Üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortası nedir?

Kapsam: bedeni ve maddi zarar, haklı ve haksız taleplere karşı koruma

Üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortası, sigortalının poliçede belirtilen sıfat, faaliyet veya hukuki ilişkisi nedeniyle üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğu karşılar. Genel Şartlar’ın 1. maddesine göre teminat iki başlıkta toplanır: üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya sağlığının bozulması ile üçüncü şahıslara ait mallarda oluşan ziya ve hasar. Poliçe, sigortalıyı yalnızca haklı taleplere karşı değil, yersiz ve aşırı taleplere karşı da korur; yani sigortacı, asılsız bir talebin savunmasını da üstlenir. Sigortalı bir tüzel kişiyse, organlarının görevlerini ifa ederken üçüncü kişilere verdiği zararlar da kapsama girer (md. 2).

Bu ürün, işyeri, mağaza, site yönetimi veya serbest meslek gibi faaliyetin doğası gereği üçüncü kişilerle sürekli temas hâlindeki sigortalılar için düzenlenir. Örneğin bir mağazada rafın devrilip müşteriyi yaralaması ve yanındaki üründe hasar oluşturması durumunda, tedavi masrafı ile ürün bedeli, poliçedeki kişi başı ve olay başı limitler dahilinde karşılanır (varsayımsal örnek).

Kaynak: Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları md. 1, 2, 9.

Teminat dışında kalan haller: aile efradı, motorlu araç ve emanet mal

Genel Şartlar’ın 3. maddesi teminat dışı hâlleri tek tek sayar. Kasıtlı veya bilerek sebep olunan zararlar, sözleşmeden doğan sorumluluk ölçüsünü aşan talepler ve sigortalıya hizmet veya vekâlet ilişkisiyle bağlı kişilerin talepleri kapsam dışıdır. Aile efradı tanımı da maddede nettir: eş, alt ve üst soy (evlatlık dahil) ile birlikte oturma şartıyla kardeş, damat, gelin ve diğer akrabalar. Motorlu araç, motosiklet ve hava taşıtı sürücüsü, zilyedi veya sahibine yönelen talepler; otomobil, motosiklet, at, boks-güreş gibi yarış ve müsabakalara katılımdan doğan talepler de teminat dışındadır. Üçüncü kişiye ait olup kira, ödünç veya emanet yoluyla sigortalının elinde ya da gözetiminde bulunan mallardaki zarar ile sigortalının imal veya teslim ettiği ürünün kusurundan doğan talepler de aynı şekilde kapsam dışıdır (md. 3).

Ek sözleşmeyle genişletilebilen teminatlar

Bazı riskler yalnızca taraflarca kararlaştırılırsa teminata girer: sigortalının gayrimenkulündeki veya işletmesindeki asansör ve yük asansörünün (monte-charge) üçüncü kişilere vereceği zarar, Borçlar Kanunu md. 478-480 uyarınca otelci ve garajcıların misafir eşyasına ilişkin sorumluluğu, deprem, sel, su basması, heyelan, yanardağ püskürmesi, infilak, yangın, duman, sis ve buhar kaynaklı sorumluluk bunlar arasındadır (Genel Şartlar md. 3/B). Bu genişletmeler poliçeye ayrıca yazılmadıkça standart teminata dahil olmaz.

Tazminat süreci ve zamanaşımı

Zarar hâlinde sigortacı, tazminat talep eden üçüncü kişiyle doğrudan temasa geçip anlaşma yapma hakkına sahiptir; dava açılırsa sigortalı adına davayı sigortacı takip eder ve dava masraflarını, poliçe limitini aşmamak kaydıyla öder (md. 9). Sigortalı, sigortacının açık izni olmadan talebi kabul edemez veya ödeme yapamaz; hasar vukuunda kendine düşen yükümlülüklere uymazsa, kusuru kendisinden kaynaklanmadığını ispat edemediği sürece sigortacı tazmin yükümlülüğünden kurtulur (md. 10). Sigortacı, zarar görene ödediği tazminat tutarınca halefiyet yoluyla sigortalının varsa asıl kusurlu üçüncü kişilerden rücu hakkını kullanabilir (TTK md. 1472). Sözleşmeden doğan bütün talepler iki yılda zamanaşımına uğrar (md. 15); bu süre, işletmelerin karşılaştığı diğer sorumluluk sigortalarıyla birlikte sorumluluk sigortaları rehberinde karşılaştırmalı olarak ele alınır.