Sigorta değeri nedir?

Son güncelleme: 17 Eylül 2026 · Hazırlayan: Nazlıcan Saydam

Tanım

Sigorta değeri, sigortalanan menfaatin tam değeridir (TTK md. 1460); eksik ve aşkın sigortanın ölçütü olarak rizikonun gerçekleştiği andaki bu değer esas alınır. Sigorta bedeli bu değerin altında kalırsa eksik sigorta, üstüne çıkarsa aşkın sigorta doğar.

İngilizcesi: Insurable valueDayanak: TTK md. 1460, 1461, 1462, 1463, 1464Diğer adları: Sigortalanan menfaatin değeri, Insurable value

Sigorta değeri neyin karşılığıdır: TTK md. 1460’taki tam değer ölçütü

TTK md. 1460, sigorta değerini “sigorta olunan menfaatin tam değeri” olarak tanımlar. Bu tanım kısa görünse de sigorta hukukunun temel referans noktasıdır: sigorta bedeli poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunu sınırlayan tutarken, sigorta değeri bu tutarın yeterli olup olmadığını ölçen gerçek karşılıktır. Karşılaştırma, sözleşme tarihindeki değil, rizikonun gerçekleştiği andaki değer üzerinden yapılır (TTK md. 1461); bu yüzden poliçe başında sigorta bedeline eşit yazılan bir konutun sigorta değeri, hasar tarihine kadar geçen sürede fiyat artışıyla bedelin üzerine çıkabilir. Sigorta değeri tek bir sayı değil, menfaatin türüne göre değişen bir tespit sürecinin sonucudur; bu nedenle her branşın genel şartları değerin hangi ölçütle bulunacağını ayrıca düzenler.

Branşa göre sigorta değeri nasıl belirlenir: kasko, konut ve DASK farkı

Sigortalanan menfaatin niteliği, değerin hangi yöntemle tespit edileceğini belirler:

Branş	Sigorta değerinin ölçütü	Dayanak
Kasko	Aracın hasar tarihindeki rayiç değeri	Kasko Genel Şartları B.3.3.1.1
Konut ve yangın	Bina, eklenti ve sabit tesisatın rayiç bedeli; arsa hariç	Yangın Sigortası Genel Şartları A.2, B.5
Zorunlu deprem sigortası (DASK)	Brüt metrekare × yapı tarzının metrekare bedeli (yeniden yapım maliyeti)	ZDS Tarife ve Talimatı md. 3-4
Ticari emtia	Emtianın işlem gördüğü piyasadaki rayiç bedeli	Yangın Sigortası Genel Şartları A.2

Kaynak: ilgili genel şartlar ve tarife talimatları, Eylül 2026.

Kaskoda sabit bir sigorta değeri poliçeye yazılmaz; araç pert olmadığı sürece değer, hasar tarihinde eksper tarafından belirlenir. DASK’ta ise değer, konutun piyasa fiyatı değil yeniden yapım maliyetidir; bu yüzden aynı büyüklükteki iki konutun DASK’taki sigorta değeri, arsa fiyatı farklı olsa da yapı tarzı aynıysa birbirine yakın çıkar.

Mutabakatlı değer ve takseli sigorta: değeri önceden sabitlemenin iki yolu

Sigorta değerinin hasar anında tartışmalı hâle gelmesini önlemek için iki yol tanınır. Yangın Sigortası Genel Şartları B.5.2’ye göre bina, sabit tesisat, makine, demirbaş veya ev eşyasının değeri taraflarca seçilen bilirkişilerce saptanıp mutabık kalınırsa, hasarda bu mutabakatlı değere itiraz edilemez; liste en çok bir yıl için geçerlidir ve ticari emtiada kullanılamaz. TTK md. 1464’teki takseli sigortada ise taraflar sigorta değerini sözleşmede belirli bir para olarak sabitler; bu takse, aralarında sigorta değeri için esas kabul edilir. Takse esaslı şekilde fahişse ya da umulan kazanç ticari tahminleri aşacak biçimde takselenmişse sigortacı indirim isteyebilir.

Ayrıca Yangın Sigortası Genel Şartları B.5, tarafların poliçeyi rayiç bedel yerine yeni değer (ikame bedeli) üzerinden düzenlemesine izin verir; bu tür “yeni değer sigortalarında” sigortacı, TTK md. 1461/2 uyarınca zararı aynen tazmin eder ve rayiç değerin altında kalan eskime payı düşülmez.

Yanlış belirlenen sigorta değeri: eksik ve aşkın sigortaya açılan kapı

Sigorta bedeli belirlenirken sigorta değeri düşük tahmin edilirse veya süre içinde değer artışı bedele yansıtılmazsa, kısmi hasarda eksik sigorta hükümleri uygulanır ve tazminat bedelin değere oranına göre kesilir (TTK md. 1462). Tersine, bedel değerin üzerinde belirlenmişse aşan kısım geçersizdir; bu durum aşkın sigorta olarak adlandırılır ve fazladan ödenmiş prim iade edilir (TTK md. 1463). Her iki sonuç da kaynağını sigorta değerinin doğru tespit edilip edilmediğinden alır; bedeli poliçe yenilemesinde güncel sigorta değerine eşitlemek, bu iki durumun da önündeki en basit önlemdir. Sigorta değerinizin bedelinize göre yeterli olup olmadığını eksik sigorta ve muafiyet hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sigorta değeri ile sigorta bedeli aynı tutar mıdır?

Hayır, ama aynı olması beklenir. Sigorta değeri menfaatin gerçek karşılığı, sigorta bedeli ise poliçeye yazılan tutardır (TTK md. 1460, 1461). İkisi birbirinden düşükse eksik, yüksekse aşkın sigorta doğar.

Sigorta değeri hangi andaki değerdir?

Eksik ve aşkın sigorta karşılaştırması rizikonun gerçekleştiği, yani hasarın oluştuğu andaki değer üzerinden yapılır (TTK md. 1461; Yangın Sigortası Genel Şartları A.5). Poliçe başında yeterli olan bir bedel, değer artışıyla hasar anında yetersiz kalabilir.

Kaskoda sigorta değeri neden poliçede yazmaz?

Kasko Genel Şartları B.3.3.1.1'e göre araç, hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altındadır; sabit bir sigorta değeri poliçeye yazılmaz, değer hasar anında eksper tarafından belirlenir.

Takseli sigortada sigorta değeri neden tartışılmaz?

Taraflar sözleşmeyle sigorta değerini belirli bir para olarak belirlemişse (takse), bu tutar aralarında sigorta değeri için esas kabul edilir; hasarda ayrıca değer tartışması açılmaz. Takse esaslı şekilde fahişse sigortacı indirim isteyebilir (TTK md. 1464).

DASK'ta sigorta değeri neye göre hesaplanır?

Konutun brüt metrekaresi ile yapı tarzının metrekare bedelinin çarpımıyla, yani yeniden yapım maliyetiyle hesaplanır; arsa değeri bu hesaba girmez (Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı md. 3-4).

Kaynaklar6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1460–1464 (mevzuat.gov.tr)resmî Yangın Sigortası Genel Şartları A.2, A.5, B.5.1 ve B.5.2 (SEDDK)resmî Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği md. 3 ve 4 (mevzuat.gov.tr)resmî

İlgili terimler

Sigorta bedeliSum insured: Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
Eksik sigortaUnderinsurance: Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerinden düşük olmasıdır.
Aşkın sigortaOverinsurance: Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin değerini aşmasıdır.
Rayiç değerMarket value: Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir.
KaskoMotor own-damage insurance: Kasko, aracınızın çarpışma, çarpma, devrilme, yanma, çalınma ve üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketlerinden doğan maddi zararını hasar tarihindeki rayiç değerine kadar karşılayan, isteğe bağlı bir araç sigortasıdır.
DASKTurkish Catastrophe Insurance Pool: DASK, 6305 sayılı Kanun'a göre tapuya kayıtlı meskenler için zorunlu olan deprem sigortasını hem yürüten kurumu hem de gündelik dilde bu poliçenin kendisini ifade eder; prim, metrekare bedeli ve deprem risk grubuna göre hesaplanır.