Tam hasar nedir?
Tam hasar, sigortalı malın tamamen yok olması veya onarımının ekonomik olmaktan çıkacak ölçüde ağır zarar görmesidir; sigortacı, orantı uygulamadan sorumluluğunun üst sınırı olan sigorta bedelini öder ve poliçedeki teminat sona erer (TTK md. 1461).
Tam hasarda tazminat sınırı: sigorta bedeli ve teminatın sona ermesi
Tam hasar, sigortalı malın tamamen yok olması veya onarımının ekonomik olarak anlamsız kalacak ölçüde ağır zarar görmesidir. Bu durumda sigortacı, sorumluluğunun üst sınırı olan sigorta bedelini öder; bedel, malın hasar tarihindeki gerçek değerinden (sigorta değerinden) yüksek olsa bile aşan kısım ödenmez (TTK md. 1461). Kısmi hasarda uygulanan orantı, yani eksik sigorta kuralı, tam hasarda işlemez; çünkü orantı yalnızca menfaatin bir kısmının zarar gördüğü hâller için yazılmıştır. Tam hasar tazminatı ödendikten sonra o rizikoya ilişkin teminat kendiliğinden sona erer; konut ve işyeri poliçelerinde bu, Yangın Sigortası Genel Şartları B.8.3’te açıkça düzenlenmiştir.
Tam hasarın kısmi hasardan ve pert kararından farkı
Tam hasarı iki kavramla karıştırmamak gerekir. Kısmi hasarda mal kısmen zarar görür ve eksik sigorta varsa orantı uygulanır; tam hasarda ise orantı devre dışı kalır, ödeme doğrudan sigorta bedeliyle sınırlıdır. Araç sigortalarında “tam hasar” kavramı, SEDDK’nın 2025/12 sayılı genelgesiyle ayrı ve daha somut bir teste bağlanmıştır: onarım masrafı aracın rayiç değerini aşar ve eksper aracın onarım kabul etmez hâle geldiğini tespit ederse pert kararı verilir. Yani pert, tam hasarın motorlu araçlara özgü, düzenlemeyle somutlaştırılmış hâlidir; konut, işyeri ve diğer mal sigortalarında böyle bir yüzde eşiği yoktur, tespit doğrudan malın onarım kabul edip etmediğine bakılarak yapılır.
Konut ve işyerinde tam hasar örneği: 1.800.000 TL’lik bina
Senaryo: yeniden yapım değeri 1.800.000 TL olan ve aynı bedelle sigortalanmış bir müstakil ev, çıkan bir yangında tamamen kullanılamaz hâle geldi; eksper onarımın ekonomik olmadığını tespit etti.
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Sigorta bedeli | 1.800.000 |
| Ödenen tazminat (tam hasar) | 1.800.000 |
| Enkaz kaldırma masrafı | Yalnızca poliçede bedeli ayrıca yazılıysa ek olarak ödenir |
Kaynak: TTK md. 1461; Yangın Sigortası Genel Şartları A.3.3.6; tutarlar varsayımsal örnektir. Bedel değerin altında kalsaydı (örneğin 1.200.000 TL) yine tam hasar sayılır ve yalnızca bu düşük bedel ödenirdi; tam hasarda uygulanan sınır, eksik sigortadaki orantı değil doğrudan bedelin kendisidir. Bina, mutabakatlı değer yöntemiyle sigortalanmışsa taraflarca kabul edilen bu tutara tam hasarda da itiraz edilemez (Yangın Sigortası Genel Şartları B.5.2).
Tam hasar sonrası süreç ve sık yapılan hatalar
Tam hasar tazminatı ödendikten sonra aynı riziko için yeni bir sözleşme yapılması gerekir; eski poliçe artık geçerli değildir. Sık yapılan hatalar: kısmi hasardaki eksik sigorta orantısını tam hasara da uygulamaya çalışmak (tam hasarda orantı yoktur, doğrudan bedel ödenir), enkaz kaldırma masrafının poliçede ayrıca yazılı olması gerektiğini unutmak ve tam hasar ile pert kararını aynı sanıp araç dışı mallarda da %60 eşiği aramak. Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıldır (TTK md. 1420). Aracınızdaki tam hasar tespiti için pert sözlük maddesine ve araç pert hesaplama aracına, konut ve işyerindeki bedel hesaplarına ilişkin ayrıntı için konut sigortası rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tam hasarda tazminat nasıl hesaplanır?
Orantı uygulanmaz; sigortacı doğrudan sorumluluğunun üst sınırı olan sigorta bedelini öder. Bedel, malın gerçek değerinden yüksek olsa bile aşan kısım ödenmez (TTK md. 1461).
Tam hasar ile pert aynı şey mi?
Pert, tam hasarın motorlu araçlara özgü ve SEDDK'nın 2025/12 sayılı genelgesiyle somutlaştırılmış hâlidir. Konut ve işyeri gibi diğer mal sigortalarında pert kavramı ve %60 eşiği kullanılmaz; tespit doğrudan onarımın ekonomik olup olmadığına bakılarak yapılır.
Tam hasarda eksik sigorta indirimi uygulanır mı?
Hayır. Eksik sigortadaki orantı kuralı yalnızca kısmi hasarda işler; tam hasarda sigortacı doğrudan sigorta bedelini öder.
Tam hasar sonrası poliçe devam eder mi?
Hayır. Tazminat ödendikten sonra o rizikoya ilişkin teminat kendiliğinden sona erer; aynı mal için yeni bir sözleşme yapılması gerekir.
Enkaz kaldırma masrafı tam hasar tazminatına dahil mi?
Yalnızca poliçede bedeli ayrıca belirtilmişse ödenir; belirtilmemişse enkaz kaldırma masrafı sigorta bedelinin dışında kalır.
İlgili terimler
- Pert (tam hasar ve ağır hasar)Total loss
- Pert, sigorta eksperinin tam hasarlı veya ağır hasarlı saydığı araçtır.
- Sigorta bedeliSum insured
- Sigorta bedeli, poliçeye yazılan ve sigortacının sorumluluğunun üst sınırını gösteren tutardır (TTK md.
- Eksik sigortaUnderinsurance
- Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerinden düşük olmasıdır.
- Aşkın sigortaOverinsurance
- Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin değerini aşmasıdır.
- Tam değer sigortasıFull value insurance
- Tam değer sigortası, sigorta bedelinin sigortalı menfaatin gerçek değeri olan sigorta değerine tam olarak eşit olduğu sigortadır.
- SovtajSalvage
- Sovtaj, tam veya ağır hasar gören aracın hasarlı haliyle taşıdığı değerdir.