Kâr kaybı sigortası nedir?

Kapsam: yangın sigortasına bağlı olma şartı ve brüt kâr kaybı tanımı

Kâr kaybı sigortası, bir ticari faaliyetin yürütülmesinde kullanılan taşınır ve taşınmaz değerlerde, bir yangın sigortası kapsamında teminat altına alınmış bir riskin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan hasar nedeniyle, ticari faaliyetin kısmen veya tamamen durması ya da aksaması sonucunda oluşan kâr kayıplarını, poliçedeki sigorta bedeline kadar karşılar. Genel Şartlar’ın A.1 maddesi bu teminatı doğrudan yangın sigortasına bağlar: sigortalının kullandığı bina, makine, donanım, demirbaş veya emtia, geçerli bir yangın sigorta sözleşmesinin kapsadığı bir riskle hasar görmeli ve bu zarar ilgili sigortacı tarafından tazmin edilmiş ya da sorumluluğu kabul edilmiş olmalıdır. Kâr kaybı, ticari faaliyetin durması veya aksaması sonucunda tazminat süresi içinde cirodaki azalmadan ve bu azalmayı önlemeye yönelik maliyet artışından doğan brüt kâr kaybı olarak tanımlanır. Hangi rizikoların kâr kaybı teminatına dahil olacağını, ilgili yangın sözleşmesindeki teminatlar arasından taraflar serbestçe belirler (A.2).

Tazminat süresi, muafiyet ve eksik sigorta

Sigortacının sorumluluğu, hasarın meydana geldiği andan ticari faaliyetin durma veya aksamasının tamamen giderildiği ana kadar sürer; ancak poliçede yazılı azami tazminat süresini aşamaz (A.3). Taraflar ayrıca kâr kaybının belli bir tutarının, belli bir yüzdesinin veya 72 saatten az olmamak kaydıyla belli bir süresinin tazmin edilmemesi konusunda anlaşabilir (A.8). Sigorta bedeli, aksi kararlaştırılmadıkça brüt kârdır; bu bedel, tazminat süresindeki tahmini ciroya göre belirlenir ve üçer aylık dönemlerde revize edilebilir. Bedel, brüt kâr oranının yıllık ciroya uygulanmasıyla bulunacak tutardan düşükse, eksik sigortadaki orantı mantığına benzer biçimde tazminat aradaki oranda azaltılır (A.6); bedel bu tutarı aşarsa, aşan kısım geçersiz sayılır ve fazladan alınan prim iade edilir (A.7).

Tazminat nasıl hesaplanır: brüt kâr oranı, ciro ve maliyet artışı

Tazminat, cirodaki azalma ile bu azalmayı önlemek için yapılan maliyet artışından oluşan brüt kâr kaybından, hasar nedeniyle ödenmeyen ancak tasarruf edilen işletme giderleri düşülerek hesaplanır (B.6). Hesapta üç kavram belirleyicidir: standart ciro (hasardan önceki 12 ay içinde tazminat süresine karşılık gelen dönemin cirosu), senelik ciro (hasar tarihinden geriye doğru 12 aylık ciro) ve brüt kâr oranı (hasardan önceki faaliyet yılındaki brüt kârın ciroya oranı).

Kaynak: Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları B.6; tutarlar varsayımsal örnektir.

İşletme, hasar sonrası farklı bir işyerinde faaliyetini sürdürürse, oradan elde ettiği gelir tazminat süresindeki cironun hesabına dahil edilir ve tazminatı azaltır (B.3). Rizikonun gerçekleşmesiyle tam hasar oluşursa teminat sona erer; kısmi hasarda ise sigorta bedeli, ödenen tazminat kadar eksilir (B.8).

Kâr kaybı sigortası ile diğer hasar teminatları arasındaki fark

Kâr kaybı sigortası, malın kendisindeki fiziksel zararı değil, bu zararın yol açtığı gelir kaybını karşılar; bu yönüyle malın tam hasarını veya kısmi hasarını karşılayan yangın teminatından ayrılır ve her zaman ona ek olarak satın alınır. Hasar dosyası açık kaldığı sürece, işletmenin kâr kaybı tazminatı da ilgili muallak hasar sürecinin bir parçası olarak takip edilir. İşyeri sigortası kapsamındaki diğer teminatlar ve kâr kaybının işletme paketindeki yeri işyeri sigortası rehberinde ele alınır.