Kloz nedir?
Kloz, bir sigorta poliçesinin genel şartlarına ek olarak konulan, teminatın kapsamını genişleten veya daraltan ve poliçede ayrı bir başlık altında yer alan özel şart maddesidir.
Klozun hukuki temeli: özel şart olarak poliçeye girmesi
Genel şartlar bir branştaki bütün poliçelerde aynı şekilde uygulanırken, sigorta sözleşmesine işin özelliğine göre özel şartlar da eklenebilir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 11/1). Sektörde bu özel şart maddelerine kloz denir; kelime Fransızca “clause”dan gelir ve poliçenin standart metnini sigortalının veya rizikonun somut durumuna göre kişiselleştiren ek hükmü ifade eder. Kloz, ayrı bir sözleşme değildir; poliçenin ve genel şartların bütünleyici bir parçası olarak birlikte yorumlanır ve genel şartlarla çelişemez.
Teminatı genişleten ve daraltan kloz örnekleri
Klozlar, teminatı genişletebileceği gibi daraltmak için de kullanılabilir; bu ikili işlev, klozu tek yönlü bir kavram olmaktan çıkarır. Kasko poliçelerinde cam kırılması klozu, aracın cam hasarlarını ayrıca ve genellikle muafiyetsiz karşılayarak teminatı genişletir; ikame araç klozu, onarım süresince sigortalıya yerine kullanacağı bir araç sağlayarak ek bir hizmet teminatı oluşturur. Buna karşılık bir kloz, belirli bir kullanım şeklini (örneğin aracın ticari amaçla kullanılmasını) teminat dışına alarak kapsamı daraltabilir. Genel şartların A.7 maddesi, aracın belirli günlerde, mesafelerde veya kişilerce kullanımına ilişkin böyle özel belirlemelerin poliçeye en az 14 punto ile yazılmasını arar.
| Kloz | Etkisi | Branş |
|---|---|---|
| Cam kırılması klozu | Genişletir: cam hasarını ayrıca karşılar | Kasko |
| İkame araç klozu | Genişletir: onarım süresince araç sağlar | Kasko |
| Hasarsızlık indirimi klozu | Sigortalı lehine kazanılmış indirimi korur | Kasko |
| Belirli kullanım klozu (gün, mesafe, kişi) | Daraltır: kapsam dışı kullanımı sınırlar | Kasko ve diğer branşlar |
Kaynak: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.6, A.7; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 11.
Nakliyat sigortasında klozlar branşın uluslararası yapısı nedeniyle ayrı bir önem taşır. Yük sigortalarında teminat genişliğini tanımlamak için uluslararası piyasada yerleşik kloz setlerine atıf yapılması yaygın bir uygulamadır; Türkiye’de düzenlenen nakliyat poliçelerinde de teminatın hangi rizikoları kapsadığı bu tür klozlara referansla belirlenebilir. Klozun adı, kapsadığı rizikoları tek tek saymak yerine standart bir paketi işaret ettiğinden, sigortalının klozun içeriğini poliçe ekindeki açıklamadan kontrol etmesi gerekir.
Kloz sigortalı aleyhine olabilir mi
Klozlar, genel şartların temelini oluşturan ve TTK md. 1452 ile nispi emredici sayılan hükümleri sigortalı, sigorta ettiren veya lehtar aleyhine değiştiremez; aksi yöndeki bir kloz geçersiz sayılır ve yerine kanun hükmü uygulanır. Buna karşılık sigortalı lehine olan klozlara sınır yoktur: şirket, genel şartların üzerine çıkan ek menfaatler sunan klozları serbestçe poliçeye ekleyebilir. Bu yapı, klozun rekabet aracı olarak kullanılmasını da açıklar; şirketler aynı genel şartı uygularken, sigortalı lehine kloz zenginliğiyle birbirinden ayrışır.
Klozun poliçede yer alma şekli
5684 sayılı Kanun md. 11/1, özel şartların poliçe üzerinde herhangi bir yanılgıya neden olmayacak şekilde açıkça belirtilmesini arar. Uygulamada klozlar, poliçenin “özel şartlar” veya “ek teminatlar” başlıklı ayrı bir bölümünde, hangi teminatı nasıl etkilediği açıkça yazılarak listelenir. Sigortalı, poliçesinde hangi klozların bulunduğunu bu bölümden ve varsa muafiyet tutarlarını gösteren ayrı satırlardan kontrol edebilir; klozun adı ile içeriği arasında tutarsızlık varsa, teminat kapsamı sigortalı lehine yorumlanır.
Sık sorulan sorular
Kloz ile özel şart aynı şey mi?
Evet, kloz günlük dilde poliçeye eklenen özel şart maddesi için kullanılan terimdir; genel şartların dışında kalan ek veya sınırlayıcı hükümleri ifade eder.
Kloz genel şartların yerine geçebilir mi?
Hayır. Kloz genel şartları tamamlar veya somutlaştırır; genel şartların dayandığı nispi emredici hükümleri sigortalı aleyhine değiştiremez (TTK md. 1452).
Sık kullanılan kloz örnekleri nelerdir?
Kaskoda cam kırılması klozu, ikame araç klozu ve hasarsızlık indirimi klozu yaygındır; nakliyat sigortasında teminat genişliğine göre adlandırılan klozlar kullanılır.
Bir poliçedeki kloz nereden görülür?
Klozlar genel şartlardan ayrı olarak poliçenin özel şartlar bölümünde, en az 14 punto büyüklüğünde ve yanılgıya yol açmayacak şekilde açık ifadelerle yazılır.
İlgili terimler
- Genel şartlarGeneral terms and conditions
- Genel şartlar, bir sigorta branşındaki tüm poliçelerde aynı biçimde uygulanan, SEDDK onaylı standart sözleşme hükümleridir; teminatın kapsamını, istisnaları ve tarafların yükümlülüklerini belirler.
- TeminatCoverage
- Teminat, sigortacının poliçe karşılığında üstlendiği ve belirli bir rizikonun gerçekleşmesi hâlinde tazminat veya bedel ödemeyi kapsayan güvencedir.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
- PoliçeInsurance policy
- Poliçe, sigorta sözleşmesinin taraflarını, teminatlarını, primini, süresini ve uygulanacak genel ve özel şartları gösteren, sigortacının yetkililerince imzalanıp sigorta ettirene verilen belgedir (TTK md.
- Hasarsızlık basamağıNo-claims step (bonus-malus)
- Hasarsızlık basamağı, trafik sigortasında sigortalının hasar geçmişine göre 0 ile 8 arasında belirlenen ve azami primi çarpan bir katsayı sistemidir; ilk poliçe 4.