Kredi bağlantılı hayat sigortası nedir?
Kredi bağlantılı hayat sigortası, bir banka kredisiyle ilişkilendirilen ve kredi süresinde ölüm hâlinde kalan borcu kapatmaya yönelik hayat sigortasıdır. Açık talep olmadan yaptırılamaz ve teminat tutarı kalan borca göre zamanla azalır (Yönetmelik md. 10 ve 13).
Açık talep şartı ve şirket seçme hakkı
Kredi bağlantılı hayat sigortası kanunen zorunlu değildir. Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği’nin 13. maddesine göre yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmiş açık talep olmadan kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz ve sigorta şirketini seçme hakkınız sınırlandırılamaz. Kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, bankayı dain-i mürtehin gösteren başka şirketin poliçesi kabul edilmek zorundadır; belirli bir şirkete sigorta yaptırma şartı hükümsüzdür.
Bu ürün, klasik hayat sigortasından tek bir noktada ayrılır: teminat tutarı sabit değildir, kredinin kalan bakiyesine göre taksit taksit azalır (md. 10/1). Kredi tamamen ödendiğinde teminat da sıfırlanır ve poliçe kendiliğinden sona erer.
1 ay içinde başka poliçe verirseniz: tam iade kuralı
Bankanın aracılık ettiği poliçeyi 1 ay içinde başka bir şirketin uyumlu poliçesiyle değiştirirseniz eski poliçe başlangıcından itibaren iptal edilir ve ödediğiniz prim 5 iş günü içinde kesintisiz iade edilir (md. 11/1). Bu sürenin ardından yapılan değişiklikte iade gün esasına göre veya birikimli poliçede ayrılma değeri üzerinden hesaplanır.
| Senaryo (varsayımsal) | Prim | İbraz zamanı | İade |
|---|---|---|---|
| Yıllık 24.000 TL prim, poliçe başlangıcından 20 gün sonra ibraz | 24.000 TL | 1 ay içinde | 24.000 TL, 5 iş günü içinde |
| Aynı poliçe, başlangıçtan 95 gün sonra ibraz | 24.000 TL | 1 aydan sonra | 24.000 × 270 ÷ 365 = 17.753,42 TL |
Kaynak: Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği md. 11/1; tutarlar varsayımsal örnektir.
Kredi erken kapanırsa veya yapılandırılırsa poliçe ne olur?
Kredi borcu vadesinden önce ödenirse veya yapısı değişirse, banka sizi bilgilendirip onayınızı aldıktan sonra üç yoldan biri uygulanır: poliçe mevcut şartlarıyla sürdürülür, sona erdirilir ya da teminat tutarı ve süresi yeni borç yapısına göre yeniden düzenlenir (md. 10/3). Onayınız olmadan bu seçeneklerden biri size dayatılamaz. Bankanın alacaklı olarak kayıtlı olduğu poliçede cayma ve ayrılma talepleri, bankaya bildirildiği günü izleyen 5. iş gününün sonunda sonuç doğurur (md. 14/1).
Yenilemeli poliçe yenilenmezse banka bunu vade sonundan itibaren 5 iş günü içinde size bildirmek zorundadır (md. 12/3); yenileme sorumluluğu kredi kullanan kişiye aittir, banka yalnızca vade sonundan 15 iş günü önce bilgilendirme yapar (md. 12/1-2).
Sağlık beyanı ve ön inceleme kuralı
Sözleşme kurulurken bildiğiniz veya bilmeniz gereken önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüsünüz; bu genel kural ihbar yükümlülüğü maddesinde ayrıntılıdır. Kredi bağlantılı poliçeye özgü ek bir güvence de vardır: şirket, sağlık beyanınızı 1 ay içinde incelemezse, daha sonra kasıtlı beyan ihlali gerekçesiyle tazminat reddedemez (md. 13/3). Sözleşmenin sona erdirilme yöntemi de kurulduğu yöntemden daha ağır olamaz (md. 13/5).
Gün esaslı iade hesabınızı poliçe iptal ve iade hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz; şirket seçme hakkı, teminat azalışı ve vefat tazminatı süreci hayat sigortası rehberinde örneklerle anlatılır.
Sık sorulan sorular
Kredi çekerken hayat sigortası yaptırmak zorunlu mu?
Hayır. Yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmiş açık talebiniz olmadan kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz; yaptırmak isterseniz sigorta şirketini siz seçersiniz (Yönetmelik md. 13/1).
Bankanın sunduğu poliçe yerine başka şirketinkini verebilir miyim?
Evet. Kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, bankayı dain-i mürtehin gösteren poliçeyi başlangıçtan itibaren 1 ay içinde bankaya verirseniz eski poliçe baştan iptal edilir ve prim 5 iş günü içinde kesintisiz iade edilir (md. 11/1).
Kredi vadesinden önce kapanırsa poliçe ne olur?
Banka sizi bilgilendirip onayınızı aldıktan sonra poliçe mevcut şartlarıyla sürdürülür, sona erdirilir veya teminat yeni borç yapısına göre yeniden düzenlenir; onayınız olmadan bu seçeneklerden biri dayatılamaz (md. 10/3).
Teminat tutarı nasıl belirlenir?
Teminat, kalan kredi borcuyla uyumlu olacak şekilde yıllık veya taksit dönemine göre azalan bir tutar olarak kurulur; kredi vadesi boyunca kredi kullanan aleyhine yenileme kriterleri değiştirilemez (md. 10/1 ve 13/2).
Sağlık beyanımın incelenmesi gecikirse ne olur?
Şirket beyanı 1 ay içinde incelemezse, sonradan kasıtlı beyan ihlali ileri süremez; bu süre geçtikten sonra poliçe, incelenmiş kabul edilir (md. 13/3).
İlgili terimler
- Hayat sigortasıLife insurance
- Hayat sigortası, sigortacının prim karşılığında sigortalının ölümü veya belirli bir süre sonunda hayatta olması hâlinde poliçede yazılı sigorta bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir; vefat ve yaşam olmak üzere iki temel teminatı vardır (TTK md.
- Vefat teminatıDeath benefit
- Vefat teminatı, hayat sigortalısının poliçe süresinde teminat dışı bir sebeple ölmesi hâlinde sigorta bedelinin lehtara veya kanuni hak sahiplerine ödenmesini sağlayan temel hayat sigortası teminatıdır (TTK md.
- Dain-i mürtehinLoss payee
- Dain-i mürtehin, sigortalı bir malın üzerinde rehin veya ipotek hakkı bulunan ve bu hakkını korumak için poliçeye alacaklı olarak kaydettiren kişi ya da kurumdur.
- Cayma hakkıRight of withdrawal
- Cayma hakkı, sigorta ettirenin kanunda veya sözleşmede öngörülen hâllerde, gerekçe göstermeksizin ve genellikle kısmi ya da tam prim iadesiyle sözleşmeden dönebilmesidir; süresi ve koşulları sigorta türüne göre değişir.
- Sigorta ettirenPolicyholder
- Sigorta ettiren, sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde güvence altına almak üzere sigortacıyla sigorta sözleşmesini kuran ve primi ödemekle yükümlü kişidir (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik md.