Araç pert hesaplama: ağır hasar eşiği ve tazminat
Onarım maliyetini rayiç değerle karşılaştırıp SEDDK 2025/12 genelgesindeki %60 ağır hasar eşiğini kontrol edin; kasko ve trafik tazminat senaryolarını görün.
- Ağır hasar eşiği tutarı (rayiç × %60)
- 600.000 TL
- Onarımın eşiğe göre durumu
- 100.000 TL aşıyor
- Onarım rayiç değeri aşıyor mu?
- Hayır
- Seçili kritik parça
- 0
- Pert: araç şirkete bırakılırsa ödeme
- 980.000 TL
- Pert: araç sizde kalırsa net ele geçen
- 980.000 TL
Nasıl hesaplandı?
Tazminat senaryoları
| Senaryo | Araç kimde | Tazmine esas zarar | Sigortadan ödeme | Sovtaj | Net ele geçen | Karşılanmayan | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Onarım (kısmi hasar) | Sizde, onarılmış | 700.000 TL | 680.000 TL | — | 680.000 TL | 20.000 TL | Onarım bedelinden muafiyet düşülür. |
| Pert: araç sigorta şirketine bırakılır Beklenen | Sigorta şirketinde | 1.000.000 TL | 980.000 TL | — | 980.000 TL | 20.000 TL | Rayiç değerden muafiyet düşülür; hasarlı araç şirkete geçer. |
| Pert: araç sizde kalır, sovtaj düşülür Beklenen | Sizde, hasarlı haliyle | 700.000 TL | 680.000 TL | 300.000 TL | 980.000 TL | 20.000 TL | Net tutar, hasarlı aracı sovtaj teklifi kadar bir bedelle satabileceğiniz varsayımına dayanır; şirket bildirdiği sovtaj bedelini 1 ay garanti eder. |
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuçlar, SEDDK tarafından yayımlanan 2025-07-01 tarihli parametrelere dayalı tahminî hesaplamalardır; bağlayıcı teklif, fiyat, poliçe veya hukuki/mali danışmanlık niteliği taşımaz. Kesin tutarlar ilgili sigorta şirketi, yetkili acente veya eksper tarafından belirlenir. Sigortalk bir sigorta şirketi, acentesi ya da brokeri değildir; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez.
Aracım pert mi? %60 eşiği nasıl hesaplanır
SEDDK'nın 2025/12 sayılı genelgesi 1 Temmuz 2025'ten beri tam ve ağır hasar tespitinin ölçütlerini belirliyor. Hesap tek bir orana dayanır: KDV dahil onarım masrafı, aracın hasar tarihindeki değerine bölünür. Oran %60'ı aşarsa araç ağır hasarlı sayılır; onarım masrafı değeri aşar ve eksper aracın onarım kabul etmez hale geldiğini tespit ederse tam hasarlıdır. Tam %60 eşiği aşmaz. Rayiç değer için poliçede yazılı referans, yoksa eksper raporundaki değer esas alınır (Genelge 2017/14 md. 2); ÖTV istisnasıyla alınmış araçta değer, istisna dikkate alınmadan belirlenir (Genelge 2025/12 md. 8/4).
| Rayiç değeri 1.000.000 TL olan araç | Oran | Araç sonucu |
|---|---|---|
| Onarım 500.000 TL, kritik parça yok | %50,0 | Onarım beklenir: oran %60 eşiğinin altında |
| Onarım 450.000 TL, tavan sacı hasarlı | %45,0 | Eksper değerlendirmesine bağlı: oran %60'ın altında, kritik parça hasarı var |
| Onarım 650.000 TL | %65,0 | Pert kararı beklenir: onarım maliyeti rayiç değerin %60'ını aşıyor |
| Onarım 1.100.000 TL | %110,0 | Pert kararı beklenir: onarım maliyeti rayiç değeri aşıyor |
Kaynak: SEDDK Genelge 2025/12 md. 4, 5 ve Ek-1. Araç bir tahmin üretir; pert kararını yalnızca Levha'ya kayıtlı sigorta eksperi raporla verir.
Tam hasar ile ağır hasar arasındaki fark
| Konu | Tam hasar | Ağır hasar |
|---|---|---|
| Ölçüt | Onarım masrafı aracın değerini aşar ve araç onarım kabul etmez | Onarım masrafı değerin %60'ını aşar; araç onarılabilir |
| Ödemeden önce istenen belge | Hurdaya ayrıldığını gösteren hurda tescil belgesi | "Trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi |
| Tescil sonucu | Hurdaya çıkarılır; plaka iptal edilir, araç yeniden tescil edilemez | Trafikten çekilir; tescil kaydı kapatılır, plaka iptal edilir |
| Aracın akıbeti | Şirket, aracı lisanslı geçici depolama alanına veya işleme tesisine çektirir | Onarımdan sonra noterde yeniden trafiğe çıkarılabilir |
| Dayanak | Genelge md. 4; Tescil Yönetmeliği md. 44 | Genelge md. 5; Tescil Yönetmeliği md. 43 |
Sicilde haciz veya rehin gibi işleme engel kayıt varsa belge alınamayabilir; bu durumda tazminat, masrafları düşülerek mahkemenin belirlediği ödeme yerine tevdi edilir ve belge aranmaz (Genelge 2025/12 md. 8/7).
Kritik parça listesi: oran %60'ın altındayken pert kararı
Onarım masrafı eşiği aşmasa bile aşağıdaki parçalardan (araç türüne göre benzer nitelikteki parçalardan) en az biri zarar görmüşse eksper aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığını değerlendirebilir (md. 5/3). Parça hasarı pert kararını otomatik getirmez; araç bu durumda "eksper değerlendirmesine bağlı" sonucunu verir.
- Sağ/sol ön şasi kolu
- Sağ/sol arka şasi kolu
- Taban ile birlikte sağ/sol marşpiyel
- Tavan sacı
- Sağ/sol orta direk
- Ön göğüs sacı
- Tavan sacı ön/arka travers
- Elektrikli araç bataryası ve elektrikli araçlarda ana enerji hattı
- Hava yastıkları ve sürücü/yolcu emniyet sistemleri
- Ana elektrik tesisat ve elektronik sistem parçaları
- Kamyon ve çekici türündeki araçların sürücü kabini
Pert tazminatı: kasko ve karşı tarafın trafik sigortası
Aşağıdaki örnekte rayiç değer 1.000.000 TL, onarım 700.000 TL (%70), sovtaj teklifi 300.000 TL'dir. Kaskoda 20.000 TL muafiyet, trafik sigortasında karşı tarafın %75 kusuru ve 2026 araç başı 400.000 TL limiti uygulanmıştır.
| Senaryo | Sigortadan ödeme | Net ele geçen |
|---|---|---|
| Kasko, araç şirkete bırakılır | 980.000 TL | 980.000 TL |
| Kasko, araç sizde kalır | 680.000 TL | 980.000 TL |
| Trafik, araç şirkete bırakılır | 400.000 TL | 400.000 TL |
| Trafik, araç sizde kalır | 400.000 TL | 700.000 TL |
Trafik senaryolarında kendi kusurunuza denk gelen kısım ödenmez (ZMSS Genel Şartları A.6-b) ve ödeme araç başı limitle sınırlıdır. Limiti aşan zarar için karşı tarafın varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortasına, kendi kaskonuza veya araç işletenine (2918 sayılı Kanun md. 85) başvurulur. Kasko ödemesi kusur oranından bağımsızdır; şirketiniz ödediği tutar için kusurlu tarafa rücu eder.
Pert kaydı ne getirir? Tescil, poliçe ve değer kaybı
- SBM kaydı: eksper, tam veya ağır hasar kararını ön ve kesin rapordan sonra 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine iletir; SBM iki ayrı liste tutar (Genelge md. 6/2, 7).
- Karar sonradan değişmez: kesinleşmiş rapordaki karar, itiraz halinde eksperin vereceği nihai karar dışında şirketin veya sigortalının isteğiyle değiştirilemez (md. 6/5).
- Kasko poliçesi: tam hasar ödendiğinde teminat sona erer ve prim tamamen kazanılmış sayılır; iade yapılmaz (Kasko Genel Şartları B.4.1). İptal hesabı için poliçe iptal ve iade aracına bakabilirsiniz.
- Değer kaybı: trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araç için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez (ZMSS Genel Şartları A.6-ö).
- Yeniden trafiğe çıkış: ağır hasarlı araç onarıldıktan sonra noterde, trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış geçerli muayene ve trafik sigortasıyla yeniden tescil edilir (Tescil Yönetmeliği md. 43/2).
Eksper raporuna itiraz ve Sigorta Tahkim Komisyonu yolu
- Hasar başvurusu: şirketin kanallarına ek olarak 1 Eylül 2026'dan itibaren SBM bünyesindeki Ortak Hasar İhbar Merkezine, telefonla Alo 193 üzerinden başvurulabilir (Genelge 2026/21, 2026/22). Ayrıntılar Alo 193 haberinde.
- Eksper raporu: tam ve ağır hasar tespitini Levha'ya kayıtlı sigorta eksperi yapar. Kaskoda siz de eksper tayin edebilirsiniz; şirket tazminatın belirlenmesi için yapılan makul giderleri öder (Kasko Genel Şartları C.9). Rapor şablonları için 2026/11 sayılı genelge haberine bakın.
- Yazılı itiraz: rayiç değere, onarım tutarına veya pert kararına itirazınızı şirkete yazılı iletin ve belgelerini saklayın.
- Tahkim veya dava: şirket 15 iş günü içinde yazılı cevap vermezse ya da talebinizi kısmen veya tamamen reddederse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz (5684 sayılı Kanun md. 30/13). Kaskoda tahkim yolu, şirketin sisteme üye olmasına bağlıdır (Kasko Genel Şartları C.8).
- Süreler: kasko taleplerinde zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıldır; trafik sigortasında zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır.
Bu araç eksper değerlendirmesinin, hukuki danışmanlığın veya şirket kararının yerine geçmez. Terimler için pert, sovtaj ve rayiç değer sözlük sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Araç yüzde kaç hasarda pert sayılır?
1 Temmuz 2025'ten itibaren KDV dahil onarım masrafı, aracın hasar tarihindeki değerinin %60'ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır. Onarım masrafı değeri aşar ve eksper aracın onarım kabul etmez hale geldiğini tespit ederse tam hasar sayılır (SEDDK Genelge 2025/12 md. 4 ve 5). Tam %60 eşiği aşmaz.
Onarım maliyeti %60'ın altındaysa araç yine pert olabilir mi?
Evet. Şasi kolları, tavan sacı, orta direkler, elektrikli araç bataryası, hava yastıkları gibi Genelge Ek-1'deki parçalardan en az biri zarar görmüşse eksper ağır hasar tespiti yapabilir (md. 5/3). Özel amaçlı, klasik, antika veya Türkiye'de sınırlı sayıda bulunan araçlarda oranlar dikkate alınmadan karar verilebilir (md. 8/2).
Pert olan araç için sigorta ne kadar öder?
Kaskoda aracın hasar tarihindeki rayiç değeri esas alınır ve varsa poliçedeki muafiyet düşülür; araç hasarlı haliyle size bırakılırsa sovtaj değeri de düşülür (Kasko Genel Şartları B.3.3.2.2). Karşı tarafın trafik sigortası zararın karşı kusur oranındaki kısmını öder; 2026 kazalarında araç başına maddi teminat limiti 400.000 TL'dir.
Sovtaj teklifini kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Aracın hasarlı haliyle size bırakılması hak sahibinin onayına bağlıdır. Onay verirseniz rayiç değer ile hasarlı halin değeri arasındaki fark ödenir ve şirket bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren 1 ay süreyle garanti etmiş sayılır (Kasko Genel Şartları B.3.3.2.2; ZMSS Genel Şartları B.2.3). Onay vermediğinizde bu yol uygulanmaz.
Pert kaydı olan araç yeniden trafiğe çıkabilir mi?
Ağır hasarlı araç trafikten çekilir ve tescil kaydı kapatılır; onarıldıktan sonra noterde, trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış geçerli muayene ve trafik sigortasıyla yeniden trafiğe çıkarılabilir. Tam hasarlı araç hurdaya çıkarılır ve yeniden tescil edilemez (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik md. 43, 44).
Pert olan araç için değer kaybı istenebilir mi?
Zorunlu trafik sigortasından istenemez: hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri teminat dışıdır (ZMSS Genel Şartları A.6-ö). Pert olmayan araçta ise 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan trafik sigortası sözleşmelerinde değer kaybı, araç hasarı başvurusuyla birlikte eksper tarafından tespit edilir (A.5-a).
Eksperin pert kararına nasıl itiraz edilir?
Rapora itirazınızı yazılı olarak sigorta şirketine iletin; kesinleşmiş rapordaki tam veya ağır hasar kararı, itiraz halinde eksperin vereceği nihai karar dışında değiştirilemez (Genelge 2025/12 md. 6/5). Kaskoda kendi eksperinizi de tayin edebilirsiniz. Şirket 15 iş günü içinde yazılı cevap vermezse veya talebinizi reddederse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz (5684 sayılı Kanun md. 30/13).