Ferdi kaza sigortası rehberi 2026: teminatlar, maluliyet oranları ve koltuk sigortası

Ferdi kaza sigortası neyi öder: kaza tanımı ve dört teminat

Ferdi kaza sigortası, kazaların yol açtığı ölüm ve bedensel zararlar için poliçede yazılı tutarları ödeyen bir can sigortasıdır. Türk Ticaret Kanunu kaza sigortasını ölüm, geçici veya sürekli sakatlık ve iş göremezlik hâllerine teminat veren sigorta olarak düzenler (TTK md. 1507). SEDDK’nın genel şartlar listesindeki Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları kazayı üç unsurla tanımlar: olay ani olmalı, dıştan gelmeli ve sigortalının iradesi dışında ölüme ya da bedensel zarara yol açmalıdır (md. 2). Teminat Türkiye sınırları dışında da geçerlidir (md. 7).

Poliçenin çekirdeğini vefat ve sürekli sakatlık teminatları oluşturur. Gündelik tazminat ve tedavi giderleri bunlara ek olarak tek tek ya da birlikte verilebilir; verilen ve verilmeyen teminatlar poliçenin ön yüzüne yazılır (md. 8).

Kaynak: Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 8; TTK md. 1507.

Vefat ve sakatlık bedeli, zararın ayrıca hesaplanmasına gerek olmadan poliçede yazan tutar üzerinden ödenir. TTK, hayat sigortası hükümlerini kaza sigortasına kıyasen uygular (md. 1510/2). Bu nedenle aynı kişi birden çok şirkette farklı bedellerle sigortalanabilir (md. 1491/1). Sigortacının ödediği tutar kadar sorumlu kişiye karşı sigortalının yerine geçmesini öngören halefiyet kuralı (md. 1472) bu kalemlerde uygulanmaz (md. 1491/3). Tedavi gideri gibi gerçek zararı karşılayan kalemlerde ise zarar sigortası hükümleri işler (md. 1510/3); Genel Şartlar sigortacıya, ödediği tedavi gideri kadar halefiyet hakkı tanır (md. 8/D).

Primi; seçtiğiniz teminat tutarları, poliçeye eklenen teminatlar ve teklif aşamasında beyan ettiğiniz risk bilgileri belirler. Genel Şartlar; meslek ve uğraş değişikliğini, körlük, sağırlık, sara, felç, verem ile akıl ve sinir hastalıklarını, sözleşmeden sonra ortaya çıktığında sigortacıya yazılı olarak hemen bildirilmesi gereken değişiklikler arasında sayar (md. 12). Poliçedeki vergi yükünü net–brüt prim hesaplama aracında görebilirsiniz. Hastalık sonucu ölümü de kapsayan koruma için hayat sigortası rehberine bakın.

Kaza sayılan hâller, kaza sayılmayanlar ve poliçeye eklenebilen riskler

Genel Şartlar kaza tanımını dört grupla netleştirir: bazı olaylar açıkça kaza sayılır, bazıları kaza sayılmaz, bir grup her durumda teminat dışıdır, son grup ise ancak poliçeye özel şart yazılırsa kapsama girer.

Kaynak: Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 3–6 (son düzenleme 1 Temmuz 2006).

Dördüncü gruptaki riskler poliçeye özel şartla eklenebilir; yazılmamışsa bu faaliyetler sırasındaki kaza ödenmez. Deprem ve sel de bu gruptadır: özel şart yoksa deprem sırasında göçük altında kalarak yaralanan sigortalının sakatlık talebi teminat dışında kalır. Kaskoya ek teminat olarak eklenen ferdi kaza için kasko sigortası rehberindeki ek teminatlar bölümüne bakabilirsiniz.

Vefat teminatı: 1 yıl kuralı, lehtar ve başkası adına poliçe

Vefat bedeli, poliçenin kapsadığı kaza sigortalının hemen ya da kaza tarihinden itibaren 1 yıl içinde ölümüne yol açtığında ödenir (Genel Şartlar md. 8/A; TTK md. 1507/1). Bedel poliçede adı yazılan lehtara, lehtar gösterilmemişse yasal hak sahiplerine ödenir. Kazadan 13 ay sonra gerçekleşen ölümde vefat teminatı işlemez.

Aynı kaza hem vefat hem sürekli sakatlık bedeline hak kazandırmaz. Sakatlık tazminatı aldıktan sonra aynı kaza nedeniyle kaza tarihinden itibaren 1 yıl içinde ölen sigortalının hak sahiplerine, vefat bedeli ile ödenmiş sakatlık tazminatı arasındaki fark ödenir. Gündelik tazminat ve tedavi giderleri bu hesapta düşülmez (md. 9).

Başkası üzerine yapılan poliçelerde TTK üç kural koyar:

• Başkası için sigorta: Kaza sigortası, sigorta ettirenin kendisi için olduğu gibi başka bir kişi için de yapılabilir (TTK md. 1509).
• Yazılı izin: Kaza sonucu ölüm riskine karşı başkası üzerine yapılan sigortada bedel olağan cenaze giderlerini aşıyorsa sigortalının ya da kanuni temsilcisinin yazılı izni gerekir. Sigortalı 15 yaşından büyükse ayrıca kendi izni alınır; izinsiz sözleşme sonradan onaylanmazsa geçersizdir (md. 1490/2 ve 1510/1).
• Menfaat şartı: Lehtarın, sigortalının hayatının devam etmesinde menfaati bulunmalıdır; bu şart sonradan ortadan kalkarsa sözleşme o andan itibaren geçersiz olur (md. 1490/2 ve 1490/4).

Sürekli sakatlık oranları: organ kaybı cetveli ve hesap kuralları

Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı, poliçedeki sakatlık bedelinin Genel Şartlar’daki cetvelde karşılık gelen oranla çarpılmasıyla bulunur. Kaza sakatlığa hemen ya da kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde yol açmalıdır; ödeme, tıbbi tedavi sona erip sakatlık kesin olarak belirlendikten sonra yapılır (md. 8/B). Oran şu hâllerde %100’dür: iki gözün, iki kolun ya da iki elin, iki bacağın ya da iki ayağın tamamen kaybı; bir kol veya elle birlikte bir bacak veya ayağın kaybı; genel felç ve iyileşmesi mümkün olmayan akıl hastalığı.

Kaynak: Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 8/B. Solak sigortalıda sağ ve sol sütunlardaki oranlar yer değiştirir.

Kaynak: Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 8/B, cetvelden seçilmiş satırlar. Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası genel şartlarındaki cetvel aynı oranları içerir.

Cetvel beş kuralla uygulanır (md. 8/B):

1. Cetvelde olmayan sakatlık: Oran, sakatlığın ağırlığına göre cetveldeki oranlarla kıyaslanarak belirlenir; daha hafif sakatlıklar da bu yolla değerlendirilir.
2. Meslek dikkate alınmaz: Parmak kaybı bir müzisyen için de büro çalışanı için de aynı oranla hesaplanır.
3. Önceden işlevsiz organ: Kazadan önce hiçbir şekilde işlev görmeyen organın kaybı ödenmez.
4. Önceden kısmi sakatlık: Kaza, zaten kısmen sakat olan bir organın oranını artırırsa kaza öncesi ve sonrası oranlar arasındaki fark ödenir.
5. Toplam sınır: Aynı kazada birden fazla organda oluşan sakatlıklar için ayrı ayrı hesaplanan tutarların toplamı poliçedeki bedeli aşamaz.

Sakatlık, gündelik tazminat ve tedavi gideri için adım adım hesap

Senaryo (tutarlar varsayımsaldır): Sağ elini kullanan sigortalının poliçesinde vefat ve sürekli sakatlık bedeli 1.000.000 TL, gündelik tazminat 1.500 TL, tedavi giderleri teminatı 100.000 TL. Sigortalı merdivenden düşüyor; sağ işaret parmağını kaybediyor, bir kulağında tam işitme kaybı oluşuyor ve iki dişi için protez gerekiyor. 45 gün hiç çalışamıyor, sonraki 30 gün kısmen çalışabiliyor.

1. Oranları bulun. Sağ işaret parmağının kaybı %15, bir kulağın tam sağırlığı %10; toplam %25.
2. Sakatlık tazminatını hesaplayın. 1.000.000 × 0,25 = 250.000 TL. Tutar poliçe bedelini aşmadığı için toplam sınırı işlemez.
3. Tam iş göremezlik günlerini hesaplayın. 45 × 1.500 = 67.500 TL.
4. Kısmi çalışma günlerini hesaplayın. Kısmen çalışabilme döneminde gündelik yarıya iner: 30 × 750 = 22.500 TL. Gündelik tazminat toplamı 90.000 TL; 75 gün, 200 günlük üst sınırın altındadır.
5. SGK payını düşün. Tedavi faturaları 58.000 TL, SGK’nın karşıladığı kısım 16.000 TL: 58.000 − 16.000 = 42.000 TL.
6. Protez sınırını uygulayın. Diş protezi faturası 14.000 TL; protez gideri tedavi teminatının en çok %10’u, yani 10.000 TL ile sınırlıdır. Tedavi toplamı 42.000 + 10.000 = 52.000 TL ve 100.000 TL’lik teminatın altında kalır.
7. Toplam ödemeyi bulun. 250.000 + 90.000 + 52.000 = 392.000 TL.

Sigortalı solak olsaydı sağ işaret parmağına sol sütundaki %10 uygulanır ve sakatlık tazminatı 200.000 TL olurdu. Sigortalı aynı kaza nedeniyle kaza tarihinden 10 ay sonra ölürse hak sahiplerine 1.000.000 − 250.000 = 750.000 TL ödenir; gündelik tazminat ve tedavi gideri bu farktan düşülmez (md. 9).

Grup ferdi kaza sigortası: işveren poliçesi ve prim vergi indirimi

Grup ferdi kaza poliçesinde bir işveren veya kurum, birden fazla kişiyi tek sözleşmeyle kaza riskine karşı sigortalar; sigorta ettiren işveren, sigortalılar çalışanlardır. SEDDK’nın genel şartlar listesinde ayrı bir grup ferdi kaza genel şartı bulunmadığından grup poliçeleri de Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları’na göre düzenlenir. Kaza sigortası başkası için yapılabildiğinden (TTK md. 1509), vefat teminatındaki yazılı izin ve menfaat şartları grup poliçesindeki her çalışan için ayrı ayrı geçerlidir.

Grup ferdi kaza ile işveren sorumluluk sigortası farklı riskleri karşılar:

• Grup ferdi kaza: Kusur aranmaz. Teminat kapsamındaki kazada poliçedeki tutar çalışana ya da hak sahiplerine ödenir. Genel Şartlar teminatı iş saatleri veya iş yeriyle sınırlamaz (md. 1 ve 7).
• İşveren sorumluluk: İşverenin, iş kazası nedeniyle doğan hukuki sorumluluğunu karşılar. Kapsamı sorumluluk sigortaları rehberinde anlatılır.

Tedavi giderlerinde SGK gibi kanunen zorunlu sigortaların ödediği tutar sigortacının ödemesinden düşülür (md. 8/D). Genel Şartlar vefat ve sakatlık bedeli için böyle bir indirim öngörmez.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın bilgi notuna göre ücretlinin kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödediği ölüm, kaza, sağlık ve hastalık gibi şahıs sigortası primlerinin tamamı vergiye tabi ücret matrahından indirilebilir. İndirim, ödendiği aydaki ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz; poliçe Türkiye’de yerleşik ve merkezi Türkiye’de bulunan bir şirketten alınmalıdır. Beyanname veren mükelleflerde aynı primler, beyan edilen gelirin %15’i ve asgari ücretin yıllık tutarıyla sınırlı olarak indirilir. Aynı sınırların sağlık primlerine uygulanışı özel ve tamamlayıcı sağlık sigortası rehberinde örnekle anlatılır.

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası: 2026’da koltuk başına 252.000 TL

Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığında yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını taşımanın başından sonuna kadar, duraklamalar dahil, kaza sonuçlarına karşı güvenceye alır (Tarife ve Talimat B; Genel Şartlar A.1). Zorunluluğun dayanağı, 25 Şubat 2004 tarihli ve 25384 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2004/6789 sayılı Kararname eki Karar’dır. Sigortayı taşımacı yaptırır; taşımacının 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’na göre yetki belgesi bulunmalı, taşıma yapılan araç poliçede kayıtlı olmalıdır.

Teminat tutarları 5 Haziran 2025 tarihli ve 32921 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1 Temmuz 2025’ten itibaren koltuk başına sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâlleri için 252.000 TL’dir. mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde Eylül 2026 itibarıyla daha yeni bir değişiklik bulunmuyor. Tarife ve Talimat’ın diğer kuralları şunlardır:

• Tutarlar sürücü, yardımcı ve her yolcu koltuğu için ayrı ayrı uygulanır.
• SEDDK Kurulu tutarları artırırsa yeni tutarlar yürürlükteki poliçelere ek prim alınmadan uygulanır.
• Primleri sigorta şirketleri belirler; trafik sigortası branşında ruhsatı olan bütün şirketler bu sigortayı yapmakla yükümlüdür.
• Her araç için ayrı sözleşme yapılır; poliçe bilgileri ile sigortacının adını ve adresini gösteren levha aracın içinde kolayca görülebilecek bir yere konur.

Genel Şartlar, isteğe bağlı ferdi kaza poliçesinden birkaç noktada ayrılır. Tedavi giderleri başka bir sigortayla da güvence altındaysa önce bu sigortadan karşılanır (A.3.3). Yolcunun kazada kusuru varsa tazminattan kusuru oranında indirim yapılabilir (B.3). Sigortalılar ve hak sahipleri doğrudan sigortacıya başvurur; tazminatı kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri onlara karşı ileri sürülemez. Sigortacı ödemeyi yapar, ardından alkollü sürücü, yetki belgesi dışında taşıma, istiap haddini aşma, yeterli sürücü bulundurmama veya ilk yardım malzemesi eksikliği gibi hâllerde taşımacıya rücu eder (A.7). Sigorta yaptırılmamışsa izin ve ruhsat veren merciler işlem yapmaz ve faaliyet durdurulur (5684 sayılı Kanun md. 13/3).

Örnek: Poliçedeki araçta seyahat eden yolcu kazada bacağını dizden aşağısından kaybediyor. Sakatlık tazminatı 252.000 × 0,40 = 100.800 TL’dir. Tedavi giderleri 252.000 TL’lik ayrı teminattan karşılanır; tedavi masrafları ölüm veya sakatlık tazminatından düşülmez (B.4).

Kaynak: Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. 6–8 ve 13; Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları A.2, A.3, B.1, B.5 ve C.7; Tarife ve Talimat (RG 05.06.2025/32921); TTK md. 1420 ve 1427.

Ferdi kaza tazminatı nasıl alınır? İhbar, sağlık raporu ve hakem-bilirkişi

Tazminat için kazayı yazılı olarak bildirir, hekim raporunu ve istenen belgeleri verirsiniz; tutar anlaşmayla, anlaşma olmazsa hakem-bilirkişiyle belirlenir.

1. Kazayı 5 gün içinde yazılı bildirin. Süre, sigortalının veya hak sahiplerinin kazayı öğrendiği tarihte başlar. Bildirimde kazanın yeri, tarihi ve nedeni yer alır; tedaviyi yapan hekimin kazanın yol açtığı durumu ve olası sonuçlarını gösteren raporu eklenir (md. 13/A). Genel kural için ihbar yükümlülüğü maddesine bakabilirsiniz.
2. Tedaviye hemen başlayın. Kazadan sonra hekime başvurulması ve iyileşme için gereken önlemlerin alınması şarttır. Sigortacı sigortalıyı her zaman muayene ettirebilir; sigortacının hekiminin tavsiyelerine uyulur (md. 13/B).
3. İstenen belgeleri verin. Kazanın sonuçlarını ve ödenecek tutarı belirlemek için sigortacının istediği belgeler teslim edilir (md. 13/C).
4. Tutarı belirleyin. Tazminat önce taraflarca anlaşmayla belirlenir. Anlaşma olmazsa her taraf bir hakem-bilirkişi seçer, bu ikisi 7 gün içinde üçüncüyü belirler. Taraflardan biri tebliğden itibaren 15 gün içinde bilirkişisini atamazsa mahkeme atar. Her taraf kendi bilirkişisinin ücretini öder, üçüncü bilirkişinin ücreti yarı yarıya paylaşılır (md. 15).
5. Ödeme tarihini izleyin. Kaza sigortası TTK’da can sigortaları arasında düzenlenir. Tazminat, belgeler verilip araştırma bitince ve her hâlde ihbardan 15 gün sonra muaccel olur; gecikme sigortacıya yüklenemeyen bir nedenden doğuyorsa bu süre işlemez (TTK md. 1427/2). Araştırma 3 ay içinde bitmezse sigortacı tutarın en az %50’sini avans olarak öder (md. 1427/3).

Bildirim ve tedavi yükümlülüklerinin kasten yerine getirilmemesi poliçeden doğan hakların kaybına yol açar. Yükümlülük kusurla yerine getirilmez ve kazanın sonuçları bu yüzden ağırlaşırsa sigortacı ağırlaşan kısımdan sorumlu olmaz (md. 13).

Uyuşmazlıkta mahkemeye veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz. Tahkim yolu, sistemde üye olan şirketlerle uyuşmazlıklarda açıktır; koltuk ferdi kaza gibi zorunlu sigortalarda şirket üye olmasa da hak sahipleri tahkime gidebilir (5684 sayılı Kanun md. 30/1). Başvuru ücretini tahkim başvuru ücreti hesaplama aracıyla bulabilirsiniz. Sigorta sözleşmesinden doğan talepler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yılda, tazminat ve bedel talepleri her hâlde kaza tarihinden itibaren 6 yılda zamanaşımına uğrar (TTK md. 1420).

Ferdi kaza poliçesinde tazminatı azaltan altı hata

• Riski değiştiren durumu bildirmemek: Meslek değişikliği ya da sonradan ortaya çıkan felç, sara gibi hâller yazılı olarak hemen bildirilir. Riski ağırlaştıran bir değişiklik bildirilmezse ve gerçekleşen kazayla nedensellik bağı varsa sigortacı sorumlu olmaz (md. 12).
• Teklif aşamasında eksik beyan: Kasıtlı yanlış beyanda poliçe hükümsüzdür. Kasıt yoksa ve durum kazadan sonra öğrenilirse tazminat, alınan primin alınması gereken prime oranında azaltılır (md. 11).
• Motosikleti veya sporu poliçeye yazdırmamak: Özel şart yoksa bu faaliyetler sırasındaki kaza ödenmez (md. 6).
• Tedavi giderinin kapsamda olduğunu varsaymak: Tedavi giderleri ancak poliçede ayrıca yazılıysa ödenir (md. 8/D).
• Hekime geç gitmek veya tavsiyelere uymamak: Sigortalının kusuruyla yetersiz yapılan tedavi sonucu ağırlaşan kısım ödenmez; tazminat doğru tedavinin doğuracağı sonuca göre hesaplanır (md. 10 ve 13).
• Primi geciktirmek: Aksi kararlaştırılmadıkça prim veya ilk taksit ödenmeden sigortacının sorumluluğu başlamaz. Peşin prim teslim gününün bitimine kadar ödenmezse temerrüt başlar ve izleyen 30 gün içinde de ödenmezse sözleşme feshedilmiş olur. Vadesinde ödenmeyen taksitte 15 gün sonra teminat durur, sonraki 15 günde de ödenmezse sözleşme sona erer (md. 16).

Türkiye’de kaza branşı: Ocak–Ağustos 2026’da 16,5 milyar TL prim

Kaza branşında 2026’nın ilk sekiz ayında 16.460,8 milyon TL prim üretildi. Bu tutar sektörün toplam 971,8 milyar TL’lik üretiminin %2,02’sine karşılık geliyor; 2025’in aynı döneminde pay %2,23’tü. Branş üretiminin %91,8’i TSB istatistiğinde “ferdi kaza” olarak sınıflanan poliçelerden geliyor.

Kaynak: TSB, Karşılaştırmalı Prim Üretimi, 01.01.2026–31.08.2026 (direkt ve endirekt toplam). Reel değişim TSB’nin enflasyondan arındırdığı değerdir.

Nominal artış %13,7 ile sektör ortalamasının (%28,1) altında kaldı. Reel olarak büyüyen tek alt branş, 869,0 milyon TL’lik uzun süreli ferdi kaza oldu; bu üretimin 829,0 milyon TL’si hayat ve emeklilik şirketlerinden geldi. Branşların yıllara göre dağılımını prim üretimi veri sayfasında izleyebilirsiniz.