Değer kaybı nedir?
Değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın usulüne uygun onarılmış olsa bile ikinci el piyasasındaki satış değerinin kaza öncesine göre düşmesidir; tutar, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farkla belirlenir.
Değer kaybı tutarı nasıl hesaplanır: ikinci el satış değeri farkı
SEDDK, araç değer kaybı taleplerinde kullanılan ekspertiz raporu şablonunu 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı genelgeyle yeniledi. Şablona göre değer kaybı, gerçek piyasa alış ve satış koşullarına dayanan bir piyasa analiziyle aracın kazadan önceki ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farktır. 1 Temmuz 2026’dan itibaren düzenlenen trafik sigortası sözleşmelerinde bu yöntem, genelge düzeyinden çıkıp doğrudan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5 maddesine işlenmiştir; eksper aynı fark yöntemini artık genel şartlar gereği uygular. Değer kaybı, maddi zararlar teminatının bir parçası olduğu için araç hasarı başvurusu ayrıca bir işlem yapılmasına gerek kalmadan değer kaybı talebini de kapsar.
Ekspertiz raporunda değer kaybını etkileyen ölçütler
Eksper, farkı hesaplarken tek bir sabit katsayı değil, birden çok ölçütü birlikte değerlendirir:
- Araç bilgisi: marka, model, model yılı ve donanım düzeyi.
- Kullanım geçmişi: kullanım amacı (ticari, kiralık, bireysel) ve kullanım süresi.
- Yıpranma payı: kilometre, metal aksam yoğunluğu, korozyon ve önceki hasarlar nedeniyle orijinalliğin yitirilip yitirilmediği.
- Hasarın niteliği: hasarın ağırlığı ve aracın hangi bölgesinde olduğu.
- Onarım kalitesi: onarımda orijinal parça kullanılıp kullanılmadığı.
Eksper bu ölçütleri, yetkili bayi, galeri ve internet ilanlarından topladığı emsal fiyatlarla birlikte rapora işler; SBM sorgusuyla aracın geçmiş hasar kaydı da değerlendirmeye dahil edilir.
Değer kaybı hesap örneği: fark ve kusur oranının birlikte uygulanması
Değer kaybı hesabı iki adımdan oluşur: önce piyasa farkı, sonra kusur oranı uygulanır.
| Hesap kalemi | Değer |
|---|---|
| Kaza öncesi ikinci el satış değeri | 900.000 TL |
| Onarım sonrası ikinci el satış değeri | 840.000 TL |
| Piyasa analizine göre değer kaybı | 60.000 TL |
| Karşı tarafın kusur oranı | %100 |
| Ödenecek değer kaybı tutarı | 60.000 TL |
Kaynak: SEDDK 2025/25 sayılı Genelge eki şablonun hesap sırası; tutarlar varsayımsal örnektir. Karşı taraf tam kusurlu değil de %75 kusurlu bulunsaydı, ödenecek tutar 60.000 TL’nin %75’i, yani 45.000 TL olurdu; kalan kısım kendi kusur oranınıza düştüğü için ödenmez.
Değer kaybı talep edilemeyen hâller ve sık yapılan hatalar
Hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlarda değer kaybı teminat dışıdır (ZMSS Genel Şartları A.6); bu araçlarda tazminat tam veya ağır hasar esasına göre hesaplanır. Manevi tazminat, kullanım kaybı ve gelir kaybı gibi dolaylı zararlar da değer kaybından ayrıdır ve aynı teminattan ödenmez. Sık yapılan hatalardan biri, aracın yıllar önce ödenen satın alma fiyatını rayiç değer yerine koymaktır; hesapta esas alınan değer hasar tarihindeki piyasa değeridir. Bir diğer hata, tek bir ilana dayanarak değer kaybını kendi kendine hesaplamaktır; resmî tutar yalnızca yetkili eksperin SEDDK şablonuna göre hazırladığı raporla belirlenir. Değer kaybı talebi de diğer trafik sigortası alacakları gibi zamanaşımına tabidir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde talep edilmelidir (2918 sayılı Kanun md. 109). Talebin reddi hâlinde önce şirkete yazılı başvuru yapılması şarttır; sürecin işleyişi için zorunlu trafik sigortası rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Değer kaybı hangi sigortadan talep edilir?
Kazada kusurlu bulunan aracın zorunlu trafik sigortasından talep edilir; maddi zararlar teminatının parçasıdır. Kusurlu tarafın İhtiyari Mali Sorumluluk (İMM) teminatı varsa, trafik limitini aşan kısım oradan karşılanabilir.
Değer kaybı tutarı nasıl hesaplanır?
SEDDK'nın 2025/25 sayılı genelgesindeki şablona göre eksper, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farkı hesaplar; bu fark kusur oranıyla çarpılarak ödenecek tutar bulunur.
Hangi araçlarda değer kaybı talep edilemez?
Hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için değer kaybı teminat dışıdır (ZMSS Genel Şartları A.6). Bu araçlarda ödeme, aracın tam veya ağır hasar kaydına göre ayrı bir esasla yapılır.
Değer kaybı talebi ne kadar sürede sonuçlanır?
Sigortacı, değer kaybı tutarını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı günü izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirir (ZMSS Genel Şartları A.5).
Değer kaybı talebi reddedilirse ne yapılır?
Sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldıktan sonra sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurulabilir; tahkim başvuru ücreti uyuşmazlık tutarına göre değişir.
İlgili terimler
- Rayiç değerMarket value
- Rayiç değer, bir aracın hasar veya çalınma tarihinde piyasada alınıp satılabileceği değerdir.
- EksperInsurance loss adjuster / surveyor
- Eksper, sigortalı bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen, SEDDK'dan ruhsat alarak TOBB Sigorta Eksperleri Levhası'na kayıtlı bağımsız uzmandır.
- Kusur oranıDegree of fault
- Kusur oranı, bir trafik kazasında her sürücünün kural ihlaline göre taşıdığı sorumluluğun yüzde olarak ifadesidir; kaza tespit tutanağındaki işaretlemeye veya kaza şekline göre %0, %50 ya da %100 gibi değerler alır ve ödenecek tazminatı doğrudan belirler.
