Temel Sigortacılık soruları ve cevapları

Doğru cevap: D) Özel Riskler Yönetim Merkezi

5684 sayılı Kanun md. 33/A'ya göre teminat bulunamayan veya teminat sağlanmasında güçlük olan riskler, nükleer riskler gibi özellik arz eden riskler ve sigortalanmasında kamu yararı bulunan riskler için tüzel kişiliği haiz Özel Riskler Yönetim Merkezi kurulmuştur. Merkezin işletilmesine ilişkin iş ve işlemler bir kamu sigorta veya reasürans şirketi tarafından yürütülür ve merkezi İstanbul'dadır.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 33/A

Doğru cevap: A) Kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadıkça uygulanmaz

TTK md. 1450'ye göre sosyal güvenlik kurumlarıyla yapılan sözleşmeler hakkında, kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadıkça TTK'nın sigorta hükümleri uygulanmaz. Md. 1451 uyarınca ise TTK'da hüküm bulunmayan hâllerde sigorta sözleşmeleri hakkında Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1450 ve 1451

Doğru cevap: A) Devir esaslı sistemde risk, prim karşılığında anonim şirket yapısındaki sigortacıya devredilir; mütüel sistemde ise riski birlikte taşıyanlar aynı zamanda sigortalıdır

Devir esaslı sistemde sigortalı, riskini belirli bir prim karşılığında anonim şirket şeklinde kurulan sigortacıya devreder; sigortacı bu riski üstlenip kâr amacıyla faaliyet gösterir. Mütüel (karşılıklı) sistemde ise TTK md. 1402 uyarınca birden çok kişi birleşerek içlerinden birinin zararını tazmin etmeyi borçlanır ve bu faaliyet ancak kooperatif şirket şeklinde yürütülebilir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1402; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 3

Doğru cevap: D) Anonim şirket

5684 sayılı Kanun uyarınca Türkiye'de faaliyet gösterecek sigorta ve reasürans şirketleri anonim şirket veya kooperatif şirket şeklinde kurulur; devir esaslı (kâr amaçlı, riski toplayıp dağıtan) sigortacılık büyük ölçüde anonim şirket yapısıyla yürütülür.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 3

Doğru cevap: A) Çok sayıda sigortalıdan topladığı primlerle oluşturduğu fonu, az sayıda kişide gerçekleşen rizikoların finansmanında kullanmak

Devir esaslı sistemde sigortacı, benzer risklere maruz çok sayıda kişiden topladığı primlerle bir fon oluşturur ve bu fonu, aynı dönemde fiilen zarara uğrayan az sayıdaki sigortalının tazminatını ödemek için kullanır; bu, riskin havuzlanması ve dağıtılması ilkesine dayanır.

Dayanak: Genel sigortacılık literatürü — risk havuzlama ilkesi; 6102 sayılı TTK md. 1401

Doğru cevap: C) Belirli bir prim karşılığında, rizikonun gerçekleşmesi hâlinde doğacak mali sonucun tazmin edilmesi yükümlülüğü

TTK md. 1401'e göre sigorta sözleşmesiyle sigortacı, bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan rizikonun gerçekleşmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi üstlenir; devir esaslı sistemde devredilen, malın kendisi değil, rizikonun mali sonucudur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1401/1

Doğru cevap: B) Taraf iradeleri, yerel teamül ile hâl ve şartlar göz önünde bulundurularak mahkemece belirlenir

TTK md. 1410'a göre sigorta süresi sözleşmeyle kararlaştırılmamışsa, taraf iradeleri, yerel teamül ile hâl ve şartlar göz önünde bulundurularak mahkemece belirlenir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1410

Doğru cevap: C) 1 yıl

TTK md. 1411'e göre prim daha kısa zaman dilimlerine göre hesaplanmamışsa, Kanuna göre sigorta dönemi bir yıldır. Bu, aksine bir düzenleme olmadıkça sigorta sözleşmelerinde esas alınan varsayılan dönemdir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1411

Doğru cevap: D) Sigortalının, varsa temsilcinin ve can sigortalarında lehtarın

TTK md. 1412'ye göre kanunda sigorta ettirenin bilgisine ve davranışına hukuki sonuç bağlanan durumlarda, sigortadan haberi olması şartıyla sigortalının, temsilci söz konusu ise temsilcinin, can sigortalarında da lehtarın bilgisi ve davranışı dikkate alınır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1412

Doğru cevap: A) Sigorta ilişkisi sona erer

TTK md. 1470'e göre sigorta edilen menfaatin sahibinin değişmesi hâlinde, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer. Menfaat prensibi gereği, sigortanın sürmesi için menfaatin varlığının devam etmesi gerekir.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1470

Doğru cevap: B) Rizikonun gerçekleşmesi sonucu doğan kazanç kaybı ile sigorta edilen malın ayıbından doğan hasarlar

TTK md. 1453'ün ikinci fıkrasına göre rizikonun gerçekleşmesi sonucu doğan kazanç kaybı ile sigorta edilen malın ayıbından doğan hasarlar, aksine sözleşme yoksa sigorta kapsamında değildir. Mal bağlamında kazancın makul sınırı aşan kısmı da sigorta edilemez.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1453/2

Doğru cevap: A) Ayni hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder

TTK md. 1456'ya göre sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder; sigortacı bu hak sahiplerinin izni olmadıkça tazminatı sigortalıya ödeyemez.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1456/1-2

Doğru cevap: A) Sigortalı aynı zamanda kooperatifin ortağıdır

Mütüel sistemde sigorta kooperatif şirket şeklinde yürütüldüğünden, poliçe sahibi sigortalılar aynı zamanda kooperatifin ortağı konumundadır; kâr veya zarar ortaklar arasında paylaşılır. Bu, kâr amacı güden anonim şirket esaslı devir sisteminden temel farkıdır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1402; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 3

Doğru cevap: C) Ana sözleşme hükmüne ve idarenin (Kurumun) iznine bağlıdır

5684 sayılı Kanunun 3. maddesinin dördüncü fıkrasına göre kooperatif sigorta şirketinin üye olmayanlarla sözleşme yapabilmesi ana sözleşme hükmüne ve ilgili idarenin (SEDDK) iznine bağlıdır. Bu izin verilmediği sürece kooperatif yalnızca üyeleriyle sözleşme yapabilir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 3/4

Doğru cevap: B) Diğer üyelerin katkı paylarıyla oluşturulan ortak fondan

Mütüel sistemde üyeler bir araya gelerek ortak bir fon oluşturur; içlerinden birinin belirli bir riziko sonucu uğradığı zarar, bu ortak fondan (diğer üyelerin katkı paylarından) karşılanır. TTK md. 1402 bu yapıyı 'birden çok kişinin birleşerek içlerinden birinin zararını tazmin etmeyi borçlanması' olarak tanımlar.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1402/1

Doğru cevap: C) Sigortacıya

TTK md. 1409'un ikinci fıkrasına göre sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir. Bu kural, teminat kapsamı konusundaki belirsizliklerde sigortalıyı korur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1409/2

Doğru cevap: D) Sigorta ettirene, sigorta bedelinden daha fazlası ödenmez

TTK md. 1465'e göre aynı menfaatin aynı rizikolara karşı, aynı süre için birden çok sigortacıya sigorta ettirilmesi hâlinde sigorta ettirene sigorta bedelinden daha fazlası ödenmez. Bu kural, sigortanın zenginleşme aracına dönüşmesini önleyen tazminat ilkesinin bir sonucudur.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1465/1

Doğru cevap: A) Bodmery (deniz ödüncü)

Bodmery (deniz ödüncü), Ortaçağ deniz ticaretinde geminin veya yükün teminat gösterilmesi karşılığında borç verilmesi, sefer başarıyla tamamlanırsa borcun faiziyle geri ödenmesi, gemi kaybolursa borcun silinmesi esasına dayanan ve modern deniz sigortacılığının öncüllerinden sayılan bir uygulamadır.

Dayanak: Genel sigortacılık tarihi literatürü — deniz sigortacılığının kökenleri

Doğru cevap: D) 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 37. maddesine göre diğer mevzuatta mülga 21/12/1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanununa yapılan atıflar, 5684 sayılı Kanunun ilgili maddelerine yapılmış sayılır; bu, 7397 sayılı Kanunun 5684 ile yürürlükten kalktığını gösterir.

Dayanak: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 37/1

Doğru cevap: C) Prim indirilir ve gereğinde geri verilir

TTK md. 1433'e göre primi etkileyen sebeplerde rizikonun hafiflemesini gerektiren değişiklikler meydana gelmişse prim indirilir ve gereğinde geri verilir. Bu kural, sigorta fiyatlamasının risk düzeyiyle orantılı olması ilkesini yansıtır.

Dayanak: 6102 sayılı TTK md. 1433/1