Rayiç değer nedir?
Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir. Kaskoda tazminat bu değerle sınırlıdır; esas alınacak referans poliçede yazılır, yazılmamışsa eksper raporundaki rayiç değer kullanılır.
Rayiç değer nedir?
Rayiç değer, aracın belirli bir tarihteki piyasa değeridir. Araç sigortalarında bu tarih rizikonun gerçekleştiği gündür. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları B.3.3.1.1’e göre şirket aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır. Tazminat hesabında da riziko anındaki rayiç değer esas tutulur. Çalınan araçta çalınma günündeki rayiç değer ödenir (B.3.3.2.4).
Rayiç değer sigorta bedelinden farklıdır: bedel poliçeye yazılan azami tutardır, rayiç değer ise piyasadaki karşılıktır. Konut ve işyeri sigortalarında bedel, malın değerinin altında belirlenirse eksik sigorta doğar (TTK m. 1462). Kaskoda şirket aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına aldığı için tazminat bu değere göre hesaplanır.
Kaskoda rayiç değer nasıl belirlenir?
- Poliçedeki referans: rayiç değer için esas alınacak referansa veya belirleme yöntemine poliçede yer verilir (Kasko Genel Şartları B.3.3.1.1).
- Eksper raporu: referans yazılmamışsa ya da belirleme somut değilse hasara ilişkin eksper raporundaki rayiç değer esas alınır (Genelge 2017/14 md. 2).
- Trafik sigortası: tam ve ağır hasar oranında aracın rayiç değeri kasko için öngörülen aynı esasla belirlenir (Genelge 2025/12 md. 8/5–6).
- ÖTV istisnalı araç: oran hesabında değer, istisna dikkate alınmadan belirlenir (md. 8/4).
Pert oranında rayiç değer: 1.200.000 TL’lik araç
Pert kararında rayiç değer oranın paydasıdır. KDV dahil onarım masrafı rayiç değerin %60’ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır.
| Rayiç değer (TL) | Onarım masrafı, KDV dahil (TL) | Oran | Beklenen sonuç |
|---|---|---|---|
| 1.200.000 | 600.000 | %50 | Onarım |
| 1.200.000 | 780.000 | %65 | Ağır hasar |
| 1.000.000 | 780.000 | %78 | Ağır hasar |
Kaynak: SEDDK Genelge 2025/12 md. 5/1. Aynı onarım tutarı, rayiç değer düştüğünde eşiği aşabilir. Kendi rakamlarınızı araç pert hesaplama aracında deneyebilirsiniz.
Rayiç değer, sovtaj ve değer kaybı ilişkisi
Pert dosyasında araç hasarlı haliyle sigortalıya bırakılırsa rayiç değer ile sovtaj arasındaki fark ödenir. Kısmi hasarda ise değer kaybı devreye girer. 1 Temmuz 2026’dan sonra yapılan trafik sigortası sözleşmelerinde eksper, aracın kazadan önceki ve onarımdan sonraki ikinci el satış değerleri arasındaki farkı dikkate alır (ZMSS Genel Şartları A.5-a).
Rayiç değerle ilgili sık hatalar
- Satın alma fiyatını rayiç sanmak: değer hasar tarihine göre belirlenir; aracın yıllar önce ödenen fiyatı esas alınmaz.
- Poliçedeki referansı okumamak: referans poliçede yazılıdır; itiraz ederken önce bu referansı kontrol edin.
- Aksesuarlarda eksik sigorta beklemek: standart dışı aksesuarlar tarafların ortak kararıyla teminata alındıysa bu parçalar dahil eksik veya aşkın sigorta uygulanmaz (Genelge 2017/14 md. 1).
Sık sorulan sorular
Kaskoda rayiç değer nasıl belirlenir?
Poliçede rayiç değer için bir referans veya belirleme yöntemi yazılır. Referans yazılmamışsa ya da belirleme somut değilse ilgili hasara ilişkin eksper raporundaki rayiç değer esas alınır (Genelge 2017/14 md. 2).
Rayiç değer ile sigorta bedeli aynı şey mi?
Hayır. Sigorta bedeli poliçede yazan azami tutardır; rayiç değer aracın riziko tarihindeki piyasa değeridir. Kasko genel şartlarına göre şirket aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır (B.3.3.1.1).
ÖTV istisnasıyla alınan araçta rayiç değer düşük mü hesaplanır?
Hayır. Tam ve ağır hasar oranı hesaplanırken ÖTV istisnası uygulanan aracın rayiç değeri, istisna dikkate alınmadan belirlenir (SEDDK Genelge 2025/12 md. 8/4).
İlgili terimler
- Pert (tam hasar ve ağır hasar)Total loss
- Pert, sigorta eksperinin tam hasarlı veya ağır hasarlı saydığı araçtır.
- SovtajSalvage
- Sovtaj, tam veya ağır hasar gören aracın hasarlı haliyle taşıdığı değerdir.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
- Eksik sigortaUnderinsurance
- Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerinden düşük olmasıdır.
- Aşkın sigortaOverinsurance
- Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin değerini aşmasıdır.
