak isteyen kişinin teklifi ve sigortacının kabulüyle kurulur. Kanun bu aşamaya sigorta ettireni koruyan süreler bağlar:

Aşama	Süre ve sonuç	Dayanak
Teklifname	30 gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır; sözleşme kurulmazsa teklifle yapılan ödeme faiziyle iade edilir	TTK md. 1405
Aydınlatma yapılmaması	Sigorta ettiren 14 gün içinde itiraz etmezse sözleşme poliçedeki şartlarla kurulmuş olur; aydınlatmanın ispatı sigortacıdadır	TTK md. 1423
Poliçe teslimi	Şirket veya acentesince yapılan sözleşmede 24 saat, diğer hâllerde 15 gün	TTK md. 1424
Şikâyet ve bilgi talebi	Sigortacı 15 iş günü içinde cevaplar	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 12
Sözleşme süresindeki önemli gelişme	Sigortacı en geç 10 iş günü içinde bildirir	Bilgilendirme Yönetmeliği md. 10

Kaynak: TTK md. 1405, 1423, 1424; Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md. 10 ve 12.

Poliçenin zorunlu içeriği poliçe sayfasında, sözleşme süresindeki değişikliklerin işlenmesi zeyilname sayfasında yer alır.

Bilgilendirme metni en az sigortacı ve acentenin unvanını, teminatları, istisnaları, tazminat ödeme kurallarını ve tahkim üyeliği bilgisini içerir (Yönetmelik md. 8). Poliçede muafiyet ve sigorta bedeli gibi tazminatı doğrudan belirleyen satırları imzadan önce bu metinle karşılaştırın.

Sigortacının sorumluluğu ne zaman başlar?

Aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar. Kara ve denizde eşya taşıma sigortalarında sorumluluk sözleşmenin yapılmasıyla doğar (TTK md. 1421).

Yangın ve konut: prim veya peşinat ödenmedikçe poliçe teslim edilmiş olsa bile sorumluluk başlamaz ve bu kural poliçenin yüzüne yazılır (Yangın Sigortası Genel Şartları C.1).
Saat: aksi kararlaştırılmadıkça sigorta, poliçedeki başlama ve bitiş günlerinde Türkiye saatiyle öğlen 12.00’de başlar ve sona erer (A.8).
Sigorta dönemi: prim daha kısa dilimlerle hesaplanmamışsa dönem bir yıldır (TTK md. 1411).

Başlangıcı 16 Eylül 2026 olan yıllık konut poliçesinin primi 18 Eylül’de ödenirse, aksine sözleşme yoksa 17 Eylül’de çıkan yangın teminat dışında kalır.

Sigorta sözleşmesi nasıl sona erer?

Sözleşme süre bitiminin yanında kanunda ve genel şartlarda sayılan olaylarla da sona erer:

Fesih hakları: kısmi hasar sonrasında taraflar (md. 1428), ayarlama şartıyla prim yükseltilirse bir ay içinde sigorta ettiren (md. 1414), sigortacının ruhsatı iptal edilirse bir ay içinde sigorta ettiren (md. 1413) sözleşmeyi feshedebilir.
Prim temerrüdü: ilk prim ödenmezse sigortacı vadeden itibaren üç ay içinde sözleşmeden cayabilir; izleyen taksitte on gün süreli ihtar gönderilir (md. 1434).
Menfaat sahibinin değişmesi: aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer (md. 1470). Konut satışında zorunlu deprem sigortası 5 Eylül 2026’dan itibaren tapudaki tescil tarihinde sona erer (ZDS Genel Şartları C.4).
Sigortacının iflası: sözleşme sona erer; ödenmemiş tazminatlar önce sigortacının ayırdığı teminatlardan karşılanır (md. 1418).

Sözleşme sona erdiğinde, kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen günlere ait ödenmiş prim sigorta ettirene geri verilir (md. 1419). İade tutarını poliçe iptal ve iade hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sigorta sözleşmesi poliçe verilmeden kurulur mu?

Evet. Poliçe sözleşmenin kurulma şartı değildir; poliçe verilmediğinde sözleşmenin varlığı genel hükümlere göre ispatlanır (TTK md. 1424/3). Teklifname 30 gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır (md. 1405).

Sigorta ettiren ile sigortalı aynı kişi olmak zorunda mı?

Hayır. Sigorta ettiren üçüncü bir kişinin menfaatini de sigortalatabilir; bu durumda sözleşmeden doğan haklar sigortalıya aittir (TTK md. 1454). Aracını kasko yaptıran kişi ise hem sigorta ettiren hem sigortalıdır.

Primi ödemeden hasar olursa sigortacı öder mi?

Aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidin ödenmesiyle başlar (TTK md. 1421). Yangın Sigortası Genel Şartları C.1'e göre prim ödenmedikçe poliçe teslim edilmiş olsa bile sorumluluk başlamaz.

Sigorta sözleşmesinden doğan talepler ne zaman zamanaşımına uğrar?

Sözleşmeden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Tazminat ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçince zamanaşımına uğrar (TTK md. 1420).

Kaynaklar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1401, 1405, 1408, 1411, 1418–1424, 1428, 1430, 1434, 1454, 1470 ve 1496 (mevzuat.gov.tr)resmî Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik, RG 14.02.2020/31039resmî Yangın Sigortası Genel Şartları A.8 ve C.1 (SEDDK)resmî

İlgili terimler

PoliçeInsurance policy: Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md.
PrimPremium: Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir.
ZeyilnameEndorsement: Zeyilname, yürürlükteki bir poliçede teminat, sigorta bedeli, adres, riziko bilgisi veya menfaat sahibi gibi unsurları değiştirmek için düzenlenen ek belgedir.
Sigorta bedeliSum insured: Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
MuafiyetDeductible: Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
Eksik sigortaUnderinsurance: Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerinden düşük olmasıdır.