BSMV nedir?

BSMV’nin mükellefi ve matrahı

BSMV, banka ve bankerlerle sigorta şirketlerinin yaptığı işlemler üzerinden alınan bir işlem vergisidir; sigorta işlemlerinde verginin mükellefi sigorta şirketidir (6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu md. 28). Verginin matrahı, işlem dolayısıyla poliçede yer alan prim tutarıdır; aracılara ödenen komisyon bu tutardan indirilmez ve verginin kendisi de matraha dahil edilmez. Mükellef sigorta şirketi olduğu için sigorta ettiren adına ayrı bir vergi mükellefiyeti veya beyan yükümlülüğü doğmaz; şirket, tahsil ettiği primler üzerinden hesapladığı BSMV’yi kendi beyannamesiyle vergi dairesine öder.

Genel oran ve oranın hukuki dayanağı

6802 sayılı Kanun md. 33, BSMV oranını belirleme yetkisini Bakanlar Kurulu’na (bugünkü karşılığıyla Cumhurbaşkanı kararına) bırakır. Bu yetkiye dayanılarak çıkarılan 98/11591 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, diğer banka ve sigorta muamelelerinde genel oranı yüzde 5 olarak belirlemiştir; sigorta primleri de bu genel oran kapsamındadır. Oran, prim tutarı üzerinden doğrudan hesaplanır: 10.000 TL net primli bir işlemde BSMV 500 TL’dir. Bazı branşlarda BSMV’ye ek olarak farklı kanunlara dayanan başka yükler de (örneğin yangın sigortası vergisi) eklenebilir; bu yükler BSMV’den ayrı, kendi matrah ve oranına tabi vergilerdir.

BSMV’den istisna tutulan sigorta işlemleri

Her sigorta işlemi BSMV’ye tabi değildir. 6802 sayılı Kanun md. 29, hayat, sağlık ve emeklilik sözleşmelerini, ihracata ait nakliyat sigortalarını, reasürans işlemlerini ve zirai sigortaları BSMV’den istisna tutar. Zorunlu deprem sigortası ise farklı bir dayanakla, her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır (Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları C.1); bu nedenle DASK’ta ödenen tutar tarifeyle bulunan prime eşittir.

Kaynak: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu md. 28, 29, 33; 98/11591 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı; ZDS Genel Şartları.

BSMV’nin sigorta ettirenin ödediği tutara yansıması

BSMV’nin hukuki mükellefi sigorta şirketi olsa da vergi, fiyatlamaya dahil edilerek ekonomik olarak sigorta ettirenden tahsil edilir. Poliçedeki net prim üzerine BSMV ve varsa branşa özgü diğer yükler eklenince brüt prim ortaya çıkar; sigorta ettirenin ödediği tutar bu brüt tutardır. Bu nedenle teklif karşılaştırırken net primi net primle karşılaştırmak, BSMV dahil brüt tutarları ayrı ayrı değerlendirmek gerekir; aksi hâlde BSMV’den istisna bir hayat sigortası teklifiyle BSMV’ye tabi bir genel sigorta teklifi yanlış kıyaslanabilir. Örneğin net primi 8.000 TL olan bir kredi bağlı hayat sigortası teklifinde BSMV alınmadığı için ödenecek tutar 8.000 TL kalırken, aynı net prime sahip bir kasko teklifinde yüzde 5 BSMV eklenince ödenecek tutar 8.400 TL’ye çıkar; iki teklif arasındaki 400 TL’lik fark tamamen BSMV istisnasından kaynaklanır, teminat kapsamındaki bir farktan değil.

Oran, 12 Ağustos 1991 tarihli 91/2072 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yüzde 5 olarak belirlendikten sonra 1 Eylül 1998 tarihli 98/11591 sayılı Karar’la teyit edilmiştir ve sigorta primlerinde bu genel oran hâlâ geçerlidir. Oranın değişmesi ancak yeni bir Cumhurbaşkanı kararıyla mümkündür; bu nedenle brüt prim hesaplamalarında kullanılan yüzde 5 katsayısı, güncel karar yürürlükte olduğu sürece sabit kalır.