Kısa dönem esası nedir?
Kısa dönem esası, sigortalının kendi isteğiyle erken iptal ettiği poliçelerde, kalan süreye orantılı gün esası yerine şirketin kısa süreli tarife tablosuna göre daha düşük bir prim iadesi hesaplanmasıdır.
Gün esası ile kısa dönem esası arasındaki fark
Kanunda aksi öngörülmemişse, poliçe süresinden önce sona eren bir sözleşmede işlemeyen günlere ait ödenmiş prim sigorta ettirene geri verilir (TTK md. 1419). Bu kuralın uygulama biçimi olan gün esasında iade, kalan gün sayısının toplam poliçe süresine oranı üzerinden hesaplanır ve sigortacının o güne kadar taşıdığı riskle orantılıdır. Kısa dönem esasında ise hesap tersine döner: kullanılan süreye karşılık gelen prim, günlük orandan daha yüksek bir katsayıyla, şirketin kısa süreli tarife tablosundan okunur. Bu fark, sigortacının erken iptalde uğradığı poliçe düzenleme ve komisyon gideri gibi sabit maliyetleri karşılamayı amaçlar.
Hangi iptallerde kısa dönem esası uygulanır
Genel şartlar, hangi hâllerde gün esasının uygulandığını ayrı ayrı sayar. Kasko Genel Şartları’na göre sigortacının primin taksitle ödenmesi hükümlerine dayalı feshinde, menfaat sahibinin değişmesinde ve sigortalı veya sigorta ettirenin ölümü üzerine mirasçının feshinde iade gün esasına göre hesaplanır. Kısa dönem esası ise tipik olarak sigortalının veya sigorta ettirenin, sigortacının kusuru ya da kanuni bir neden olmaksızın kendi isteğiyle yaptığı erken iptallerde devreye girer; bu poliçelerde iade tutarı, aynı süre için gün esasıyla bulunacak tutardan daha düşük çıkar.
| Fesih nedeni | Uygulanan esas | Kaynak |
|---|---|---|
| Sigortacının primin ödenmemesi nedeniyle feshi | Gün esası | Kasko Genel Şartları C.1 |
| Menfaat sahibinin değişmesi | Gün esası | Kasko Genel Şartları C.5 |
| Sigortalı/sigorta ettirenin ölümü sonrası mirasçı feshi | Gün esası | Kasko Genel Şartları C.5 |
| Sigortalının kendi isteğiyle erken iptali | Kısa dönem esası (şirket tarifesine göre) | Genel şartlar ve ürün tarifesi |
Kaynak: TTK md. 1419; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.1 ve C.5.
Gün esasına göre iade: örnek hesap
Yıllık net primi 12.000 TL olan ve 365 gün süreli bir poliçenin sigortacı tarafından, primin taksitle ödenmesine ilişkin bir nedenle 240. günde feshedildiğini varsayalım. Sorumluluğun devam ettiği 240 güne isabet eden prim sigortacıda kalır, kalan 125 güne ait tutar gün esasıyla iade edilir:
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Yıllık net prim | 12.000 TL |
| Poliçe süresi | 365 gün |
| Kullanılan süre | 240 gün |
| Kalan süre | 125 gün |
| Gün esasına göre iade (12.000 × 125 / 365) | 4.109,59 TL |
Kaynak: TTK md. 1419; varsayımsal örnek hesap. Aynı poliçe, sigortalının kendi isteğiyle 240. günde iptal edilseydi ve kısa dönem esası uygulansaydı, 240 günlük kullanım kısa dönem tarife tablosunda gün esasındaki orandan daha yüksek bir yüzdeye karşılık geleceğinden iade tutarı 4.109,59 TL’nin altında kalırdı.
Kısa dönem esasının sınırları
Kısa dönem esası, sigortalının tazminat hakkını değil yalnızca iptalde iade edilecek prim tutarını etkiler; poliçe süresince gerçekleşen bir riziko için tazminat ödemesi bu esastan bağımsızdır. Ayrıca esasın hangi tabloya göre hesaplanacağı, poliçenin dayandığı genel şartlarda veya zeyilname ile yapılan değişikliklerde belirtilir; sigortalının kendi isteğiyle iptalde beklediği iadeyi önceden öğrenmek için bu tabloyu acentesinden veya sigorta şirketinden istemesi gerekir.
Her iki esasta da poliçe tam süresini doldurursa kesilen prim primin tamamına ulaşır; aradaki fark yalnızca sürenin dolmadığı erken iptallerde ortaya çıkar. Bu nedenle erken iptal düşünen bir sigortalı için, hangi esasın uygulanacağını ve varsa kısa dönem tarife tablosunu iptal talebinden önce öğrenmesi, beklediği iade tutarını doğru öngörmesini sağlar.
Sık sorulan sorular
Gün esası ile kısa dönem esası arasındaki fark nedir?
Gün esasında iade, kalan gün sayısının poliçe süresine oranına göre hesaplanır. Kısa dönem esasında kullanılan süreye karşılık gelen prim, şirketin kısa süreli tarife tablosuyla daha yüksek belirlenir ve iade daha az çıkar.
Kısa dönem esası ne zaman uygulanır?
Genellikle sigortalının veya sigorta ettirenin kendi isteğiyle yaptığı erken iptallerde uygulanır. Sigortacının feshi, kanuni sona erme veya menfaat sahibinin değişmesi gibi hâllerde gün esası kullanılır.
Kısa dönem esası hangi belgede yazılıdır?
Uygulanacak esas ve varsa kısa dönem tarife tablosu, branşın genel şartlarında veya sigorta şirketinin ürün tarifesinde yer alır; poliçe düzenlenirken sigorta ettirene bildirilir.
Tam hasar olduktan sonra kısa dönem esası uygulanır mı?
Hayır. Rizikonun gerçekleşmesiyle tam hasar meydana geldiğinde teminat sona erer ve sigortacı primin tamamına hak kazanır; bu durumda iade hesaplaması yapılmaz.
İlgili terimler
- PrimPremium
- Prim, sigortacının riski üstlenmesi karşılığında sigorta ettirenin ödediği bedeldir.
- ZeyilnameEndorsement
- Zeyilname, yürürlükteki bir poliçede teminat, sigorta bedeli, adres, riziko bilgisi veya menfaat sahibi gibi unsurları değiştirmek için düzenlenen ek belgedir.
- PoliçeInsurance policy
- Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md.
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- Genel şartlarGeneral terms and conditions
- Genel şartlar, bir sigorta branşındaki tüm poliçelerde aynı biçimde uygulanan, SEDDK onaylı standart sözleşme hükümleridir; teminatın kapsamını, istisnaları ve tarafların yükümlülüklerini belirler.