TARSİM devlet destekli tarım sigortası rehberi 2026: prim desteği, poliçe ve hasar

5363 sayılı Kanun: TARSİM havuz sistemi nasıl işler?

Devlet destekli tarım sigortası, üreticinin ürününü, serasını, hayvanını ve kovanını doğal afet, kaza ve hastalık risklerine karşı güvenceye alan ve priminin bir kısmını devletin ödediği sigortadır. Dayanağı, 14 Haziran 2005’te kabul edilip 21 Haziran 2005 tarihli ve 25852 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’dur. Kanun kapsamındaki teminatları yalnızca tüzel kişiliği olan Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) verir; sözleşmeler havuzun belirlediği standart poliçelerle yapılır (md. 4, 14).

Şirketler topladıkları primin tamamını havuza devreder ve tahsil edilen kısım üzerinden komisyon alır (md. 4). Havuzu, katılımcı şirketlerin eşit paylı ortağı olduğu anonim şirket işletir; havuzun gelirleri vergi, resim ve harçtan muaftır (md. 7, 9).

Kaynak: 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu (mevzuat.gov.tr, Eylül 2026 metni).

Kanunun üreticiyi doğrudan bağlayan hükmü 17. maddedir: uygulama yılında sigorta kapsamına alınan riskler için poliçe yaptırmayan üretici, 2090 sayılı Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun’dan yararlanamaz. Havuzun reasürans korumasını aşan hasar fazlasının Cumhurbaşkanınca belirlenen kısmını devlet üstlenir (md. 16).

2026’da TARSİM kapsamındaki ürünler ve riskler

2026’da hangi ürünün hangi riske karşı sigortalanacağını 31 Aralık 2025 tarihli ve 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın eki belirler; teminat yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı kayıt sistemlerine kayıtlı çiftçilere verilir. Bitkisel üründe dolu ana riski; fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını ile taşıt çarpmasıyla birlikte “dolu paketi” olarak verilir. İsteğe bağlı ek teminatlar paket olmadan tek başına alınamaz.

Kaynak: 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki, md. 1 (Resmî Gazete, 31.12.2025, sayı 33124, 5. mükerrer).

Risk incelemesinde uygun görülmeyen tesis, işletme, ürün ve riskler sigortalanmaz. Havuzun sigortalamadığı ya da genel şartlarla kapsam dışı bıraktığı kayıplar, Kanun’un 17. maddesindeki uygulama yılı riskleri arasında sayılmaz (Karar md. 1/13–14).

2026 devlet prim desteği oranları: %50, %60 ve %70

Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki Karar’a göre devlet, kapsamdaki riskler için sigorta priminin genel olarak %50’sini Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesinden havuza aktarır; don riskinde, verim sigortalarında ve Temel Sigorta Paketi’nde oran %70’e çıkar (Karar md. 2). Destek poliçe düzenlenirken primden düşülür, üretici yalnızca kalan payı öder.

Kaynak: 10801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki, md. 2 (yürürlük 1 Ocak 2026).

Don teminatında standart dışı muafiyet, müşterek sigorta veya teminat dönemi seçilirse destek, standart seçenekteki desteği geçemez (Karar md. 2/5; Tarife md. 2.4). Haksız ödenen destek 6183 sayılı Kanun’daki gecikme zammı oranlarıyla hesaplanan faiziyle geri alınır; haksız yararlanan üretici, idari hata dışında 5 yıl hiçbir destekleme programından yararlanamaz (md. 4).

TARSİM primi nasıl hesaplanır: bedel, tehlike bölgesi ve indirimler

TARSİM primi, sigorta bedelinin poliçedeki her risk için parselin tehlike bölgesine karşılık gelen tarife oranıyla çarpılıp toplanmasıyla bulunur (Tarife ve Talimatlar md. 5). Sigorta bedeli, arazideki ürün miktarı veya verimi ile birim fiyattan hesaplanır; üretici ikisini de TARSİM’in belirlediği asgari ve azami sınırlar içinde beyan eder (Genel Şartlar A.3.2). Buğday, arpa, çavdar, tritikale ve yulafta sap isteğe bağlı eklenir; sap bedeli buğdayda ana ürün bedelinin %30’u, arpada %40’ıdır.

Tehlike bölgesi sayısı riske göre değişir: dolu ile sel ve su baskınında 23, fırtınada 12 bölge vardır; hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması, yaban domuzu ve geyikte tek oran uygulanır.

Son 5 yılın en az 2’sinde tazminat alan parselde her riskin primi, hasarlı yıl sayısı ve hasar/prim oranına göre çarpanla artırılır; dolu teminatında çarpan 39’a kadar çıkar. Prim bedelin %99’unu aşarsa o teminat poliçeye alınmaz (md. 7/22–23).

Kaynak: TARSİM, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatları 2026, md. 7. Toplam indirim poliçe priminin %50’sini geçemez.

Adım adım prim hesabı: 50 dekar buğdayda dolu paketi poliçesi

Senaryo: Kadın bir üretici, önceki yılı hasarsız geçen 50 dekar kuru buğday parselini yeniden sigortalatıyor. Verim 400 kg/da, birim fiyat 12 TL/kg; köy dolu için D, fırtına için B, sel için A bölgesinde ve başka indirim kapsamında değil. Verim, fiyat ve bölgeler varsayımsal, oranlar 2026 tarifesindendir.

Kaynak: TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatları 2026, Ek 1, 3, 5.a, 5.b, 6.a ve 6.b.

1. Sigorta bedeli: 400 kg/da × 12 TL/kg × 50 da = 240.000 TL.
2. Tarife fiyatı: Tablodaki riskler toplandığında %2,157 bulunur.
3. Tarife primi: 240.000 × 2,157 ÷ 100 = 5.176,80 TL.
4. İndirimler: Kadın çiftçi (%10) ve hasarsız 1. yıl (%10) indirimleri dolu paket primi üzerinden uygulanır: 5.176,80 × 0,20 = 1.035,36 TL. Poliçe primi 5.176,80 − 1.035,36 = 4.141,44 TL olur.
5. Devlet desteği: Dolu paketinde yazılı primin %50’si devlet tarafından ödenir: 4.141,44 × 0,50 = 2.070,72 TL.
6. Üretici payı ve ödeme: Üretici 2.070,72 TL öder. Bu tutarın %15’i olan 310,61 TL poliçe düzenlenirken, kalan 1.760,11 TL poliçe bitiş tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde tahsil edilir.

Buğday için bitkisel ürün sigortasında don teminatı sunulmaz; kuru tarımda kuraklık ve dondan kaynaklanan verim kaybı köy bazlı verim sigortasının konusudur.

ÇKS kaydından poliçeye: başvuru, son kabul tarihi ve ödeme

Poliçe sürecinin ilk adımı, arazi ve ürün bilgilerinin Bakanlık kayıt sisteminde o yıl için güncellenmesidir; kayıt ve hatalı Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) bilgisinin düzeltilmesi il veya ilçe müdürlüğünde yapılır (TARSİM SSS).

1. Başvuru: Poliçeyi TARSİM’e üye 23 sigorta şirketinin yetkili acenteleri düzenler. Acente beyanı Bakanlık kayıtlarıyla karşılaştırır; iki bilgi farklıysa poliçe kayıt güncellendikten sonra düzenlenir (Genel Şartlar A.6).
2. Kabul tarihleri: Bitkisel üründe başvuru, ürün, il, ilçe ve köy bazında ilan edilen ilk ve son kabul tarihleri arasında yapılır.
3. Ürün başına poliçe: Aynı parseldeki her ürün türü ve çeşidi ÇKS’ye ayrı kaydedilir ve ayrı poliçelenir. Farklı parseller tek parsel gibi sigortalatılırsa tazminat sigortalı parselin bedeliyle sınırlı kalır (A.6, C.2).
4. Teminatın başlaması: Teminat poliçe tarihinden, risk incelemeli poliçelerde inceleme talebinden en erken 7 gün sonra ve bitki ilgili gelişme evresine girince başlar. Tarla ürünlerinde dolu paketi için parselin %90’ında bitkinin toprak üstüne çıkması aranır (A.9.1). Poliçe bitiş tarihi, beyan edilen hasat tarihidir (A.8).
5. Ödeme: Prim veya peşinat ödenmezse poliçe teslim edilmiş olsa bile havuzun sorumluluğu başlamaz (C.1).

Kaynak: TARSİM Sıkça Sorulan Sorular (Eylül 2026). Primin tamamı peşin ödenirse %5 indirim uygulanır.

Bitkisel ürün poliçesi tanzimden sonraki 7 gün içinde iptal edilirse prim alınmaz. Son kabul tarihine kadar isteğe bağlı iptalde gün esası, sonrasında kısa dönem esası tablosu uygulanır; poliçe süresinin üçte ikisi geçtiyse ve kış donu priminde iade yapılmaz (Tarife md. 6). Köy bazlı verim sigortasında son kabul tarihinden sonraki iptalde, zorunlu nedenler dışında prim iade edilmez.

Hasar ihbarı ve TARSİM eksper tespiti: süreler ve belgeler

Bitkisel ürün hasarı, rizikodan sonra en kısa sürede ve en geç don hasarında 10, diğer hasarlarda 15 gün içinde TARSİM’e bildirilir; poliçe bitiş tarihinden 15 gün sonra ihbar yapılamaz (Genel Şartlar B.1). Hasar ihbarı ALO TARSİM 172 çağrı merkezi, TARSİM Mobil Uygulama, TARSİM sitesindeki poliçe sorgulama ekranı ya da acente üzerinden yapılır. Bildirimde kimlik veya poliçe numarası, rizikonun günü ve saati, hasar nedeni, ürünün cinsi ve arazinin köyü yer alır.

Kaynak: TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları 2026; TARSİM Sıkça Sorulan Sorular.

• Eksper: Hasarı TARSİM’in görevlendirdiği eksper tespit eder; önce gerçek verimi, sonra hasar oranını belirler (Tarife md. 2.2). Eksperlik ön eleme sınavını SEGEM düzenler, eksper TOBB levha kaydından sonra görev alır (sigorta eksperi nasıl olunur).
• Tespitten önce: Ürünün bakımı sürdürülür, zararın saptanmasını güçleştiren değişiklik yapılmaz. Ürün hasat olgunluğuna gelmişse TARSİM veya eksper onayıyla, uygun yerlerde örnek kısımlar bırakılarak hasada devam edilebilir (B.2).
• Belgeler: Yangın hasarında savcılık sonuç kararı istenir; il veya ilçe geneline yayılan yangınlarda aranmaz (B.1). Hayvan hayat ihbarında kulak küpe numarası bildirilmezse, doğal afet hasarları dışında ihbar alınmaz.
• Ödeme: Tazminat hasat tarihinden önce ödenmez; ürünün tamamen hasar görmesi veya yeniden ekim kararı bu kuralın istisnasıdır. Kısmi hasarlar poliçe bitiminden sonra bir defada ödenir, vadesi gelmiş prim borcu tazminattan mahsup edilebilir (B.7).

Muafiyet ve müşterek sigorta: TARSİM tazminatı nasıl hesaplanır?

Bitkisel ürün tazminatı, eksperin belirlediği hasar oranından önce muafiyet oranı, kalan orandan müşterek sigorta payı düşülerek ve varsa sovtaj dikkate alınarak hesaplanır (Tarife md. 2.3; Genel Şartlar B.5). Müşterek sigorta, hasarın poliçede yazılı yüzdesinin sigortalıda kalmasıdır. Muafiyeti aşmayan hasar ödenmez; birden fazla riskten hasar varsa en yüksek muafiyet bir kez uygulanır.

Kaynak: TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatları 2026, Tablo 3 ve Tablo 5.

240.000 TL bedelli örnek parselde, gerçek verim beyana eşitse:

• Dolu, %40 hasar: %8 muafiyet düşülür, kalan %32. Tazminat 240.000 × 0,32 = 76.800 TL.
• Yaban domuzu, %20 hasar: %8 muafiyetten sonra %12, yani 28.800 TL kalır; %30 müşterek sigorta düşülünce tazminat 20.160 TL olur.
• Dolu, %6 hasar: Hasar muafiyet oranının altında kaldığı için ödeme yapılmaz.
• Erken dönem hasarı: Eksper yeniden ekim kararı verirse hasarlı kısım için sigorta bedelinin %30’una kadar ekim ve bakım masrafı muafiyetsiz ödenir (Tarife md. 2.4).

Verim yüksek beyan edilmişse hesap eksperin belirlediği gerçek verimle yapılır. Düşük beyanda TARSİM en fazla beyan edilen verime kadar sorumludur; hasara rağmen parselde beyandan fazla ürün çıkarsa tazminat ödenmez (Tarife md. 2.2).

Köy bazlı ve parsel bazlı verim sigortası: Tekirdağ 2026 pilotu

Köy bazlı verim sigortası, kuru tarımdaki 9 ürünü dolu paketi dışındaki iklim risklerinden doğan verim düşüşüne karşı korur; 2026’da Tekirdağ ili ve ilçelerinde parsel bazlı pilot olarak uygulanır ve iki modelde de primin %70’ini devlet öder (Karar md. 1/3, md. 2/4). Köy bazlı üründe eksperin referans parsellerde ölçtüğü köy ortalaması eşik verimin altına düşerse köydeki bütün sigortalılar tazminat alır, eşiğe eşit veya üstündeyse kimse alamaz (TARSİM SSS).

Parsel bazlı pilotta aynı formül üreticinin kendi parseline uygulanır: tazminat, parselin eşik verimi ile gerçekleşen verimi arasındaki farkın ekili alan ve birim fiyatla çarpımıdır. Pilot tarifedeki 9 ürün ve bölge oranları Tekirdağ parsel bazlı verim sigortası haberinde yer alıyor.

Kaynak: TARSİM bitkisel ürün ile SEDDK köy ve parsel bazlı verim sigortası tarife ve talimatları 2026; indirimler uygulanmamıştır (Sigortalk hesabı).

• Sulama ve ürün beyanı: Parselin sulandığı, farklı ürün ekildiği veya hiç ekilmediği tespit edilirse tazminat ödenmez, prim de iade edilmez.
• Çift poliçe: Aynı parselde bitkisel ürün poliçesi de varsa ona %10 indirim uygulanır; iki poliçeden ödenecek toplam tazminat, bedeli yüksek olan poliçeyle sınırlıdır.

Devlet destekli tarım sigortası prim üretimi 2025’te 55,4 milyar TL oldu

TSB’nin Aralık 2025 verisine göre devlet destekli tarım sigortalarının prim üretimi 2025’te %68,6 artışla 32,9 milyar TL’den 55,4 milyar TL’ye çıktı; bunun 34,2 milyar TL’si bitkisel ürün sigortasından geldi.

Kaynak: TSB, Direkt ve Endirekt Primler Aralık 2025 dosyası, Karşılaştırmalı Prim Üretimi; toplam satırı yedi branşın toplamıdır (Sigortalk hesabı). Devlet destekli ipek böceği sigortasında 2025’te üretim yok.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın 16 Aralık 2025’te TBMM’de verdiği bilgiye göre 2006’dan bu yana 29,5 milyon TARSİM poliçesi düzenlendi, 57 milyar TL prim desteği verildi ve 64,5 milyar TL tazminat ödendi. Sektörün geneli 2025 prim üretimi haberinde ve prim üretimi verileri sayfasında yer alıyor.

TARSİM poliçesinde sık yapılan hatalar

• Kaydı güncellememek: ÇKS’deki ürün veya alan beyanla uyuşmazsa poliçe düzenlenmez; aynı parseldeki ikinci ürün ayrı kaydedilmedikçe sigortalanamaz.
• Son kabul tarihini kaçırmak: Tarihten sonra yalnızca dolu paketi alınabilir; don gibi isteğe bağlı teminatlar eklenemez.
• Verimi düşük beyan etmek: Prim azalır, ama hasara rağmen beyandan fazla ürün çıkarsa tazminat ödenmez.
• İhbarı geciktirmek: Don hasarında 10, diğer ürün hasarlarında 15 gün, sera ve hayvanda 24 saat sınırı vardır.
• Eksperden önce hasat etmek: Zarar belirlenene kadar hasarlı üründe değişiklik yapılmaz; hasada ancak onayla ve örnek kısımlar bırakılarak devam edilir (Genel Şartlar B.2).
• Bakımı aksatmak: Budama, ilaçlama ve gübreleme zamanında yapılmaz ve hasar bu yüzden artarsa tazminat ödenmeyebilir (C.3).
• Verim sigortasında parseli sulamak: Sulanan parsele tazminat ödenmez, prim iade edilmez.
• Teminat başlamadan oluşan zararı bildirmek: Teminat başlangıcından önceki hasar reddedilir (B.8).
• Hiç sigorta yaptırmamak: Poliçesi olmayan üretici, kapsamdaki riskler için 2090 sayılı Kanun’daki yardımlardan yararlanamaz (5363 md. 17).

Tarım sigortasında uyuşmazlık: tahkim, dava ve zamanaşımı

Eksper tespitine itirazda önce ikinci tespit istenir: yazılı talep ilk tespitten itibaren 7 gün içinde yapılır, TARSİM 5 gün içinde yeni eksper atar (Genel Şartlar B.4). Uyuşmazlık sürerse ve olay tahkim sistemine üyelik tarihinden sonra gerçekleşmişse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 30/12’deki tutara kadar verilen kararlar iki taraf için kesindir (C.9). Başvuru ücretini tahkim başvuru ücreti hesaplama aracında görebilirsiniz.

Sigortalının açacağı davada yetkili mahkeme; havuz merkezinin, sigorta şirketi veya acentenin ikametgâhının ya da rizikonun gerçekleştiği yerin bulunduğu il merkezindeki ticaret davalarına bakan mahkemedir. Sözleşmeden doğan talepler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yılda, her hâlde rizikodan itibaren 6 yılda zamanaşımına uğrar (C.10). Yanlış veya eksik bilgilendirme yüzünden sigorta ettirenin uğradığı zararı sigorta şirketi ve satış kanalları öder (B.7). Branştaki güncel gelişmeleri tarım sigortası haberleri sayfasından izleyebilirsiniz.