Sermaye yeterliliği oranı nedir?
Sermaye yeterliliği oranı, bir sigorta, reasürans veya emeklilik şirketinin özsermayesinin, yönetmelikte tanımlanan yöntemle hesaplanan gerekli özsermaye tutarına bölünmesiyle bulunan ve şirketin yükümlülüklerini karşılama gücünü gösteren orandır.
Sermaye yeterliliği oranı nasıl hesaplanır: özsermaye ve gerekli özsermaye
Sermaye yeterliliği oranı, bir sigorta şirketinin mevcut özsermayesinin, yönetmelikte tanımlanan yöntemlerle hesaplanan tutarların yüksek olanı esas alınarak bulunan “gerekli özsermaye”ye bölünmesiyle elde edilir ve yüzde olarak ifade edilir. Oran, şirketin üstlendiği riskler karşısında ne kadar mali tampona sahip olduğunu gösterir; SEDDK bu ölçütü sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin mali bünyesini izlemek için düzenli olarak kullanır. Örneğin özsermayesi 1,2 milyar TL, gerekli özsermayesi 1,5 milyar TL olan bir şirkette oran 1.200.000.000 ÷ 1.500.000.000 × 100 = %80’dir (varsayımsal örnek).
Oran hangi bantlarda hangi tedbiri tetikler?
Yönetmelik, oranın düştüğü seviyeye göre kademeli bir tedbir sistemi kurar; her bant, şirketin SEDDK’ya sunacağı belge ve süreyi belirler.
| Sermaye yeterliliği oranı | Yükümlülük ve süre |
|---|---|
| %100 – %115 | 30 gün içinde SEDDK’ya değerlendirme raporu sunulur |
| %70 – %99,99 | 15 gün içinde sermaye açığını kapatma planı sunulur; açık 6 ay içinde kapatılır veya sermayeye mahsuben avans ödenir |
| %33 – %69,99 | 10 gün içinde plan sunulur; oran 3 ay içinde en az %70’e, 6 ay içinde en az %100’e çıkarılır |
| %33’ün altı | SEDDK ilgili şirket için derhal yasal işlem başlatır |
Kaynak: Sigorta ve Reasürans ile Emeklilik Şirketlerinin Sermaye Yeterliliklerinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik md. 9 (RG 23.08.2015/29454; değişiklik RG 31.12.2024/32769).
Yukarıdaki 80 puanlık varsayımsal örnekteki şirket, %70-99,99 bandına girdiği için 15 gün içinde sermaye açığını kapatma planı sunmak ve açığı 6 ay içinde kapatmak zorunda kalır.
2024 değişikliği: hesaplama artık üç ayda bir yapılıyor
31 Aralık 2024 tarihli ve 32769 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik yönetmeliği, oranın hesaplama sıklığını genişletti: 9. maddenin beşinci fıkrasına göre sermaye yeterliliği artık yalnızca yıl sonu için değil, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık dönemlerinin her biri için hesaplanıyor ve şirketler tabloyu o dönemin mali tablo gönderim tarihinde SEDDK’ya iletiyor. Aynı değişiklik, 8. maddenin ikinci fıkrasının (i) bendini ve 9. maddenin ikinci fıkrasını güncelledi, 10. maddeyi de yeniden düzenledi. Sıklığın artması, SEDDK’nın mali bünyesi zayıflayan bir şirketi yıl sonunu beklemeden, üç aylık dönemler içinde tespit edip erken uyarı ve iyileştirme sürecini başlatabilmesini sağlıyor.
Sermaye yeterliliği oranı neyi göstermez?
Sermaye yeterliliği oranı bir bilanço ölçütüdür; belirli bir dönemin hasar ve gider performansını göstermez. Bir şirketin dönem içindeki teknik kârlılığı hasar/prim oranı ve bileşik rasyo ile ölçülür; bu iki gösterge %100’ün üzerinde çıksa bile, yani şirket o dönemde teknik zarar etse bile, özsermayesi yeterliyse sermaye yeterliliği oranı sağlıklı kalabilir. Tersi de mümkündür: teknik kârlılığı iyi olan bir şirketin özsermayesi, hızlı büyüme veya reasürans programındaki bir değişiklik nedeniyle yetersiz kalabilir. Bu yüzden SEDDK, şirketleri değerlendirirken iki tür göstergeye birlikte bakar; oranın %33’ün altına inmesi, 5684 sayılı Kanun’un iyileştirme tedbirleri ve ruhsat iptaline ilişkin hükümleriyle birlikte işleyen bir sürece kapı açar.
Sık sorulan sorular
Sermaye yeterliliği oranı nasıl hesaplanır?
Şirketin özsermayesi, yönetmelikte tanımlanan yöntemlerle hesaplanan tutarların yüksek olanı esas alınarak bulunan gerekli özsermayeye bölünür ve yüzde olarak ifade edilir.
Oran hangi dönemlerde hesaplanır?
31.12.2024 tarihli değişiklikten itibaren oran Mart, Haziran, Eylül ve Aralık dönemleri için hesaplanır; şirketler tabloyu ilgili dönemin mali tablo gönderim tarihinde SEDDK'ya iletir (md. 9/5).
Sermaye yeterliliği oranı %100'ün altına düşerse ne olur?
Yönetmelikteki bantlara göre kademeli tedbirler devreye girer: %70-99,99 bandında 15 gün içinde sermaye açığını kapatma planı sunulur ve açık 6 ay içinde kapatılır; %33-69,99 bandında 10 gün içinde plan sunulur ve oran 3 ayda en az %70'e, 6 ayda en az %100'e çıkarılır.
Sermaye yeterliliği oranı %33'ün altına düşerse ne olur?
SEDDK ilgili şirket için derhal yasal işlem başlatır; bu süreç 5684 sayılı Kanun'un iyileştirme tedbirleri ve ruhsat iptaline ilişkin hükümleriyle birlikte yürür (bkz. sigorta şirketi).
Sermaye yeterliliği oranı ile bileşik rasyo aynı şeyi mi ölçer?
Hayır. Bileşik rasyo bir dönemin hasar ve faaliyet gideri oranlarını toplayarak teknik kârlılığı ölçer; sermaye yeterliliği oranı ise şirketin mevcut özsermayesinin üstlendiği risklere karşı yeterli olup olmadığını, yani mali gücünü ölçer.
İlgili terimler
- Sigorta şirketiInsurance company
- Sigorta şirketi, Türkiye'de anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulan, SEDDK'dan branş bazında faaliyet ruhsatı alarak sigorta sözleşmesi yapan ve riziko gerçekleştiğinde tazminat veya sigorta bedelini ödemeyi üstlenen kuruluştur (5684 sayılı Kanun md.
- ReasüransReinsurance
- Reasürans, bir sigorta şirketinin (sedan şirket) poliçelerle üstlendiği riskin bir bölümünü, ödediği prim karşılığında başka bir sigorta veya reasürans şirketine devretmesidir; sigortalı bu sözleşmenin tarafı değildir ve poliçesindeki hak ve yükümlülükleri değişmez.
- Bileşik rasyoCombined ratio
- Bileşik rasyo, bir sigorta şirketinin veya branşının hasar/prim oranı ile faaliyet gideri oranının toplanmasıyla bulunan orandır; yatırım geliri hariç yalnızca sigortacılık faaliyetinin kârlılığını ölçer.
- Hasar/prim oranıLoss ratio
- Hasar/prim oranı, bir sigorta branşında belirli bir dönemde gerçekleşen ödenen ve muallak hasarların toplamının, aynı dönemde kazanılan prime bölünmesiyle bulunan ve yüzde olarak ifade edilen orandır; branşın hasar maliyetinin prim gelirine göre ağırlığını gösterir.
- AktüerActuary
- Aktüer, sigorta ve emeklilik şirketlerinde istatistik, matematik, finansman ve demografi yöntemleriyle prim, teknik karşılık ve yatırım getirisi hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan, riskleri ölçüp geleceğe yönelik tahminler yapan ve SEDDK'nın Aktüerler Sicili'ne kayıtlı kişidir.