Risk hayat sigortası nedir?

Risk hayat sigortasında prim neden birikime dönüşmez?

SEDDK Hayat Sigortası Genel Şartları’nın 8. maddesi hayat sigortalarını iki temel teminata ayırır: vefat ve yaşam. Risk hayat sigortası bu ikisinden yalnızca vefat teminatını içerir; sigortalı poliçe süresinde ölürse lehtara veya kanuni hak sahiplerine sigorta bedeli ödenir, süre sonunda hayattaysa herhangi bir ödeme yapılmaz. Ödenen prim, o dönemde üstlenilen ölüm riskinin fiyatlandırılmasına gider; bu yüzden poliçede birikim veya yatırım payı oluşmaz. Farkı birikimli hayat sigortasıyla karşılaştırınca netleşir: TTK md. 1500 ve 1501’de düzenlenen ayrılma değeri ve ödünç alma hakları, ancak poliçe bir yıl yürürlükte kaldıktan ve bir yıllık prim ödendikten sonra ve yalnızca birikim içeren sözleşmelerde doğar; risk poliçesinde bu haklar hiç oluşmaz.

Risk hayat sigortasının tipik kullanım alanları: aile geliri ve grup poliçesi

Risk hayat sigortası, tek bir gelirle ayakta duran hanelerde o gelirin ani kaybına karşı kullanılır; teminat bedeli genellikle geride kalanların belirli bir süre ihtiyaç duyacağı gelir ile ödenmemiş borçların toplamından hesaplanır. Ürün, grup hayat sigortasının da en sık rastlanan biçimidir: TTK md. 1496 uyarınca en az 10 kişilik işveren veya kurum gruplarında kurulan sözleşmelerde teminat çoğunlukla yalnızca ölüm hâlini kapsar ve birikim taşımaz. Krediyle bağlantılı bir ihtiyaçta ayrı bir ürün devreye girer: kredi bağlantılı hayat sigortası da yalnızca ölüm hâlinde öder ve birikim oluşturmaz, ama teminat tutarı risk poliçesindeki gibi sabit kalmaz; kalan kredi borcuna göre taksit taksit azalır.

32 yaşında bir hanede risk teminatı nasıl hesaplanır?

Doğru teminat tutarı, geride kalanların gelir ihtiyacı ile ödenmemiş borçların toplamından mevcut kaynakların düşülmesiyle bulunur; yöntem hayat sigortası rehberinde ayrıntılıdır. Aşağıdaki hesap varsayımsaldır: 32 yaşında, yıllık net geliri 600.000 TL olan bir kişi, ailesinin 10 yıl boyunca bu gelire ihtiyaç duyacağını öngörüyor; konut kredisinin kalan borcu 900.000 TL, birikimi ise 150.000 TL.

Kaynak: Sigortalk’ın varsayımsal örneğidir; tutarlar kişisel duruma göre değişir ve bir sigorta teklifi değildir.

Teminat bedeli teklif aşamasında sağlık beyanına ve şirketin risk kabul kurallarına göre kesinleşir. Risk poliçesi çoğunlukla yıllık yenilenir ve yenilemede prim yaşla birlikte yükselir, çünkü fiyatlama o yaştaki ölüm olasılığına dayanır.

Risk hayat sigortası priminde tam vergi indirimi

Gelir Vergisi Kanunu’nun 63. ve 89. maddelerine göre kendiniz, eşiniz ve küçük çocuklarınız için ödediğiniz ölüm ve kaza gibi risk primlerinin tamamı gelir vergisi matrahından indirilir; aynı indirim birikimli hayat sigortası priminde %50 ile sınırlıdır. İndirim, ödendiği yılda ücretlilerde ücretin, beyanname verenlerde beyan edilen gelirin %15’ini ve yıllık asgari ücret tutarını (2026’da 396.360 TL) aşamaz. Örneğin yıllık geliri 800.000 TL olan biri yalnızca risk hayat sigortasına 60.000 TL prim ödediğinde, bu tutar 120.000 TL’lik oran sınırının (800.000 × %15) altında kaldığı için primin tamamı indirilir; aynı kişi birikimli poliçeye prim ödeseydi yalnızca yarısı indirim konusu olurdu. Kredi bağlantılı hayat sigortası primleri de bu tam indirimden yararlanır.