Sigorta eksperi nasıl olunur? Şartlar, eksperlik kursu, staj, ruhsat ve Levha

Sigorta eksperi hasarı nasıl tespit eder, raporu neyi kanıtlar?

Sigorta eksperi, sigorta edilen riskin gerçekleşmesiyle doğan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen kişidir (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği md. 15/1). Sözleşme öncesinde mutabakatlı kıymet ve ön ekspertiz raporu hazırlayabilir, hasar öncesinde risk gözetimi yapabilir (md. 15/2). Maddi hasarlı trafik kazalarında eksper raporu tespit tutanağı hükmündedir (Kanun md. 22/17).

Kanun md. 22/2, eksperlik için SEDDK ruhsatını ve TOBB nezdindeki Levha’ya kaydı şart koşar. Yeni Atama Yönetmeliği, raporların SBM’nin rapor yazım sisteminde güvenli elektronik imzayla düzenlenmesini ve yazım sırasında ekspere müdahale edilmemesini öngörür (md. 11).

Sigorta Eksperleri Yönetmeliği’ndeki sekiz eksperlik dalı

Ruhsatnameler dal bazında ayrı ayrı verilir (md. 4):

Kaynak: Sigorta Eksperleri Yönetmeliği md. 4; kapsam örnekleri Sigortalk derlemesidir.

Bir hasar birden fazla dalı ilgilendiriyorsa her konu o dalda ruhsatı olan eksperce ayrı incelenir (md. 21/3). Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) eksperleri 5363 sayılı Kanun çerçevesinde kurs, sınav ve staj hükümlerinden muaftır ve TOBB’da ayrı listede tutulur (md. 28–29).

Eksper olma şartları ve eksperlik yapamayacak kişiler

Gerçek kişi eksperde beş şart aranır (md. 5/1):

1. Türkiye’de yerleşik olmak.
2. Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
3. Kanun md. 3’te sayılan zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik, hileli iflas, suç gelirlerini aklama gibi suçlardan hüküm giymemiş olmak.
4. İflas etmemiş ve konkordato ilan etmemiş olmak.
5. Kara araçları dalında en az iki yıllık, diğer dallarda dört yıllık yükseköğretim kurumundan mezun olmak.

Tüzel kişi eksperde merkezin Türkiye’de olması, ana sözleşmede faaliyet konusunun “münhasıran sigorta eksperliği” yazılması ve şirketi temsil edenlerin eksper olması aranır (md. 5/2).

Sigorta şirketlerinin, acentelerin ve brokerlerin ortakları, yöneticileri, imza yetkilileri ve mesleki faaliyette bulunan çalışanları ile bunların eş ve velayetindeki çocukları eksperlik yapamaz (Kanun md. 22/14); ruhsat başvurusunda buna aykırı durum olmadığına dair taahhütname verilir. Sigorta veya reasürans şirketinden ayrılıp eksperliğe başlayan kişi bir yıl boyunca eski şirketinden ekspertiz görevi alamaz (Yönetmelik md. 22/4).

Kurstan Levha’ya: eksperlik kursu, sınav, staj ve ruhsat adımları

1. Kurs ilanı (md. 6): SEDDK il, bölge ve dal bazında eksper ihtiyacı tespit ederse kurs açılır. İlan en az bir ay önce gazetelerde ve SEDDK, TOBB, TSB sitelerinde yapılır. İhtiyaçtan fazla başvuru olursa ön eleme sınavı yapılır. Son alımda ön eleme sınavı 24 Haziran 2023’te 300 kontenjan için yapıldı.
2. Kurs ve bitirme sınavı (md. 7, 8/2): Kursu SEGEM verir veya SEGEM eşgüdümünde uygun görülen kurumlar düzenler; kurs bitirme sınavını SEGEM yapar. Başarısız adaya iki sınav hakkı daha tanınır; üçünde de başarısız olan o alımdaki hakkını kaybeder.
3. Staj başvurusu (md. 8/1, 8/3): Sonuçların SEGEM’ce duyurulmasından itibaren üç yıl içinde Sigorta Eksperleri İcra Komitesi’ne başvurulur; Komite üç ay içinde staj planını bildirir. Süreyi kaçıran, ön eleme sınavına girmeden kursa yeniden katılır.
4. Altı ay staj (md. 8/4, 8/8, 8/11): Staj, aynı dalda ruhsatlı, en az beş yıl fiilen eksperlik yapmış ve İcra Komitesi’nin seçtiği eksperin yanında yapılır. Stajyer kendi başına ekspertiz yapamaz; yanında çalıştığı eksper üç ayda bir ara rapor, staj sonunda 10 iş günü içinde gerekçeli sonuç raporu gönderir.
5. Ruhsatname (md. 8/12-13, md. 9): İcra Komitesi görüşünü SEDDK’ya bildirir, karar SEDDK’nındır. Son altı ay içinde alınmış belgelerle TOBB’a veya görevlendirdiği odaya başvurulur; ruhsatnameyi TOBB hazırlar, SEDDK verir.
6. Levha ve kimlik (md. 10-11): Ruhsat alan eksper TOBB duyurularına göre Levha’ya başvurur; 2026 kayıt ücreti 28.000 TL, yıllık aidat 4.200 TL’dir ve aidat 31 Aralık’a kadar ödenir. Kayıtlı gerçek kişi eksper, dallarını gösteren fotoğraflı eksperlik kimliği alır.

Staj muafiyeti ve ikinci dalda kısaltılmış staj

Kaynak: Sigorta Eksperleri Yönetmeliği md. 7, 8 ve 28 (mevzuat.gov.tr güncel metni, Eylül 2026).

Kurs beklenirken iki yol deneyim kazandırır. Bir eksperin yanında kadrolu yardımcı eleman olarak çalışmak staj muafiyeti sağlar. Acentede teknik personel olmak ise SEGEM Teknik Personel Yeterlilik Sınavı gerektirir; sınav temposunu SEGEM deneme sınavıyla ölçebilirsiniz. Acentedeki görev sürerken eksperlik yapılamaz.

1 Nisan 2026’dan itibaren eksper ataması: EKSİST ve Atama Yönetmeliği

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği 12 Şubat 2026 tarihli ve 33166 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı, 1 Nisan 2026’da yürürlüğe girdi ve 2015 tarihli eski atama yönetmeliğini kaldırdı. Eksperi sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya sözleşmeden menfaat sağlayan kişi talep eder; dosyada atanmış eksper yoksa sigortalı taraf her aşamada eksper atayabilir (md. 5).

Trafik sigortasında eksper, Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden sıralı atanır; hasar asgari maddi teminatın onda birini aşarsa tespiti eksper yapar; 2026’daki araç başına 400.000 TL’lik maddi teminat esas alındığında eşik 40.000 TL’dir (2026 trafik teminat limitleri). Kaskoda ağır veya tam hasar kararı gerektiren dosyada EKSİST’ten sıralı atama zorunludur (md. 6); ağır hasar eşiğini araç pert hesaplama aracıyla deneyebilirsiniz. Sıralı atamada performans puanı, coğrafi sınıflandırma, branş, alt uzmanlık ve iş dağılımı dikkate alınır (md. 9-10).

Kaynak: Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği (RG 12.02.2026/33166).

Motorlu araçlarda sıralı atamanın pilotu Bursa ve Ordu’da başladı; yönetmelik pilot süresini üç ay olarak belirledi ve Kurul’a altı aya kadar uzatma yetkisi verdi. Diğer illerde pilot tamamlanana kadar eski yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanır (geçici md. 3). Trafik, İMM ve kasko raporlarının 1 Temmuz 2026’dan beri kullanılan tek tip şablonu için SEDDK 2026/11 genelgesi haberi.

Taban ekspertiz ücreti: EK-1 kademeleri ve adım adım hesap

Ekspertiz ücreti, atama tarihindeki taban tarifenin altında kalmamak kaydıyla taraflarca serbestçe belirlenir; ulaşım ve konaklama giderleri ücrete eklenir (md. 14). Hesaba esas tutar, eksperin tespit ettiği ve muafiyet, eksik sigorta, sovtaj veya koasürans kesintisinden önceki brüt hasardır (md. 14/6). Tarife her takvim yılı başında TÜFE oranında güncellenir (md. 15).

150.000 TL’lik binek araç hasarında taban ücret:

1. Kademe: 150.000 TL, 93.400,01–186.800 TL aralığındaki 2. kademeye girer.
2. Aşan kısım: 150.000 − 93.400 = 56.600 TL.
3. Oransal ek: 56.600 × %2,5 = 1.415 TL.
4. Taban ücret: 2.400 + 1.415 = 3.815 TL, KDV hariç.
5. Uyarlamalar: Uzaktan ekspertizde 2/3 oranıyla 2.543,33 TL, şehir dışı hasarda %25 ilaveyle 4.768,75 TL ödenir. Değer kaybı aynı raporda hesaplanırsa 1.450 TL’lik değer kaybı ücretinin yarısı, 725 TL eklenir.

Kaynak: Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği EK-1 (binek, hafif ticari ve motosiklet); örnek hesaplar Sigortalk’ındır.

Ağır vasıtada ücret binek tutarının %50, iş makinesinde %120 fazlasıdır. Motorlu araç dışındaki sigortalarda (EK-2) tarife 23.400 TL’ye kadar hasarda 3.000 TL ile başlar; ticari, sınai ve endüstriyel rizikolarda %20 fazlası uygulanır.

Eksperin tarafsızlık, rapor ve yenileme yükümlülükleri

• Tarafsızlık: Ekspertiz konusu değerin eksperin kendisine ait olması veya taraflardan biriyle satış, kira ya da ücret dışında borç-alacak ilişkisi tarafsızlığı şüpheye düşürür; taraflar yeni eksper atayabilir. Eksper anlaşılan ücret dışında menfaat sağlayamaz (md. 22).
• Mutat meslek ve tek büro: Gerçek kişi eksper acentelik ve brokerlik yapamaz, birden fazla büro açamaz (Kanun md. 22/10-11). Acentelik şartları sigorta acentesi nasıl kurulur, broker ruhsatı sigorta brokeri nasıl olunur rehberinde.
• Rapor ve saklama: Rapor, ekspertizin tamamlanmasından itibaren en geç 7 iş günü içinde atayan tarafa verilir; sigortalı isterse bir örneği kendisine verilir (md. 20/6-7). Raporlar ve dayanak belgeler 5 yıl saklanır (md. 24).
• Değişiklik ve yenileme: Niteliklerdeki değişiklik 3 iş günü içinde TOBB’a bildirilir (md. 14). Eksper, ruhsat veya son yenileme tarihinden itibaren en az 5 yılda bir SEGEM eğitimine katılır; katılmayanın faaliyeti durdurulur (md. 12).
• Yaptırım: Sigortalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye düşüren veya mevzuata aykırı davranan eksperin faaliyeti 2 ila 6 ay durdurulabilir. Tarafsızlığını yitiren ya da bir yıl içinde aynı fiili tekrarlayan eksperin ruhsatı iptal edilir ve kişi bir daha eksperlik yapamaz (md. 27).

Sınav ve eğitim duyuruları Kariyer ve SEGEM sayfasında izlenir.