Yangın sigortası nedir?

Yangın teminatının kapsamı: bina, eşya ve söndürme masrafları

Yangın sigortası, yangının, yıldırım düşmesinin ve infilakın (patlama) sigortalı bina veya eşyada doğrudan yol açtığı maddi zararı poliçedeki sigorta bedeline kadar karşılar; bunların çıkardığı duman, buhar ve hararetin doğrudan neden olduğu zarar da teminata girer (Yangın Sigortası Genel Şartları A.1). Konut ve işyeri paket poliçelerinin çekirdeğini bu teminat oluşturur; deprem, hırsızlık, cam kırılması gibi diğer riskler ayrı ek teminat veya ayrı genel şartla eklenir. Riziko gerçekleştiğinde söndürme, yangını durdurma ve kurtarma amacıyla yapılan yıkım ve boşaltmalardan doğan zararlar ile zararı azaltmak için yapılan makul masraflar da sigortacı tarafından ödenir (B.2). Temeller, istinat duvarları, sabit tesisat, asansör ve anten gibi eklentiler poliçede ayrıca yazılmadan bina bedeline dahildir; bahçe duvarı, havuz, tablo, antika, nakit ve mücevher gibi kalemler ise yalnızca bedelleri poliçede ayrıca belirtilirse kapsama girer (A.2, A.3.3). Savaş, nükleer riskler ve kamu otoritesinin el koyma gibi tasarrufları teminat dışıdır (A.4.1–A.4.3).

Ek teminatlarla genişleyen kapsam: deprem, sel, dahili su ve fırtına

Yangın poliçesi tek başına yalnızca yangın, yıldırım ve infilakı kapsar; diğer riskler genel şartların ek sözleşme mekanizmasıyla eklenir. Deprem, yanardağ püskürmesi, grev, kargaşalık ve terörün kendi zararı ek sözleşme yoksa hiç ödenmez; bu olayların çıkardığı yangın da aynı şekilde teminat dışıdır (A.3.1). Sel, dahili su, kar ağırlığı, fırtına ve taşıt çarpması gibi risklerde ise ek sözleşme olmasa da bu olayların çıkardığı yangın ve infilak zararı ödenir; olayın kendi verdiği zarar için ayrı ek teminat şarttır (A.3.2).

Kaynak: Yangın Sigortası Genel Şartları A.3.1–A.3.2.

Eksik sigorta ve muafiyetin tazminata etkisi: 800.000 TL’lik dükkân örneği

Sigorta bedeli hasar anındaki gerçek değerin altındaysa kısmi hasar, bedelin değere oranı kadar ödenir (TTK md. 1462; A.5). Örnek: yeniden yapım değeri 800.000 TL olan bir dükkânın bedeli poliçede 560.000 TL yazılı; kısa devre sonrası çıkan yangın 100.000 TL zarar verdi ve poliçede 5.000 TL tenzili muafiyet var.

1. Oran: 560.000 ÷ 800.000 = %70.
2. Orantılı hasar: 100.000 × %70 = 70.000 TL.
3. Muafiyet sonrası ödeme: 70.000 − 5.000 = 65.000 TL.
4. İşletmede kalan zarar: 30.000 + 5.000 = 35.000 TL.

Bedel değere eşit olsaydı ödeme 95.000 TL olurdu; aradaki 30.000 TL’lik fark, eksik sigortanın bedel güncellenmediğinde ne kadar maliyetli olabileceğini gösterir. Tam hasarda orantı uygulanmaz; sigortacı sorumluluğunun üst sınırı olan sigorta bedelini öder (TTK md. 1461).

Hasar ihbarı, ödeme süreleri ve sık yapılan hatalar

Hasarı öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde sigortacıya bildirmeniz gerekir; deprem klozunda bildirim, 72 saatlik sürenin bitiminden ve her hâlde öğrenmeden itibaren en geç 5 gün içinde yapılır (B.1.1). Sigortacı, belgelerin verilmesinden itibaren 1 ay içinde incelemesini tamamlar; kesinleşen tazminat en geç 1 ay içinde ödenir (B.3, B.8.1). Sık yapılan hatalar: bina bedelini yıllarca güncellememek, mücevher ve nakit gibi kalemleri poliçede ayrıca yazdırmamak ve sel ile dahili suyu aynı teminat sanmak. Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıldır (C.10; TTK md. 1420). Konut ve işyeri poliçelerinde yangın teminatının işleyişi konut sigortası rehberinde ve işyeri sigortası rehberinde örneklerle anlatılır; deprem teminatının DASK ile ilişkisi için DASK rehberine bakabilirsiniz.