Rücu nedir?
Rücu, bir ödemeyi yapan tarafın bu ödemeyi nihai olarak sorumlu olan kişiden geri isteme hakkıdır. Sigortacılıkta hem halefiyet yoluyla kusurlu üçüncü kişiye, hem de belirli hâllerde sigortacının kendi sigortalısına karşı kullanılır.
Rücu kavramı ve sigortacılıktaki iki görünümü
Rücu, genel hukukta bir borcu ödeyen kişinin bu ödemeyi nihai olarak sorumlu olan tarafa karşı geri isteme hakkını ifade eder. Sigortacılıkta bu hak iki farklı yönde işler: sigortacının, ödediği tazminat kadar zarardan sorumlu üçüncü kişiye başvurması ve belirli hâllerde kendi sigortalısına veya sürücüye başvurması. Birincisi halefiyet mekanizmasıyla (TTK md. 1472), ikincisi ise özellikle trafik sigortasında kanunla düzenlenir.
Halefiyet yoluyla üçüncü kişiye rücu
Sigortacı, sigortalısına ait zararı öderse, sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişiye karşı sahip olduğu hak ödenen tutar kadar kendiliğinden sigortacıya geçer (TTK md. 1472). Sigortacı bu hakla üçüncü kişiye veya onun sorumluluk sigortacısına rücu davası açabilir. Bu, sigortacılıkta en sık görülen rücu türüdür ve sigorta sözleşmesinin sigortalıya sağladığı korumayı, kusurlu tarafın nihai olarak yüklenmesini sağlar.
Sigortacının kendi sigortalısına rücu edebildiği hâller
Trafik sigortasında rücu, üçüncü kişiye değil, sigortacının kendi sigortalısına veya aracı kullanan sürücüye yönelebilir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, zarar görene karşı savunma sağlamaz; sigortacı kazazedenin zararını öder. Ancak sigorta sözleşmesi veya kanun hükümleri, tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan bir hâl öngörüyorsa, sigortacı ödediği tutarı bu ölçüde sigortalısından geri isteyebilir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 95). Uygulamada sık görülen rücu sebepleri arasında kasıt, aracın alkol veya uyuşturucu madde etkisindeyken kullanılması ve geçerli sürücü belgesi olmayan biri tarafından kullanılması sayılabilir.
| Rücu türü | Kime karşı kullanılır | Doğduğu hâl | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Halefiyet yoluyla rücu | Zarardan sorumlu üçüncü kişi | Sigortacı, sigortalısına ait zararı öder | TTK md. 1472 |
| Sigortacının sigortalısına rücuu | Sigortacının kendi sigortalısı veya sürücü | Kanunda veya sözleşmede sayılan, tazminatı kaldıran/azaltan bir hâl gerçekleşir | 2918 sayılı KTK md. 95 |
Kaynak: TTK md. 1472; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 95.
Rücu tutarının sınırı ve zarar görenin konumu
Her iki rücu türünde de sigortacı, yalnızca fiilen ödediği tazminat tutarınca hak talep edebilir; ödemediği bir kısım için rücu davası açamaz. Zarar görenin hakları da rücu davasından etkilenmez: trafik kazasında sigortacı ile sigortalı arasındaki rücu sebepleri, zarar görene karşı ileri sürülemez ve zarar görenin tazminatı zamanında almasını engellemez. Rücu süreci, tazminat ödendikten sonra sigortacı ile nihai sorumlu arasında yürüyen ayrı bir aşamadır.
Sık sorulan sorular
Rücu ile halefiyet aynı şey mi?
Halefiyet, rücunun sigorta hukukundaki en yaygın görünümüdür ama rücu daha geniş bir kavramdır. Sigortacının kendi sigortalısına karşı kullandığı rücu hakkı, üçüncü kişiye yönelik olan halefiyetten farklı bir temele dayanır (bkz. halefiyet).
Trafik sigortası, zarar görene ödediği tazminatı her durumda geri alabilir mi?
Hayır. Sigortacı, ancak sigorta sözleşmesi veya ilgili kanun hükümleri tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan bir hâl varsa ve bu ölçüde sigortalısına rücu edebilir (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 95).
Trafik sigortasında rücu sebebine örnek nedir?
Kasıt, aracın alkol veya uyuşturucu madde etkisindeyken ya da geçerli sürücü belgesi olmayan biri tarafından kullanılması, uygulamada sık görülen rücu sebepleri arasındadır.
Sigortacı rücu yoluyla ödediğinden fazlasını isteyebilir mi?
Hayır. Rücu tutarı, sigortacının fiilen ödediği tazminatla sınırlıdır; sigortalının veya zarar görenin bunu aşan bir zararı varsa o kısım kendi hakkı olarak kalır.
İlgili terimler
- HalefiyetSubrogation
- Halefiyet, sigortacının ödediği tazminat tutarınca, sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı sahip olduğu haklara kanunen ve kendiliğinden sahip olmasıdır (TTK md.
- Sigorta sözleşmesiInsurance contract
- Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, para ile ölçülebilir bir menfaati zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi veya kişinin hayatına bağlı olaylarda belirli bir para ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TTK md.
- RizikoRisk
- Riziko, sigorta sözleşmesiyle güvence altına alınan ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının tazminat veya bedel ödeme yükümlülüğünü doğuran tehlike ya da olaydır (TTK md.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
