Koasürans nedir?

Koasüransın işleyişi: pay esası ve lider şirket

Koasürans, sigortacının prim karşılığında bir rizikoyu üstlendiği sigorta sözleşmesi ilişkisinin, tek bir poliçe altında birden fazla şirket arasında paylaşılmasıdır (TTK md. 1401). Her koasürör, poliçede belirlenen yüzdelik payı kadar primi alır ve gerçekleşen hasarda aynı oranda tazminattan sorumlu olur. Uygulamada koasürans ortaklarından biri “lider şirket” ya da sektör dilinde “jeran” olarak belirlenir; lider şirket poliçenin düzenlenmesi, primin tahsili, hasar ihbarının alınması ve dosya takibi gibi işlemleri diğer ortaklar adına yürütür. Sigortalının günlük işlemlerdeki muhatabı genellikle bu lider şirkettir, ancak her koasürörün sigortalıya karşı sorumluluğu kendi payıyla sınırlıdır.

Koasürans ile çifte sigorta arasındaki fark

Koasürans, aynı rizikoye karşı birden fazla ayrı poliçe düzenlenmesi anlamına gelen çifte (mükerrer) sigortayla karıştırılmamalıdır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.4, sigortalanan menfaatler üzerinde aynı rizikolara karşı ve aynı süreye rastlayan ikinci bir poliçe düzenlenemeyeceğini, buna aykırılık hâlinde ikinci poliçenin ancak TTK’da yer alan şartların varlığı hâlinde geçerli olacağını belirtir. Koasüransta ise böyle bir sınırlama söz konusu değildir; çünkü ortada tek bir poliçe ve tek bir sigorta bedeli vardır, yalnızca bu tek riziko önceden anlaşılan paylarla bölüşülür.

Kaynak: TTK md. 1401; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.4.

Koasürans ile reasürans arasındaki fark

Koasürans ile reasürans, her ikisi de riski birden fazla şirket arasında dağıtsa da farklı ilişkiler kurar. Koasüransta paylaşım, sigortalının bilgisi ve onayı dahilinde, tek poliçenin içinde şeffaf biçimde yapılır; sigortalı hangi şirketin ne kadar pay taşıdığını poliçeden görebilir. Reasüransta ise sigortacı, sigortalıya karşı tek başına sorumlu kalmaya devam ederken, üstlendiği riskin bir kısmını kendi adına başka bir sigorta veya reasürans şirketine devreder; bu ilişki sigortacı ile reasürör arasındadır ve sigortalı reasürörü muhatap almaz, onunla doğrudan bir hukuki bağı olmaz.

Hangi rizikolerde koasürans tercih edilir

Koasürans, tek bir şirketin üstlenmek istemediği veya kendi risk kabul limitlerini aşan büyük sigorta bedeli taşıyan rizikolerde tercih edilir; büyük sanayi tesisleri, enerji santralleri ve yüksek değerli işyeri projeleri tipik örneklerdir. Sigortalı açısından koasürans, tazminat ödeme gücünün tek bir şirkete bağlı kalmaması ve büyük hasarlarda ödeme kapasitesinin birden fazla şirkete dağılmış olması bakımından bir güvence sağlar. Tam değer üzerinden sigortalanan yüksek bedelli varlıklarda koasürans, sigortalının tek başvuruyla geniş bir prim ve tazminat kapasitesine ulaşmasını sağlarken, koasürörler arasındaki uyuşmazlıklarda sigortacıların birbirine karşı ayrıca rücu hakkı doğabilir.

Koasürans oranı poliçede açıkça gösterilir; örneğin üç şirketin yüzde 50, yüzde 30 ve yüzde 20 pay taşıdığı bir işyeri poliçesinde, 10.000.000 TL’lik bir hasarda her şirket kendi payı kadar, sırasıyla 5.000.000 TL, 3.000.000 TL ve 2.000.000 TL öder. Sigortalı, tazminatını her koasürörden kendi payı oranında ister; ancak başvuru, hasar ihbarı ve belge toplama süreci pratikte tek bir muhatapla, genellikle lider şirket üzerinden yürütülür ve ödemeler bu koordinasyonla sigortalıya ulaştırılır.