Devlet destekli tarım sigortası nedir?
Devlet destekli tarım sigortası, üreticinin ürününü, serasını, hayvanını veya kovanını doğal afet, kaza ve hastalık risklerine karşı güvenceye alan; 5363 sayılı Kanun'a göre yalnızca TARSİM havuzunca sunulan ve priminin bir kısmını devletin karşıladığı sigortadır.
TARSİM havuz sistemi: kim ne yapar?
Devlet destekli tarım sigortası, üreticinin ürününü, serasını, hayvanını veya kovanını doğal afet, kaza ve hastalık risklerine karşı güvenceye alan ve priminin bir kısmını devletin karşıladığı sigortadır. Dayanağı 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’dur; kanun kapsamındaki teminatları yalnızca tüzel kişiliği olan Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) verir, sözleşmeler havuzun belirlediği standart poliçelerle yapılır (md. 4, 14). Sigorta şirketleri ve acenteleri poliçeyi düzenler, topladıkları primin tamamını havuza devreder ve tahsil edilen kısım üzerinden komisyon alır; hasar tespiti, prim tahsili, tazminat ödemesi ve reasürans havuzun görevidir (md. 4, 9).
2026’da devlet prim desteği: %50, %60 ve %70 oranları
31 Aralık 2025 tarihli ve 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 2026’da hangi ürünün hangi oranda destekleneceğini belirler (md. 2). Destek poliçe düzenlenirken primden düşülür; üretici yalnızca kalan payı öder.
| Ürün veya teminat | Devlet prim desteği (%) |
|---|---|
| Dolu paketi, sera, mantar, hayvan hayat, kümes, su ürünleri, arıcılık | 50 |
| Açık alan meyve, yağgülü, enginar ve meyve-bağ fidanlarında don | 70 |
| Köy bazlı verim sigortası ve Temel Sigorta Paketi | 70 |
| Büyükbaş dar kapsamlı-2 tarifesi (20 ay ve üzeri dişi süt sığırı) | 60 |
Kaynak: 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki md. 2 (Resmî Gazete 31.12.2025/33124, 5. mükerrer), yürürlük 1 Ocak 2026. Payınıza düşen tutarı TARSİM devlet desteği hesaplama aracında görebilirsiniz.
Devlet desteği düşüldükten sonra üreticiye kalan pay da tek seferde tahsil edilmez: bitkisel ürün ve köy bazlı verim sigortasında üretici payının %15’i, sera sigortasında %25’i, hayvan hayat, kümes hayvanları, su ürünleri ve arıcılık sigortasında %25’i poliçe düzenlenirken peşin alınır; kalan tutar taksitle tahsil edilir (TARSİM Sıkça Sorulan Sorular). Muafiyet, müşterek sigorta veya teminat dönemi standart seçenek dışında seçilirse devlet desteği tutarı, standart seçenekteki destek tutarını aşamaz (Karar eki md. 2, fıkra 5).
Poliçenin ön şartı: Bakanlık kaydı ve son kabul tarihi
Teminat yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı kayıt sistemlerine kayıtlı çiftçiye verilir; bitkisel üründe bu kayıt Çiftçi Kayıt Sistemi’dir (ÇKS) ve her yıl güncellenmesi gerekir. Başvuru, ürün, il, ilçe ve köy bazında ilan edilen ilk ve son kabul tarihleri arasında yapılır; son kabul tarihinden sonra yalnızca risk incelemesiyle dolu paketi verilebilir. İsteğe bağlı iptalde son kabul tarihine kadar gün esası, sonrasında kısa dönem esası tablosu uygulanır.
Sigortasız üreticinin kaybettiği hak
5363 sayılı Kanun’un 17. maddesi üreticiyi doğrudan bağlar: uygulama yılında sigorta kapsamına alınan riskler için poliçe yaptırmayan üretici, 2090 sayılı Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun’dan yararlanamaz. Hasar, bitkisel üründe don için 10 gün, diğer risklerde 15 gün içinde TARSİM’e bildirilir; eksper tespiti tamamlandıktan sonra kesinleşen tazminat en geç 30 gün içinde ödenir, ancak ödeme hasat tarihinden önce yapılmaz. Zarar miktarında uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurulabilir.
Ayrıntılı prim hesabı, muafiyet oranları ve hasar süreci TARSİM rehberinde yer alır.
Sık sorulan sorular
Devlet destekli tarım sigortasını kim verir?
Yalnızca Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) verir; poliçeyi TARSİM'e üye sigorta şirketinin acentesi düzenler, riskin ve primin tamamı havuza devredilir (5363 sayılı Kanun md. 4 ve 14).
2026'da devlet prim desteği oranı ne kadar?
10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na göre genel oran %50'dir; don, köy bazlı verim sigortası ve Temel Sigorta Paketi'nde %70'e, büyükbaş dar kapsamlı-2 tarifesinde %60'a çıkar (Karar md. 2).
Tarım sigortası yaptırmayan çiftçi ne kaybeder?
Uygulama yılında sigorta kapsamına alınan riskler için poliçesi olmayan üretici, 2090 sayılı Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun'dan yararlanamaz (5363 sayılı Kanun md. 17).
Devlet destekli tarım sigortası için ÇKS kaydı şart mı?
Evet, bitkisel üründe. Poliçe yalnızca Çiftçi Kayıt Sistemi'nde o yıl için güncellenmiş kaydı olan çiftçiye düzenlenir; beyan kayıtla uyuşmazsa poliçe kayıt düzeltildikten sonra yapılır.
TARSİM tazminatı ne zaman ödenir?
Hasar dosyası tamamlandıktan sonra kesinleşen tazminat en geç 30 gün içinde banka kanalıyla ödenir; bitkisel ürün sigortasında ödeme kural olarak hasat tarihinden önce yapılmaz.
İlgili terimler
- MuafiyetDeductible
- Muafiyet, hasarın poliçede kararlaştırılan tutar veya oran kadar kısmının sigortacı tarafından ödenmeyip sigortalıda kalmasıdır.
- EksperInsurance loss adjuster / surveyor
- Eksper, sigortalı bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat inceleyip belirleyen, SEDDK'dan ruhsat alarak TOBB Sigorta Eksperleri Levhası'na kayıtlı bağımsız uzmandır.
- Hasar ihbarıClaim notification
- Hasar ihbarı, sigortalının veya hak sahibinin bir rizikonun gerçekleştiğini sigorta şirketine bildirmesidir; süresi branşa göre değişir, süresinde yapılmazsa gecikme yüzünden büyüyen zarar tazminattan düşülebilir.
- Kısa dönem esasıShort-rate basis
- Kısa dönem esası, sigortalının kendi isteğiyle erken iptal ettiği poliçelerde, kalan süreye orantılı gün esası yerine şirketin kısa süreli tarife tablosuna göre daha düşük bir prim iadesi hesaplanmasıdır.
- Sigorta tahkimiInsurance arbitration
- Sigorta tahkimi, sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki uyuşmazlıkların mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesindeki bağımsız hakemler eliyle çözüldüğü, şirketin sisteme üye olmasına bağlı ihtiyari bir usuldür.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.