Otomatik katılım sistemi nedir?

Kapsam: kimler otomatik olarak dahil edilir, kesinti oranı nedir?

Otomatik katılım sistemi (OKS), 1 Ocak 2017’de yürürlüğe giren ve bireysel emeklilik sistemini gönüllü katılımın yanına zorunlu bir ayakla ekleyen düzenlemedir. 4632 sayılı Kanun’un ek 2. maddesine göre, Türk vatandaşı veya 5901 sayılı Kanun md. 28 kapsamında mavi kart sahibi olup 5510 sayılı Kanun’a tabi bir hizmet akdiyle çalışmaya başlayan ve 45 yaşını doldurmamış çalışanlar, işvereni aracılığıyla düzenlenen bir emeklilik sözleşmesiyle otomatik olarak plana dahil edilir. 2022’de yapılan değişiklikle 45 yaşını doldurmuş çalışanlar da kendi talepleriyle sisteme girebilir hâle gelmiştir.

İşveren, özel sektörde çalışanın prime esas kazancının, kamuda ise emeklilik keseneğine esas aylığının %3’ünü keserek emeklilik şirketine aktarır. Çalışan bu oranı yükseltebilir; ancak %3’ün altına indiremez. Şirketi ve uygulanacak planı işveren belirler, çalışan yalnızca sunulan fonlar arasında dağılım yapabilir.

Cayma hakkı ve başlangıç dönemindeki güvenceler

Çalışan, emeklilik şirketinin kendisine plana dahil edildiğini bildirmesini izleyen 2 ay içinde cayma hakkını kullanabilir; cayan çalışanın kestirilen katkı payları kendisine iade edilir. Başlangıç döneminde birikimde oluşabilecek değer kaybını emeklilik şirketi karşılar; SEDDK’nın 2026/1 sayılı Genelgesi’ne göre bu dönemin sonunda hesapta en az o zamana kadar ödenen katkı payı kadar tutar bulunması güvence altındadır.

OKS’ye özgü devlet katkısı: 500 TL başlangıç katkısı ve taahhüt esaslı yansıma

OKS’de devlet katkısı, gönüllü BES’ten farklı işler: hesaba nakden geçmez, taahhüt olarak yansıtılır ve her yıl başında TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) değişimiyle güncellenir. Cayma hakkını kullanmayıp sistemde kalan çalışana ayrıca bir defaya mahsus başlangıç devlet katkısı verilir; bu tutar 1 Ocak 2026’dan itibaren 500 TL’dir, önceki uygulamada 1.000 TL idi. Emeklilik hakkını en az 10 yıl süreli bir yıllık gelir sigortasıyla kullanan çalışana, birikiminin %5’i kadar ek bir devlet katkısı daha ödenir.

Kaynak: 4632 sayılı Kanun ek md. 2; SEDDK 2026/1 sayılı BES Genelgesi.

Otomatik katılımın sistemdeki yeri

OKS ile gönüllü BES, aynı devlet katkısı üst sınırını ayrı ayrı kullanır; bir çalışanın hem işvereni aracılığıyla OKS’ye hem de kendi adına gönüllü BES’e katkı ödemesi mümkündür. OKS’den ayrılan veya emekli olan çalışan, birikimini gönüllü BES’e de aktarabilir. Sistemin işleyişi, hak ediş kuralları ve güncel katılımcı sayıları bireysel emeklilik (BES) rehberinde ayrıntılı olarak anlatılır.