Aktüer nasıl olunur? Aktüerlik sınavları, üç yıl deneyim ve Aktüerler Sicili

Aktüer ne iş yapar, neden sicile kayıt şarttır?

Aktüer, olasılık ve istatistik yöntemleriyle prim, karşılık ve kâr paylarını hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan kişidir (5684 sayılı Kanun md. 2/1-a). Aktüerler Yönetmeliği’ne göre ayrıca geleceğe yönelik teknik ve finansal tahmin yapar, riskleri belirleyip tedbir önerir; unvan yalnızca Sicile kayıtlı kişiye aittir (md. 4).

Kanun md. 21/1, sigorta ve reasürans şirketlerinin yeterli sayıda aktüerle çalışmasını ister ve sicile kaydolmadan aktüerlik yapılmasını yasaklar. Yönetmelik emeklilik şirketleri dahil her şirkete en az bir aktüerle çalışma şartı koyar (md. 16/1).

Aktüerin işi teknik karşılıklarda somutlaşır: muallak hasar karşılığının iskontosunda ödemelerin zamanlamasına ilişkin en iyi tahmini şirket aktüeri yapar (SEDDK 2016/22 sayılı Genelge; iskonto oranı haberi). Branş kârlılığının temel göstergesini hasar/prim oranı hesaplama aracıyla deneyebilirsiniz.

Aktüer olma şartları: lisans, adli sicil, üç yıl deneyim ve sınav

Aktüerler Yönetmeliği md. 5/1 dört şart arar:

1. Lisans derecesi: Bölüm sınırı yoktur.
2. Adli sicil: Taksirli suçlar dışında süreli hapis, sigortacılık mevzuatına aykırılıktan hapis veya birden fazla adli para cezası almamış; zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, aklama, vergi kaçakçılığı gibi suçlardan hüküm giymemiş olmak.
3. Deneyim: Yurt içinde veya yurt dışında kurumların ya da üniversitelerin aktüeryayla ilgili birimlerinde veya bir aktüerin yanında toplam üç yıl mesleki uygulama.
4. Sınav: Aktüerlik sınavlarında başarı.

Deneyim şartı stajyer ve yardımcı aktüerden aranmaz (md. 5/2). Sınavlara lisans öğrencisiyken başvurabilirsiniz, ancak Listeye yazılmak için lisans derecesi gerekir. Yurt dışında okuyan adaydan YÖK denklik belgesi istenir (SEGEM 2026 kılavuzu md. 2.1).

Dört seviyede aktüerlik sınavları ve konuları

Aktüer adayı üç seviyede 13 sınav verir; dördüncü seviyedeki mevzuat sınavı yalnızca yurt dışında unvan almış kişilere açılır (Yönetmelik md. 6). Sınavları SEGEM nezdindeki altı üyeli Sınav Düzenleme Kurulu yapar; üyelerin ikisi öğretim üyesi, ikisi sigortacılık sektörü ile aktüerlik meslek örgütlerinin temsilcisidir (md. 8).

Kaynak: Aktüerler Yönetmeliği md. 6–7; SEGEM 2026 Aktüerlik Sınavları Kılavuzu md. 1.3 ve 3.2.

Birinci ve ikinci seviyede her sınav 30 test sorusu ve 180 dakikadır, 4 yanlış 1 doğruyu götürür; üçüncü seviyede 15 klasik soru 150 dakikada cevaplanır. Her oturum ayrı değerlendirilir ve bir seviye tamamlanmadan üst seviyeye girilemez (kılavuz md. 1.2, 3.2 ve 3.8). Sorular sınavdan sonra 15 gün SEGEM sitesinde yayımlanır ve 3 gün içinde itiraz edilebilir; sonucun yeniden incelenmesi için 10 gün içinde başvurulur (md. 3.7-3.8).

Stajyer aktüerden aktüere: unvanlar ve Liste ile Sicil kaydı

Birinci seviyeyi tamamlayan stajyer, ikinci seviyeyi de tamamlayan yardımcı aktüer olur ve Listeye yazılır; üçüncü seviyeyi geçip üç yıllık deneyimi tamamlayan yardımcı aktüer, aktüer unvanıyla Sicile kaydedilir (md. 6/3-4).

Kaynak: Aktüerler Yönetmeliği md. 5, 6, 7 ve 10.

Sınav sonuçları Kurul’a ve sicil kaydı için SEDDK’ya bildirilir (kılavuz md. 1.1). Kurul başarılı adayları md. 5 şartlarını gösteren belgelerle iletir; şartları taşıyan Listeye veya Sicile yazılır, Sicile kaydedilene Aktüerlik Belgesi verilir (Yönetmelik md. 10). Yönetmelik metninde bu yetkiler hâlâ “Hazine Müsteşarlığı” adıyla geçer. Aktüer onayladığı her belgede imzasıyla birlikte sicil numarasını yazar (md. 15/1).

2026 aktüerlik sınav ücretleri: 13 sınavın toplam maliyeti nasıl hesaplanır?

Ücretler KDV dahildir ve geç başvuru gününde %50 artar (kılavuz md. 1.3). Her sınavı ilk denemede, normal başvuru döneminde geçen adayın hesabı:

1. Birinci seviye: 4 × 1.454 = 5.816 TL.
2. İkinci seviye: 4 × 1.620 = 6.480 TL.
3. Üçüncü seviye: 5 × 2.025 = 10.125 TL.
4. Toplam: 5.816 + 6.480 + 10.125 = 22.421 TL.
5. Geç başvuru: Üçüncü seviyeye 20 Kasım’daki geç başvuru gününde başvurulursa sınav başına 3.037,50 TL, beş sınav için 15.187,50 TL ödenir; toplam 27.483,50 TL olur.
6. Tekrar: Ücret iade edilmez ve sonraki döneme aktarılmaz (md. 1.7); ikinci seviyede kalınan her sınav toplama 1.620 TL ekler.

Şehit yakınları ile gaziler ve gazi yakınları ücretten muaftır; havale ve EFT ile ödeme kabul edilmez (md. 2.4.1 ve 3.6.5).

Eylül–Aralık 2026 aktüerlik sınavları: başvuru ve sınav kuralları

Eylül 2026 itibarıyla birinci seviyenin 19–20 Eylül sınavının başvurusu kapandı. Yılın kalan sınavları İstanbul’da yapılır:

Kaynak: SEGEM 2026 Aktüerlik Sınavları Kılavuzu, Tablo-1, Tablo-2 ve md. 3.1.

Başvuru SEGEM aday sisteminde üyelik, ödeme ve çevrim içi form adımlarıyla yapılır; fotoğraflı giriş belgesi sınavdan 5 gün önce yayımlanır (md. 1.9 ve 2.3-2.4).

Sınav günü uyulacak başlıca kurallar (md. 3.3-3.5):

• Kimlik: Kimlik kartı, geçerli pasaport veya yeni tip çipli sürücü belgesi olmayan aday salona alınmaz; başlama saatinden 1 saat önce sınav yerinde olun.
• Hesap makinesi: Yalnızca temel işlem yapan, programlanamayan makine serbesttir; integral, dağılım veya annüite fonksiyonlu cihaz yasaktır.
• Tablolar: Formül cetveli, istatistik ve mortalite tabloları gerekirse salonda verilir; kendi tablonuzu kullanamazsınız.

Yurt dışında aktüer unvanı alanlar hangi sınava girer?

Uluslararası kabul görmüş sınav veya usullerle aktüer unvanı alanlar ilk üç seviyeden muaftır ve yalnızca Türk Sigortacılık Uygulamaları ve Yasal Çerçeve sınavına girer (Yönetmelik md. 7). Sicil için ayrıca md. 5 şartları, yabancı uyruklularda TÖMER Türkçe seviye tespit sınavından yeterli puan veya denk Türkçe belgesi aranır. 2026’da sınav 12 Aralık’ta İstanbul’da, 18.900 TL ücretle yapılır; sonucun geçerli olması için unvanı gösteren belgeler istenir (kılavuz md. 2.1).

Aktüerya eğitimi ve sınav konularına hazırlık

Yönetmelik bölüm şartı koymaz ve üniversite bölümüne bağlı sınav muafiyeti tanımaz; tek muafiyet md. 7’deki unvan sahiplerine aittir. Aktüerya bölümü diğer mevzuatta ise avantaj sağlar: brokerde gerçek kişi broker ve genel müdür için dört yıllık mezunda 7 yıl aranan deneyim, aktüerya dahil sigortacılıkla ilgili bölüm mezununda 5 yıldır (sigorta brokeri nasıl olunur).

Birinci seviyedeki Temel Sigortacılık ve Ekonomi sınavı temel sigortacılık bilgisi ister. Kavramları SEGEM soru bankasındaki mevzuat dayanaklı sorularla tekrar edebilirsiniz; banka acente teknik personeli sınavı için hazırlanmıştır, aktüerlik sınavının soru örneği değildir. O sınavın süreci SEGEM sınavı rehberinde anlatılır.

Aktüerlerin çalıştığı yerler: şirketler, sandıklar, danışmanlık ve kamu

Ana istihdam alanı sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleridir; Yönetmelik üyelerine veya çalışanlarına sağlık ya da emeklilik taahhüdü veren dernek, vakıf ve sandıkları, bankaları ve aktüeryal hizmete ihtiyaç duyan kuruluşları kapsar (md. 4/1-c ve h). Yönetmeliğin dayanakları arasında bireysel emeklilik sistemi kanunu olan 4632 sayılı Kanun md. 26 da vardır (md. 3).

• Danışmanlık: Şirketler aktüeri istihdam edebilir veya ondan hizmet alabilir (md. 16/2). Aktüer çalıştığı kuruluşları her yıl başında SEGEM’e bildirir; aynı anda çalışılabilecek kuruluş sayısına üst sınır konabilir (md. 15/2).
• Yönetim: Genel müdür için 10, sigortacılık tekniğinden sorumlu genel müdür yardımcısı için 7 yıl deneyim aranır ve aktüerya sayılan alanlardandır (Kanun md. 4/3). Yönetici olan aktüer, aktüer unvanıyla şirket adına iş yapamaz (Yönetmelik md. 15/5); bir atama örneği BNP Paribas Cardif Türkiye haberinde.
• TFRS 17: SEDDK’nın 2026/2 sayılı genelgesine göre 1 Ocak 2027’den itibaren her şirkette en az bir finans ve bir sigortacılık tekniği sertifikalı çalışan bulunur; sertifika sahipleri aktüerya dahil sayılan birimlerde çalışır (TFRS 17 sertifika haberi).
• Kamu: SEDDK’nın 2026 ilanında 20 uzman yardımcısı kadrosunun 4’ü sigorta tekniği alanına ayrıldı; bu alanda matematik, istatistik, ekonometri ve aktüerya bölümleri öne çıkıyor (SEDDK uzman yardımcısı alımı haberi).

Aktüerya raporu, görevlendirilen aktüer ve çalışma yasakları

Aktüer, düzenleyicinin belirlediği belgeleri onaylar, şirketin mali bünyesine ilişkin öngörüde bulunur ve yükümlülüklerin karşılanmasını sürekli izler (md. 11/1). Hesap tahminlerini raporla yönetim kuruluna açıklar; yanlış uygulamaları ve onaylamadığı belgeleri gerekçesiyle yönetim kurulu başkanlığına ve düzenleyiciye yazılı bildirir (md. 11/2 ve 11/4).

Aktüerya raporu her yıl nisan sonuna kadar gönderilir; birden fazla aktüerle çalışan şirket raporu hazırlamak üzere aktüerlerden birini görevlendirir (md. 11/5). “Sorumlu aktüer” ifadesi 5684 sayılı Kanun’da ve Yönetmelik’in yürürlükteki metninde geçmez; Yönetmelik bu görev için ayrı sınav veya deneyim şartı koymaz.

Aktüer mesleki sırları yalnızca kanunla yetkili mercilere açıklayabilir (md. 14/2) ve görevi sürerken acente, broker veya sigorta eksperi olarak çalışamaz (md. 15/4). Eksperlik yolu sigorta eksperi nasıl olunur rehberinde.

Disiplin cezaları, üç yılda bir eğitim ve sicil kaydının yenilenmesi

Sicile kayıtlı aktüer üç yılda bir, toplam en az beş gün SEGEM nezdindeki eğitimlere katılır (md. 15/3). İhlallerde savunma alındıktan sonra dört kademeli disiplin cezası verilir; hükümler Listedeki stajyer ve yardımcı aktüerlere de uygulanır (md. 17/7 ve 17/11).

Kaynak: Aktüerler Yönetmeliği md. 17.

Durdurma cezasından sonraki beş yıl içinde aynı fiili tekrarlayanın kaydı silinir; fiilin üzerinden üç yıl geçmişse soruşturma açılamaz (md. 17/9-10). Kendi isteğiyle kaydını sildiren kişi, son bir yıl içinde belirlenen eğitime katıldığını belgelerse yeniden kaydolur; disiplin cezasıyla silinen başvuramaz (md. 18/3). Duyurular Kariyer ve SEGEM sayfasında, 2026 takviminin tamamı 2026 aktüerlik sınav takvimi haberinde.