Pert (tam hasar ve ağır hasar) nedir?
Pert, sigorta eksperinin tam hasarlı veya ağır hasarlı saydığı araçtır. KDV dahil onarım masrafı aracın hasar tarihindeki değerinin %60'ını aşarsa ağır hasar, değeri aşar ve araç onarım kabul etmezse tam hasar oluşur.
Pert nedir?
Pert, kasko veya trafik sigortası dosyasında hasarı mevzuattaki eşiği aşan araç için kullanılan sektör terimidir. Mevzuattaki karşılığı iki ayrı kayıttır: ağır hasar ve tam hasar. SEDDK’nın 25 Nisan 2025 tarihli 2025/12 sayılı genelgesi 1 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi ve iki kaydın ölçütlerini belirledi. Oran, KDV dahil onarım masrafının aracın hasar tarihindeki rayiç değerine bölünmesiyle bulunur.
- Ağır hasar: onarım masrafı değerin %60’ını aşar; eksper aracın onarılabilir olduğunu tespit eder (md. 5/1).
- Tam hasar: onarım masrafı değeri aşar ve eksper aracın onarım kabul etmez hale geldiğini tespit eder (md. 4/1).
- Kritik parça: oran %60’ı aşmasa da Ek-1 listesindeki parçalardan biri zarar görmüşse eksper ağır hasar kararı verebilir (md. 5/3).
%60 eşiğiyle pert hesabı: 1.000.000 TL rayiçli araç
| Onarım masrafı, KDV dahil (TL) | Oran | Beklenen sonuç |
|---|---|---|
| 500.000 | %50 | Onarım; kritik parça hasarı varsa eksper değerlendirir |
| 600.000 | %60 | Eşik aşılmaz, onarım |
| 650.000 | %65 | Ağır hasar |
| 1.100.000 | %110 | Onarım kabul etmezse tam hasar, onarılabilirse ağır hasar |
Kaynak: SEDDK Genelge 2025/12 md. 4 ve 5. Kendi rakamlarınızla hesap için araç pert hesaplama aracını kullanabilirsiniz; sonuç eksper raporunun yerini tutmaz.
Özel amaçlı taşıtlarda ve eksperin klasik, antika veya Türkiye’de sınırlı sayıda bulunduğunu tespit ettiği araçlarda oranlar dikkate alınmadan karar verilebilir (md. 8/2). ÖTV istisnasıyla alınmış araçta rayiç değer, istisna dikkate alınmadan belirlenir (md. 8/4).
Tam hasar ve ağır hasar kaydının sonuçları
Pert kararı hem tazminat ödemesini hem aracın tescil durumunu değiştirir:
- Ödemeden önce belge: tam hasarda hurda tescil belgesi, ağır hasarda “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi istenir (md. 4/3, 5/5).
- Tescil: ağır hasarlı aracın tescil kaydı kapatılır ve plakası iptal edilir; tam hasarlı araç hurdaya çıkarılır ve yeniden tescil edilemez.
- SBM kaydı: eksper kararı ön ve kesin rapordan sonra 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine bildirir; SBM tam ve ağır hasarlı araçlar için ayrı listeler tutar (md. 6/2, 7).
- Tazminat: kaskoda rayiç değerden poliçedeki muafiyet düşülür. Araç hasarlı haliyle size bırakılırsa sovtaj değeri de düşülür.
- Değer kaybı: trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araç için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez (ZMSS Genel Şartları A.6-ö).
Pert kararında sık yapılan hatalar
- KDV hariç tutarla oran hesaplamak: genelge onarım masrafını KDV dahil tutarla karşılaştırır; KDV hariç hesap oranı olduğundan düşük gösterir.
- Sigorta bedelini veya satın alma fiyatını payda yapmak: payda, aracın hasar tarihindeki değeridir.
- Terk talebinde bulunmak: tam veya ağır hasar niteliği taşımayan araç için hasarlı aracın şirkete ya da üçüncü kişilere bırakılması işlemi yapılamaz (md. 8/1).
- Karşı taraf dosyasında limiti unutmak: trafik sigortası ödemesi kusur oranıyla ve 2026 kazalarında araç başına 400.000 TL maddi teminat limitiyle sınırlıdır.
Sık sorulan sorular
Araç yüzde kaç hasarda pert olur?
1 Temmuz 2025'ten itibaren KDV dahil onarım masrafı aracın hasar tarihindeki değerinin %60'ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır (Genelge 2025/12 md. 5/1). Oran tam %60 ise eşik aşılmış sayılmaz.
Pert kararını kim verir?
Tam ve ağır hasar tespitini yalnızca Levha'ya kayıtlı sigorta eksperi yapar (md. 4/2, 5/2). Kesinleşmiş rapordaki karar, itiraz halinde eksperin vereceği nihai karar dışında sonradan değiştirilemez (md. 6/5).
Onarım %60'ın altında kalırsa araç pert olabilir mi?
Olabilir. Şasi kolu, tavan sacı, orta direk, elektrikli araç bataryası veya hava yastığı gibi Ek-1'deki 11 parça grubundan biri zarar görmüşse eksper ağır hasar tespiti yapabilir (md. 5/3).
Pert araç yeniden trafiğe çıkabilir mi?
Ağır hasarlı araç trafikten çekilir, onarıldıktan sonra noterde geçerli muayene ve trafik sigortasıyla yeniden tescil edilebilir. Tam hasarlı araç hurdaya çıkarılır ve yeniden tescil edilemez (Tescil Yönetmeliği md. 43, 44).
İlgili terimler
- SovtajSalvage
- Sovtaj, tam veya ağır hasar gören aracın hasarlı haliyle taşıdığı değerdir.
- Rayiç değerMarket value
- Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir.
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
