Mesleki sorumluluk sigortası nedir?

Kapsam: olay esaslı ve talep esaslı teminat seçenekleri

Mesleki sorumluluk sigortası, sigortalının poliçede tanımlanmış mesleki faaliyetini yaparken üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğu karşılar. Genel Şartlar’ın A.1 maddesi iki teminat yapısına izin verir: (a) sözleşme süresinde meydana gelen bir olay sonucu doğan ve tazmini sözleşme süresinde ya da sonrasında talep edilen zararlar, veya (b) sözleşme öncesinde ya da sözleşme süresinde meydana gelen bir olay nedeniyle, yalnızca sözleşme süresi içinde sigortalıya yöneltilen talepler. Taraflar bu iki yapıdan birini veya her ikisini birlikte seçebilir; seçim, poliçenin geçmişe ve geleceğe karşı ne kadar koruma sağladığını doğrudan belirler. Teminat, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki mesleki faaliyet için geçerlidir (A.2).

Teminat dışı kalan hâller: kasıt, mesleki faaliyet dışı işler ve manevi tazminat

Genel Şartlar’ın A.3 maddesi, sigortalının poliçede sınırları çizilen mesleki faaliyeti dışındaki işlerinden doğan talepleri, kasten sebep olunan olayları ve alkol veya uyuşturucu etkisi altında meydana gelen olayları kesin olarak teminat dışı bırakır. A.4 maddesi ise aksine sözleşme yoksa teminat dışı kalan geniş bir liste sunar: belge kaybı, Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri dışında açılan davalar, haksız rekabet, patent ve marka gibi fikri mülkiyet ihlalleri, sigortalının anne, baba, kardeş, eş ve çocuklarına karşı sorumluluğu, çevre kirliliği ve manevi tazminat talepleri bunlar arasındadır.

Kaynak: Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.2, A.3, A.4.2.

Rizikonun gerçekleşme anı: sözleşme sonrası iki yıllık ek süre

Sözleşme (a) bendine göre kurulmuşsa, riziko; sigortalının sözleşme süresinde yürüttüğü mesleki faaliyet nedeniyle, gerek sözleşme dönemi gerekse sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde başkalarının zarara uğramasıyla gerçekleşir (B.1). Örneğin sözleşmesi 2026 sonunda biten bir mühendisin, 2027 içinde ortaya çıkan ve 2026’daki faaliyetinden kaynaklanan bir tasarım hatası nedeniyle dava edilmesi, bu iki yıllık ek süre kapsamında değerlendirilir (varsayımsal örnek). (b) bendine göre kurulan poliçelerde ise bir yıldan az olmamak kaydıyla, sözleşme öncesi veya sözleşme süresinde meydana gelen olaya bağlı talep, ancak sözleşme süresinde yapılırsa teminattadır. Sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek olayı öğrendiği andan itibaren on gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür (B.2); zarar gören de uğradığı zararı, zamanaşımı süresi içinde kalmak kaydıyla doğrudan sigortacıdan isteyebilir (B.5).

Meslek gruplarına göre klozlar: hekim, mali müşavir, avukat ve acente

Genel Şartlar’a bağlı klozlar, meslek gruplarına göre farklı düzenlemeler getirir. Hekim mesleki sorumluluk sigortası klozunda manevi tazminat talepleri, poliçe limitinin en fazla %50’si ile sınırlı olarak teminata dahildir. Serbest muhasebeci, mali müşavir ve yeminli mali müşavirlere yönelik klozda, B.1 maddesindeki iki yıllık rizikonun gerçekleşme süresi beş yıla çıkarılır. Avukatlık mesleki sorumluluk klozu, müvekkile karşı özen borcunun ihlalinden doğan zararları kapsarken yabancı mevzuatın yanlış uygulanmasından doğan talepleri dışarıda bırakır. Sigorta acenteleri klozunda ise TOBB Levhası’na kayıtlı olmadan veya 5684 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca meslekten geçici çıkarılma süresinde yürütülen faaliyetlerden doğan zararlar teminat dışıdır. Uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; mesleki sorumluluğun işyeri ve üçüncü şahıs sorumluluğuyla karşılaştırması sorumluluk sigortaları rehberinde yer alır.