Kâr Kaybı Sigortası Bedeli Hesaplama
Yıllık ciro, giderler ve tazminat süresine göre brüt kârı ve kâr kaybı sigortası bedelini hesaplayın; eksik sigortanın tazminata etkisini örnekle görün.
- Brüt kâr
- 8.400.000 TL
- Brüt kâr oranı
- %35
- Kıyas cirosu (senelik ciro)
- 24.000.000 TL
- Mevcut/planlanan bedel
- 6.300.000 TL
- Bedel ÷ gerekli bedel oranı
- %75
- Örnek kâr kaybında ödenecek tazminat
- 1.687.500 TL
Adım adım döküm
- 1. Brüt kâr
Ciro (24.000.000 TL) ve kapanış stoku toplamından açılış stoku ve işletme giderleri (15.600.000 TL) düşülür; brüt kâr oranı %35 (Genel Şartlar, Tanımlar: Brüt Kâr). - 8.400.000 TL
- 2. Kıyas cirosu (senelik ciro)
Senelik ciro × büyüme/enflasyon düzeltmesi (%0) (A.6; Tanımlar son fıkra). - 24.000.000 TL
- 3. Gerekli (yeterli) sigorta bedeli
Brüt kâr oranı × kıyas cirosu; A.5'e göre sigorta bedeli budur (A.6). - 8.400.000 TL
- 4. Eksik sigorta: mevcut bedel yetersiz
Mevcut bedel ÷ gerekli bedel = %75; tazminat bu oranla azalır (A.6). - 6.300.000 TL
Sigorta bedeli oranına göre örnek tazminat
| Bedel ÷ gerekli bedel | Sigorta bedeli | Oran | Örnek kâr kaybında ödenecek tazminat |
|---|---|---|---|
| %50 | 4.200.000 | %50 | 1.125.000 |
| %75 | 6.300.000 | %75 | 1.687.500 |
| %100 | 8.400.000 | %100 | 2.250.000 |
| %125 | 10.500.000 | %100 | 2.250.000 |
Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuçlar, SEDDK, Yangına Bağlı Kar Kaybı Sigortası Genel Şartları tarafından yayımlanan 2009-02-01 tarihli parametrelere dayalı tahminî hesaplamalardır; bağlayıcı teklif, fiyat, poliçe veya hukuki/mali danışmanlık niteliği taşımaz. Kesin tutarlar ilgili sigorta şirketi, yetkili acente veya eksper tarafından belirlenir. Sigortalk bir sigorta şirketi, acentesi ya da brokeri değildir; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez.
Brüt kâr nasıl hesaplanır: ciro, stok ve işletme giderleri
Yangına Bağlı Kar Kaybı Sigortası Genel Şartları'nın Tanımlar bölümü brüt kârı şöyle tanımlar: ciro ve varsa kapanış stokları toplamı ile, varsa açılış stokları ve sözleşmede açıkça belirtilen işletme giderleri toplamı arasındaki müspet fark. Pratikte bu, cirodan poliçede belirtilen (genellikle değişken nitelikteki) giderlerin düşülmesi demektir; hesabı "net kâr artı sabit giderler" biçiminde ayrı bir yoldan tanımlayan bir madde genel şartlarda yoktur.
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Senelik ciro | 24.000.000 |
| İşletme giderleri (poliçede belirtilen) | 15.600.000 |
| Brüt kâr | 8.400.000 |
| Brüt kâr oranı | %35 |
Sigortacının sorumluluğu poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlıdır ve bu bedel, aksi kararlaştırılmadıkça genel şartlarda tanımlanan brüt kârdır (A.5). Bedel ve ciro tespit edilirken tazminat süresine ilişkin tahmini ciro esas alınır; ciro esas alınarak hesaplanan bedel üçer aylık dönemlerde revize edilebilir (A.6). Hesaplarda katma değer vergisi hariç tutulur (B.6). Kâr kaybı teminatının işyeri paketindeki yeri işyeri sigortası rehberinde, kavramın tanımı kâr kaybı sigortası sözlük maddesinde anlatılır.
Sigorta bedeli: brüt kâr oranı hangi ciroya uygulanır?
A.6 maddesine göre gerekli sigorta bedeli, brüt kâr oranının senelik ciroya uygulanmasıyla bulunur; tazminat süresi 12 aydan uzunsa senelik ciro yerine standart ciro (tazminat süresine karşılık gelen ve orantılı uzatılan dönemin cirosu) kullanılır. Aşağıdaki tablo aynı ciro ve giderle, yalnızca tazminat süresi değiştiğinde kıyas cirosunun ve gerekli bedelin nasıl büyüdüğünü gösterir.
| Tazminat süresi | Kıyas cirosu | Gerekli sigorta bedeli |
|---|---|---|
| 6 ay (senelik ciro) | 24.000.000 | 8.400.000 |
| 12 ay (senelik ciro) | 24.000.000 | 8.400.000 |
| 18 ay (standart ciro) | 36.000.000 | 12.600.000 |
| 24 ay (standart ciro) | 48.000.000 | 16.800.000 |
Genel şartların Tanımlar bölümü son fıkrası, brüt kâr oranı, senelik ciro ve standart ciro hesaplanırken işletmenin gelişme seyrindeki değişmeler için ayarlama yapılabileceğini belirtir. Araçtaki büyüme/enflasyon düzeltmesi girdisi bu hükme dayanır: beklenen artış oranını girerseniz kıyas cirosu ve dolayısıyla gerekli bedel bu oranda büyütülür.
Eksik sigorta örneği: 6.300.000 TL bedelle 8.400.000 TL gerekirse ne olur?
Senaryo (varsayımsal): Bir üretim işletmesinin senelik cirosu 24.000.000 TL, brüt kâr oranı %35. Azami tazminat süresi 12 ay olduğundan gerekli sigorta bedeli 8.400.000 TL; poliçedeki bedel ise 6.300.000 TL, yani gerekenin %75'i. 2.250.000 TL tutarında bir kâr kaybında tazminat aynı oranla azalır ve 1.687.500 TL ödenir; aradaki 562.500 TL işletmede kalır. Bu oran ve tutarlar, işyeri sigortası rehberindeki kâr kaybı örneğiyle aynıdır. Eksik sigortanın genel mantığı (TTK md. 1462 orantı kuralı) eksik sigorta ve muafiyet hesaplama aracında ayrıca işlenir.
Tazminatın hesabı: cirodaki azalma, ek maliyet ve tasarruf edilen gider
B.6 maddesine göre gerçek bir hasarda tazminat, standart ciro ile hasar sonrası elde edilen ciro arasındaki farka brüt kâr oranı uygulanarak bulunan tutara, azalmayı önlemek için yapılan ve önlenen ciro kaybının brüt kâr oranıyla sınırlı ek maliyet eklenip, hasar nedeniyle tasarruf edilen işletme giderleri düşülerek hesaplanır. Aynı senaryonun devamı:
| Hesap adımı | Tutar (TL) |
|---|---|
| Standart ciro | 8.000.000 |
| Tazminat süresinde elde edilen ciro | 2.000.000 |
| Cirodaki azalma | 6.000.000 |
| Cirodaki azalmadan doğan brüt kâr kaybı | 2.100.000 |
| Kabul edilen ek maliyet (sınır 420.000) | 300.000 |
| Tasarruf edilen işletme gideri | −150.000 |
| Toplam kâr kaybı | 2.250.000 |
| Eksik sigorta oranı (%75) uygulanınca ödenecek tazminat | 1.687.500 |
Kaynak: Yangına Bağlı Kar Kaybı Sigortası Genel Şartları B.6 ve Tanımlar; tutarlar işyeri sigortası rehberindeki varsayımsal senaryoyla birebir aynıdır.
Tazminat süresi ve muafiyet poliçede nasıl belirlenir?
Azami tazminat süresi poliçeye yazılır (A.3); genel şartlar 6, 12, 18 veya 24 ay gibi sabit bir süre öngörmez, süre işletmenin yeniden üretime dönme veya hasarlı varlığı yenileme süresine göre kararlaştırılır. Muafiyet de aynı şekilde serbestçe belirlenir: sigorta ettiren ve sigortacı, kâr kaybının belli bir miktarının, belli bir yüzdesinin ve/veya en az 72 saatlik bir süresinin tazmin edilmemesi konusunda anlaşabilir (A.8). Bu araç muafiyeti hesaba katmaz; poliçenizdeki muafiyet, hesaplanan tazminattan ayrıca düşülür.
Sık sorulan sorular
Kâr kaybı sigortası bedeli neye göre hesaplanır?
Yangına Bağlı Kar Kaybı Sigortası Genel Şartları'nın A.5 maddesine göre sigortacının sorumluluğu poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlıdır ve bu bedel, aksi kararlaştırılmadıkça genel şartlarda tanımlanan brüt kârdır. Brüt kâr oranı, tazminat süresi 12 ay veya daha kısaysa senelik ciroya, 12 aydan uzunsa standart ciroya uygulanarak gerekli bedel bulunur (A.6).
Brüt kâr; ciro eksi değişken gider mi, net kâr artı sabit gider mi şeklinde hesaplanır?
Genel şartların Tanımlar bölümü brüt kârı şöyle tanımlar: ciro ve varsa kapanış stokları toplamı ile, varsa açılış stokları ve sözleşmede açıkça belirtilen işletme giderleri toplamı arasındaki müspet fark. Yani hesap, ciro üzerinden poliçede belirtilen (genellikle değişken nitelikteki) giderlerin düşülmesi biçimindedir; 'net kâr + sabit giderler' şeklinde ayrı bir tanım genel şartlarda yer almaz.
Tazminat süresi 12 aydan uzunsa gerekli sigorta bedeli nasıl değişir?
Genel şartlara göre tazminat süresi 12 ayı geçtiğinde brüt kâr oranı standart ciroya uygulanır ve bu ciro dönemi tazminat süresi kadar uzatılır (A.6, Tanımlar: Standart Ciro). Araç bu uzatmayı, senelik cironuzu tazminat süresi ÷ 12 oranında büyüterek yaklaşık hesaplar; 18 ay için 24.000.000 TL TL senelik ciro, 36.000.000 TL TL kıyas cirosuna çıkar.
Sigorta bedeli gerekenden düşükse tazminat nasıl azalır?
A.6 eksik sigorta kuralına göre sigorta bedeli, brüt kâr oranının senelik (veya standart) ciroya uygulanmasıyla bulunan tutardan azsa, tazminat aralarındaki orana göre azaltılır. Örnekte bedel 6.300.000 TL TL, gerekli tutar 8.400.000 TL TL olduğundan oran %75; 2.250.000 TL TL'lik bir kâr kaybında 1.687.500 TL TL ödenir.
Kâr kaybı sigortasında muafiyet nasıl uygulanır?
A.8 maddesine göre sigorta ettiren ve sigortacı, kâr kaybının belli bir miktarının, belli bir yüzdesinin ve/veya 72 saatten az olmaması kaydıyla belli bir süresinin tazmin edilmemesi konusunda anlaşabilir; belirlenen muafiyet poliçeye yazılır. Genel şartlar tek bir muafiyet oranı veya tutarı dayatmaz.
Sigorta bedelini gerekenden yüksek yazdırırsam daha çok tazminat alır mıyım?
Hayır. A.7 aşkın sigorta hükmüne göre sigorta bedelinin brüt kâr oranı × ciro ile bulunan tutarı aşan kısmı geçersizdir; sigortacı bu kısma ait primi sigortalıya iade eder ama tazminat tutarını artırmaz.
Büyüme veya enflasyon beklentisi sigorta bedelini nasıl etkiler?
Genel şartların Tanımlar bölümü son fıkrasına göre brüt kâr oranı, senelik ciro ve standart ciro hesaplanırken işletmenin gelişme seyrindeki değişmelerin değerlendirilmesi için ayarlama yapılabilir. Araçtaki büyüme/enflasyon düzeltmesi girdisi, önümüzdeki dönem cirosunu bu şekilde projekte etmenizi sağlar; girilmezse düzeltme uygulanmaz.
Tazminat süresi neden poliçeden poliçeye değişir?
A.3 maddesi azami tazminat süresinin poliçeye yazılacağını söyler; genel şartlar 6, 12, 18 veya 24 ay gibi sabit bir süre belirlemez. Süre, işletmenin yeniden üretime geçme veya hasarlı varlığı yenileme süresine göre sigortalı ile sigortacı arasında kararlaştırılır.