Sigorta brokeri nasıl olunur? Ruhsat şartları, 2026 asgari sermaye ve teminat

Sigorta brokeri kimi temsil eder, acenteden farkı nedir?

Broker, sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyeni temsil ederek şirketlerden teklif toplayan, teklifleri ve karşılaştırmalı fiyatları müvekkiline sunan aracıdır (Yönetmelik md. 15). Yetkinin kapsamı, sınırı ve süresi yetki belgesine yazılır; taraflar yüz yüze gelmiyorsa sözlü veya elektronik yetkilendirme de mümkündür ve yetki başka brokere devredilemez. Sigorta ettiren adına çalıştığı için broker şirketlere portföy taahhüdünde bulunamaz (md. 16/1).

Kaynak: Brokerler Yönetmeliği md. 11, 15–17, 22 ve 2015/54 sayılı Genelge; Sigorta Acenteleri Yönetmeliği md. 9 ve ek md. 1; SEDDK 2026 sermaye duyurusu.

TSB verisine göre 2025’te hayat dışı primlerin %17,1’i broker kanalından geldi; brokerlerin payı kredi, genel sorumluluk ve hastalık-sağlık branşlarında bu ortalamanın üzerinde (dağıtım kanalı verisi).

Gerçek ve tüzel kişi broker olma şartları

Gerçek kişi brokerde şu nitelikler aranır (md. 4):

1. Türkiye’de yerleşik olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
2. Kasten işlenen suçtan 5 yıldan fazla hapis, sigortacılık mevzuatına aykırılıktan hapis veya birden fazla adli para cezası almamış olmak; zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik, hileli iflas, suç gelirlerini aklama, vergi kaçakçılığı gibi suçlardan hüküm giymemiş olmak.
3. Tüzel kişi için aranan asgari sermayeden az olmayan, nakde kolay dönüşebilir malvarlığı beyan etmek (md. 11/3, Genelge 3.2).
4. Yeterli fiziki mekân, teknik ve idari altyapı ile insan kaynağına sahip olmak.
5. Ek-1/A’daki öğrenim düzeyine göre deneyim süresini tamamlamak.

Tüzel kişi broker anonim veya limited şirket olarak kurulur, merkezi Türkiye’dedir, paylarının tamamı nama yazılıdır; bir genel müdür ile branşlardan sorumlu yeter sayıda genel müdür yardımcısı atanır (md. 5, 11/1). Merkez dışı teşkilatı olan veya en az 10 teknik personel çalıştıran brokerde en az bir genel müdür yardımcısı zorunludur (Genelge 2.3). Sigorta şirketlerinin, acentelerin ve eksperlerin ortakları, yöneticileri, imza yetkilileri ve mesleki faaliyette bulunan çalışanları ile eş ve velayetindeki çocukları brokerlik yapamaz, broker şirketine ortak olamaz (Kanun md. 21/3). Acente ve eksperlerin kaydını tutan TOBB Levhası’ndan farklı olarak broker bilgileri Dernek tarafından BBS’ye girilir (Genelge 7.1).

Ek-1 deneyim süreleri: broker, genel müdür ve teknik personel

Kaynak: Sigorta ve Reasürans Brokerleri Yönetmeliği Ek-1; SEDDK 2015/54 sayılı Genelge Ek-5.

Broker ve genel müdür deneyimi, faaliyet gösterilecek branşların birinde veya birkaçında tamamlanabilir: dört yıllık mezun için hayatta 2, hayat dışında 3 ve reasüransta 2 yıl da yalnızca hayatta 7 yıl da yeterlidir (Genelge 2.1). Reasürans alanında çalışacak broker ve genel müdürün deneyiminin en az 2 yılı reasüransta geçmelidir; bu şartı taşıyan bir genel müdür yardımcısı istihdam edilirse genel müdürden aranmaz (Genelge 2.2). Acentede müdür, şube müdürü ve teknik personel olarak geçen süreler deneyime sayılır; sigortacılıkla ilgili bölümler sigortacılık, bankacılık ve sigortacılık, risk yönetimi ve aktüeryadır (Genelge 2.5, 2.7).

Broker teknik personeli: SEGEM sınavı ve acenteden geçiş

Brokerde ürün tanıtımı, risk değerlendirme, teklif hazırlama ve sonuçlandırma yalnızca teknik personelce yapılır (md. 8/1). Şartlar suç kaydı ve yerleşim şartı, Ek-1/C deneyimi ve SEGEM teknik personel yeterlilik sınavıdır; acente teknik personel unvanı olanlar Ek-1/C deneyimini tamamlayınca sınavsız broker teknik personeli sayılır (md. 8/2-3). 2026’daki Broker Teknik Personel Yeterlilik Sınavı 16 Mayıs’ta İstanbul’da yapıldı. Acente sertifikası broker kariyerine de kapı açtığı için süreci SEGEM sınavı rehberinden izleyip hazırlığınızı SEGEM deneme sınavıyla ölçebilirsiniz.

Gerçek kişi brokerde broker dışında, tüzel kişide genel müdür ve yardımcıları dışında her branş için en az bir teknik personel çalıştırılır; genel müdür ve yardımcıları teknik personel olarak görev alamaz (Genelge 5.1, 5.6). Teknik personel işe başladıktan sonra en geç 15 iş günü içinde bildirilip BBS’ye işlenir (md. 8/5); SEGEM’in sürekli eğitimini süresinde tamamlamayanın faaliyeti durdurulur (md. 19).

2026 broker asgari sermayesi ve adım adım hesap

Sermaye tutarları Yönetmelik md. 11’de 18 Ocak 2024 değişikliğiyle belirlendi ve her Ocak ayında Yİ-ÜFE oranında güncellenir (md. 22/2). Yeni tutarlar, 18 Ocak 2024’te mevcut brokerler ile o tarihte başvurmuş olanlara uygulanmaz (geçici md. 2).

Kaynak: Brokerler Yönetmeliği md. 11 (RG 18.01.2024/32433 değişikliği); SEDDK 2026 sermaye duyurusu.

Hayat dışı ve reasürans ruhsatı isteyen, bir şube açacak tüzel kişi broker için hesap:

1. Asgari ödenmiş sermaye: 4.102.037,10 TL.
2. Hayat dışı ruhsatı: + 820.407,42 TL = 4.922.444,52 TL.
3. Reasürans ruhsatı: + 1.640.814,84 TL = 6.563.259,36 TL.
4. Bir merkez dışı teşkilat: + 410.203,71 TL = 6.973.463,07 TL.
5. Deneyim kontrolü: Reasürans ruhsatı için genel müdürün en az 2 yıl reasürans deneyimi ya da bu deneyimi taşıyan bir genel müdür yardımcısı gerekir.

Sermaye nakden ödenir ve ruhsat süreci tamamlanana kadar broker adına açılan hesapta tutulur; süreçte ve sonrasında işletmeden çekilemez, ortaklara veya personele kullandırılamaz (Genelge 3.1). Sermaye şartını kaybeden ya da hileli sermaye işlemi tespit edilen başvuru reddedilir ve 5 yıl yeniden başvurulamaz (Genelge 3.5). Acente ve broker tutarlarının karşılaştırması 2026 sermaye haberinde yer alır.

Mesleki sorumluluk sigortası ve fiziki mekân şartları

Broker, mesleki faaliyetinden doğabilecek zararlar için mesleki sorumluluk sigortası yaptırır; bu sigorta olmadan faaliyet gösterilemez (md. 13). 2015/54 sayılı Genelge’ye göre poliçe ruhsat işlemleri sonuçlanmadan yaptırılır; teminat tek tazminat talebi için en az 1.000.000 TL, bir yıldaki tüm talepler için en az 5.000.000 TL olmalı, muafiyet varsa hasarın %5’ini aşmamalıdır. Poliçe, düzenleme veya yenilemeden sonra 15 iş günü içinde BBS’ye kaydedilir (Genelge 6).

Faaliyet münhasıran brokerliğe tahsis edilmiş mekânda yürütülür (md. 9). Mekân müstakil binada veya iş merkezinde bağımsız girişli olmalı; elektrik, telefon, su, doğalgaz veya internet faturalarından en az ikisi broker adına bulunmalı, brokerlik bilgisayar programı ve internet bağlantısı olmalıdır (Genelge 4.1).

SEDDK ruhsat başvurusu: Dernek incelemesi ve belgeler

1. Şirket ve sermaye: Ticaret sicil tescilini yapın, sermayeyi nakden ödeyip broker adına açılan hesaba yatırın.
2. Başvuru: Dosyayı Sigorta ve Reasürans Brokerleri Derneği’ne verin. Eksik dosya iade edilir; tamamlanan ve şartları taşıyan dosya onaya hazır hâle getirilip SEDDK’ya iletilir (Genelge 1.2-1.3).
3. Şirket belgeleri (Genelge Ek-1): Başvuru yazısı, tapu veya kira sözleşmesi, vergi levhası, imza sirküleri, KEP adresi, ana sözleşme ve ticaret sicil gazetesi, sermaye makbuzları, SMM veya YMM raporu, taahhütnameler, bilgisayar programı faturası, üç yıllık gider tahminli yapılabilirlik raporu, hisse dağılım tablosu, iş sürekliliği ve risk yönetim planı, mesleki sorumluluk poliçesi.
4. Kişi belgeleri: Broker, genel müdür, yardımcıları, merkez dışı teşkilat müdürü ve teknik personel için bilgi formu, noter onaylı diploma, arşiv kaydını içeren adli sicil belgesi, SEGEM belgesi, çalışma belgeleri, SGK dökümü ve fotoğraf. Belgeler son altı ay içinde alınmış olmalı ve taranıp USB bellekle teslim edilmelidir.
5. Ruhsatname: Şartları sağlayan brokere ilgili alanlarda ruhsatname verilir; ruhsatlı brokerler SEDDK sitesinde duyurulur (md. 12/4-5).

Brokerin faaliyet kuralları, özsermaye şartı ve yaptırımlar

• Poliçe ve tazminat: Broker poliçe düzenleyemez, şirketin düzenlediği poliçeyi basıp sigortalıya teslim edebilir; tazminat veya avans ödeyemez (md. 17/1-2, Genelge 9.1).
• Prim: Prim kural olarak şirketçe doğrudan sigorta ettirenden tahsil edilir; protokolle yetkilendirilen broker primleri yalnızca ayrılmış müşteri hesaplarından aktarır (md. 16).
• Gelir ve unvan: Brokerlik dışında ticari faaliyet yasaktır; gelir komisyon, danışmanlık ve risk yönetim ücretinden oluşur. Unvanda “sigorta brokerliği”, “reasürans brokerliği” veya “sigorta ve reasürans brokerliği” ifadesi yer alır (md. 17/3, 18).
• Bildirim: Ortak, teknik personel ve adres değişiklikleri 2 iş günü içinde Derneğe, faaliyete son verme kararı 15 iş günü içinde SEDDK’ya bildirilir; mali tablolar ve sermaye yeterliliği tabloları Haziran sonuna kadar BBS’ye girilir (Genelge 7.3, 3.3; md. 20).
• Özsermaye: Faaliyetteki brokerin özsermayesi, yıllık faaliyet gelirinin %10’u ile şirketlere vadesi geçmiş borçların 1–30 gün için 0,25, 31–60 gün için 0,5, 61 gün–1 yıl için 0,8, 1 yıldan fazla için 1 katsayısıyla çarpılmış toplamından az olamaz; açık izleyen yıl sonuna kadar kapatılır (md. 11/4).
• Yaptırım: Mevzuata aykırılık veya şart kaybında SEDDK uyarır; Kurul faaliyeti 6 aya kadar durdurabilir ya da ruhsatı iptal edebilir, aykırılık bir yıl içinde sürerse ruhsat iptal edilir (md. 21).

Ek-1’e göre dört yıllık mezun bir aday SEGEM sınavını kazanarak deneyim şartı olmadan brokerde teknik personel olabilir; gerçek kişi broker veya genel müdür olmak için ise 7 yıl deneyim gerekir. Acentelikle karşılaştırma için sigorta acentesi nasıl kurulur, acente kurma şartları ve acente kuruluş maliyeti hesaplama aracı; tarafsız hasar tespiti kariyeri için sigorta eksperi nasıl olunur.